II SA/Op 264/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rejestracji pojazdu 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...], nr [...], Starosta Strzelecki, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., umorzył postępowanie w sprawie rejestracji ciągnika samochodowego marki Mercedes - Benz Actros 1840 LS o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz J. P. W uzasadnieniu decyzji organ, przedstawiając stan faktyczny sprawy podał, że w dniu 12 lutego 2007 r. do Starostwa Powiatowego w Strzelcach Opolskich wpłynął wniosek D. P. - współwłaściciela Spółki cywilnej [...] z siedzibą w R. - o wznowienie postępowania w sprawie rejestracji wyżej opisanego pojazdu, który wcześniej był własnością tej Spółki. Dalej organ wskazał, że w uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania podniesiono, iż J. P. przerejestrował pojazd na swoją firmę na podstawie przerobionej faktury, wprowadzając tym samym w błąd urzędnika Starostwa. W związku z powyższym organ - postanowieniem z dnia 26 lutego 2007 r. - wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego ciągnika samochodowego, występując jednocześnie z zawiadomieniem do Prokuratury Rejonowej w Strzelcach Opolskich o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Następnie, postanowieniem z dnia 7 marca 2007 r., Starosta Strzelecki zawiesił z urzędu wznowione postępowanie z uwagi na fakt, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej uzależnił od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez prokuraturę lub sąd. Ostatecznie organ wywiódł, że wobec wydania przez Prokuraturę Rejonową w Strzelcach Opolskich postanowienia o umorzeniu śledztwa w powyższej sprawie, utrzymanego postanowieniem Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z dnia [...], sygn. akt [...], postępowanie w sprawie rejestracji w/w pojazdu, stosownie do art. 105 § 1 K.p.a., stało się bezprzedmiotowe, stąd orzeczono o jego umorzeniu. Powyższa decyzja została doręczona J. P., D. P. oraz [...] Bankowi S.A. w K. - Oddział w J. W odwołaniu od powyższej decyzji, nadanym listem poleconym w urzędzie pocztowym w dniu 3 kwietnia 2009 r., pełnomocnik D. P. wniósł o jej uchylenie i dalsze prowadzenie przedmiotowego postępowania. Pełnomocnik odwołującego zarzucił organowi dowolne uznanie, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 K.p.a. z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania w związku z umorzeniem postępowania w sprawie fałszerstwa faktury sprzedaży samochodu, podczas gdy prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z dnia [...], w sprawie o sygn. akt [...], J. P. uznany został za winnego popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 K.k. polegającego na fałszerstwie umowy kupna - sprzedaży samochodu będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Powyższe powinno skutkować dalszym prowadzeniem postępowania w przedmiocie rejestracji tego pojazdu, a w konsekwencji uchyleniem decyzji o jego rejestracji dokonanej w przeszłości na podstawie sfałszowanych dokumentów. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], opartym o przepis art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 134 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy, powołując się na treść art. 129 § 1 i 2, art. 57 § 1 i § 5 pkt 2 oraz art. 134 K.p.a., stwierdził, że ostatnim dniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Strzeleckiego, doręczonej D. P. w dniu 18 marca 2009 r. był dzień 1 kwietnia 2009 r. (środa). Skoro zatem odwołanie nadane zostało w urzędzie pocztowym w dniu 3 kwietnia 2009 r., w ocenie organu uznać należało, że zostało ono wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Jednocześnie organ podał, że odwołujący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone pełnomocnikowi D. P. i J. P. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu złożył pełnomocnik D. P., wnosząc o jego uchylenie w całości. Pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi dowolne przyjęcie, że złożone przez skarżącego odwołanie od decyzji Starosty Strzeleckiego o umorzeniu postępowania rejestracyjnego jest spóźnione ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia w sytuacji, gdy termin doręczenia zaskarżonej decyzji nie został przez Kolegium jednoznacznie ustalony, a przedmiotowe odwołanie wniesiono z zachowaniem terminu zawitego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z treści pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 2009 r. kierowanego do Starosty Strzeleckiego wynika, iż w aktach sprawy znajduje się zwrotne poświadczenie odbioru decyzji o umorzeniu postępowania rejestracyjnego, na którym widnieje data 18 marca 2008 r. Jednocześnie zwrócono uwagę, iż Kolegium samo stwierdziło na powyższym poświadczeniu odbioru brak podpisu, a zatem nie można uznać, że kwestionowana decyzja została doręczona skarżącemu oraz nie można ustalić, w jakiej dacie nastąpiło to doręczenie. Dalej pełnomocnik skarżącego wskazał na bezzasadność decyzji o umorzeniu postępowania rejestracyjnego, bowiem wbrew twierdzeniom Starosty Strzeleckiego J. P. został skazany za przestępstwo fałszowania spornych dokumentów, co powinno skutkować zmianą zapisów w dowodzie rejestracyjnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wyjaśnił, że pismo Kolegium z dnia 15 maja 2009 r., na które powołuje się skarżący dotyczyło zwrotnego poświadczenia odbioru przez D. P. decyzji nr [...], tj. tylko jednej z sześciu decyzji, jakie w dniu [...] wydał Starosta Strzelecki i od których odwołanie złożył D. P. Natomiast zaskarżone postanowienie stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Strzeleckiego z dnia [...], nr [...]. Ponadto organ podniósł, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej decyzji znajduje się data 18 marca 2009 r. oraz czytelny podpis D. P., co uzasadnia pogląd, że nadanie odwołania w Urzędzie Pocztowym w Opolu w dniu 3 kwietnia 2009 r. nastąpiło z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Powyższa reguła znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem skarga zasługuje na uwzględnienie z innych przyczyn niż w niej wywiedzione. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przeprowadziło postępowania z udziałem wszystkich osób legitymujących się interesem prawnym w przedmiotowej sprawie. Przedstawienie rozważań, jakie doprowadziły Sąd do takiej oceny w pierwszej kolejności rozpocząć należy od wskazania, że stronami postępowania pierwszoinstancyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] umarzającą postępowanie w sprawie rejestracji ciągnika samochodowego marki Mercedes - Benz Actros 1840 LS o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz J. P., byli J. P., D. P. oraz [...] Bank S.A. w K. - Oddział w J. Strony te uczestniczyły w postępowaniu wznowieniowym na każdym jego etapie. Z kolei, jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru oraz rozdzielnika uwidocznionego na postanowieniu Kolegium stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez D. P. od wskazanej decyzji, postanowienie to zostało doręczone tylko pełnomocnikowi D. P. oraz J. P. Odnotować również należy, że w materiale dokumentacyjnym sprawy znajduje się umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie zawarta w dniu 23 listopada 2006 r. pomiędzy J. P., właścicielem [...] P. J. a [...] Bankiem S.A. w K. - Oddział w J. W § 3 tej umowy postanowiono, że w celu zabezpieczenia wierzytelności Banku z tytułu udzielonego kredytu, J. P. będący właścicielem samochodu Mercedes - Benz Actros 1840 LS przenosi na Bank udział w prawie własności tego pojazdu, w części 49/100, w wyniku czego Bank staje się współwłaścicielem pojazdu w 49/100 części, a J. P. staje się współwłaścicielem pojazdu w 51/100 części. Zaznaczenia także wymaga, że na rzecz tych dwóch podmiotów Starosta Strzelecki dokonał w dniu 15 grudnia 2006 r. rejestracji przedmiotowego pojazdu. Kontynuując rozważania w zakresie oceny legalności zaskarżonego postanowienia, wskazać należy na przepis art. 10 § 1 K.p.a., który formułuje jedną z generalnych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej dwa rodzaje obowiązków, jeden polegający na zapewnieniu stronie udziału w każdym stadium postępowania i drugi polegający na umożliwieniu stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym związany jest wynikający z przepisu art. 109 § 1 K.p.a. obowiązek organu doręczenia decyzji na piśmie wszystkim stronom postępowania. W tym miejscu celowym jest przytoczenie trafnego poglądu doktryny, wedle którego "Przez udział w postępowaniu należy rozumieć nie tylko udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale też i w czynnościach decydujących, który jest zrealizowany przez doręczenie stronie decyzji. Przez pozbawienie strony udziału w postępowaniu należy zatem rozumieć przypadki, gdy stronie nie doręczono decyzji. Dotyczy to spraw, w których występuje wielość stron, gdy jednej ze stron nie doręczono decyzji. Oznacza to pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w obronie własnego interesu prawnego w toku instancji" (tak: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 8, wyd. C. H. Beck, Warszawa 2006, str. 651-652). Przenosząc powyższe wywody prawne na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ odwoławczy wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem zasady określonej w art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 109 § 1 K.p.a. Jak wskazano powyżej, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez D. P. od decyzji Starosty Strzeleckiego umarzającej postępowanie w sprawie rejestracji ciągnika samochodowego marki Mercedes - Benz Actros 1840 LS o numerze rejestracyjnym [...], nie zostało doręczone [...] Bankowi S.A. w K. - Oddział w J., któremu prawidłowo przyznano przymiot strony w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Nie może być wątpliwości, że w/w Bank powinien być stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a., tak przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, bowiem na mocy przywołanej wcześniej umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie stał się współwłaścicielem przedmiotowego ciągnika samochodowego. Działając w opisany sposób, Kolegium naruszyło prawa procesowe Banku zagwarantowane w art. 10 § 1 K.p.a., gdyż został on pozbawiony czynnego udziału w obronie własnego interesu w toku postępowania odwoławczego, a następnie został też pozbawiony prawa obrony swych praw przed sądem administracyjnym. W tym miejscu zauważenia dodatkowo wymaga, że w zaskarżonym postanowieniu organ nie wyjaśnił, dlaczego nie uznał Banku za stronę postępowania i doręczył podjęte rozstrzygnięcie tylko J. P. i pełnomocnikowi D. P. Reasumując, Sąd stwierdził, że wykazane powyżej naruszenie przez organ odwoławczy przepisu art. 10 § 1 K.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., bowiem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., który obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia) w każdym wypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Szczególnego podkreślenia wymaga, że ujawnienie omawianego naruszenia uzasadnia uchylenie przez Sąd aktu administracyjnego bez względu na to, czy w istocie miało ono lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wniosek taki uzasadnia kategorycznie sformułowana dyspozycja komentowanego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., a ponadto pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04, ONSAiwsa z 2005 r., nr 4, poz. 66; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 496/05, Lex nr 196700; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 1997 r., sygn. akt III SA 1795/95, Lex nr 29916; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 979/98, Lex nr 39458; wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 832/08, Lex nr 519053). Ujawnienie powyższych uchybień uzasadnia odstąpienie przez Sąd od dalszego badania kwestionowanego aktu pod kątem jego zgodności z prawem, a w konsekwencji od merytorycznego rozpoznania zarzutów podniesionych w skardze, albowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie przeprowadzi postępowanie, tyle że z udziałem wszystkich stron postępowania. Z tych przyczyn Sąd postanowił, jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Orzeczenie w zakresie wykonalności zaskarżonego postanowienia oparto o przepis art. 152 P.p.s.a.