II SA/Op 267/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 marca 2010 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rejestracji pojazdu 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...], nr [...], Starosta Strzelecki, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., umorzył postępowanie w sprawie rejestracji ciągnika samochodowego marki Mercedes - Benz 1840 Actros o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz J. P. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawiając stan faktyczny sprawy podał, iż w dniu 12 lutego 2007 r. do Starostwa Powiatowego w Strzelcach Opolskich wpłynął wniosek D. P. - współwłaściciela Spółki cywilnej [...] z siedzibą w R. - o wznowienie postępowania w sprawie rejestracji wyżej opisanego pojazdu, który wcześniej był własnością tej Spółki. Wskazał, iż we wniosku o wznowienie postępowania zarzucono, że J. P. przerejestrował pojazd na swoją firmę na podstawie przerobionej faktury, wprowadzając tym samym w błąd organ rejestracyjny. Postanowieniem z dnia 26 lutego 2007 r. Starosta Strzelecki wznowił z urzędu postępowanie w sprawie rejestracji przedmiotowego ciągnika samochodowego, występując jednocześnie z zawiadomieniem do Prokuratury Rejonowej w Strzelcach Opolskich o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Ostatecznie organ wywiódł, iż wobec wydania przez Prokuraturę Rejonową postanowienia o umorzeniu śledztwa w sprawie przerobienia dokumentu, utrzymanego postanowieniem Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z dnia [...], sygn. akt [...], postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. Powyższa decyzja została doręczona J. P., D. P. oraz [...] Bankowi S.A. w K. – Oddział w J. Decyzję tą doręczono osobiście D. P. w dniu 18 marca 2009 r., co bezspornie wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zawartego w aktach administracyjnych sprawy. Odwołanie od tej decyzji wniósł reprezentujący stronę adwokat T. G. Odwołanie nadano w Urzędzie Pocztowym listem poleconym w dniu 3 kwietnia 2009 r. W odwołaniu adw. T. G. zarzucił organowi dowolne uznanie, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 K.p.a. z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania w związku z umorzeniem postępowania w sprawie fałszerstwa faktury sprzedaży samochodu, podczas gdy prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Strzelcach Opolskich z dnia [...], w sprawie o sygn. akt [...], J. P. uznany został za winnego popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 K.k. polegającego na fałszerstwie umowy kupna – sprzedaży samochodu będącego przedmiotem niniejszego postępowania, co powinno skutkować dalszym prowadzeniem postępowania w przedmiocie rejestracji tego pojazdu, a w konsekwencji uchyleniem decyzji o jego rejestracji dokonanej w przeszłości na podstawie sfałszowanych dokumentów. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], opartym o przepis art. 1 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 134 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko organ powołując się na treść art. 129 § 1 i 2, art. 57 § 1 i § 5 pkt 2 oraz art. 134 K.p.a. stwierdził, iż ostatnim dniem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Strzeleckiego, doręczonej D. P. w dniu 18 marca 2009 r. był dzień 1 kwietnia 2009 r. (środa). Skoro zatem odwołanie nadane zostało w Urzędzie Pocztowym w dniu 3 kwietnia 2009 r., to należało uznać, iż zostało ono wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Jednocześnie organ podał, iż odwołujący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone pełnomocnikowi D. P. i J. P. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu złożył pełnomocnik D. P., wnosząc o jego uchylenie w całości. Pełnomocnik adw. T. G. zarzucił organowi "dowolne przyjęcie, że złożone przez skarżącego odwołanie od decyzji Starosty Strzeleckiego o umorzeniu postępowania rejestracyjnego jest spóźnione ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia podczas, gdy termin doręczenia zaskarżonej decyzji nie został przez SKO jednoznacznie ustalony, a przedmiotowe odwołanie wniesiono z zachowaniem terminu zawitego". W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z treści pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 maja 2009 r. kierowanego do Starosty Strzeleckiego wynika, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne poświadczenie odbioru decyzji o umorzeniu postępowania rejestracyjnego, na którym widnieje data 18 marca 2008 r. Jednocześnie pełnomocnik zarzucił, że Kolegium samo stwierdziło na powyższym poświadczeniu odbioru brak podpisu, a zatem nie można skutecznie uznać, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu oraz ustalić w jakiej dacie nastąpiło to doręczenie. Dalej pełnomocnik skarżącego wskazał na "oczywistą bezzasadność" decyzji o umorzeniu postępowania rejestracyjnego, bowiem wbrew twierdzeniom Starosty Strzeleckiego J. P. został skazany za przestępstwo fałszowania spornych dokumentów, co powinno skutkować zmianą zapisów w dowodzie rejestracyjnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż pismo Kolegium z dnia 15 maja 2009 r., na które powołuje się skarżący, dotyczyło zwrotnego poświadczenia odbioru przez D. P. decyzji nr [...], tj. tylko jednej z sześciu decyzji, jakie w dniu [...] wydał Starosta Strzelecki i od których odwołanie złożył pełnomocnik D. P. Natomiast zaskarżone w obecnie rozpoznawanej sprawie postanowienie stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Strzeleckiego z dnia [...], nr [...]. Ponadto organ podniósł, iż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tej decyzji znajduje się data 18 marca 2009 r. oraz czytelny podpis D. P., co jednoznacznie wskazuje, że nadanie odwołania w Urzędzie Pocztowym w Opolu w dniu 3 kwietnia 2009 r. przez pełnomocnika strony nastąpiło z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Powyższa reguła znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem skarga zasługuje na uwzględnienie, ale zupełnie z innych przyczyn niż w niej wywiedzione. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, iż zostało ono wydane z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przeprowadziło postępowania z udziałem wszystkich osób legitymujących się interesem prawnym. Przedstawienie rozważań, jakie doprowadziły Sąd do takiej oceny w pierwszej kolejności rozpocząć należy od wskazania, iż stronami postępowania pierwszoinstancyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] umarzającą postępowanie w sprawie rejestracji ciągnika samochodowego marki Mercedes - Benz 1840 Actros o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz J. P., byli J. P., D. P. oraz [...] Bank S.A. w K. – Oddział w J.. Z kolei jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru oraz rozdzielnika postanowienia Kolegium stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostało ono doręczone tylko pełnomocnikowi D. P. oraz J. P. Odnotować również należy, iż z akt administracyjnych wynika, że pomiędzy J. P., właścicielem Firmy [...] a [...] Bankiem S.A. w K. – Oddział w J. zawarta została umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie. W § 3 tej umowy postanowiono, iż w celu zabezpieczenia wierzytelności Banku wobec J. P. z tytułu udzielonego kredytu, J. P. będący właścicielem wyżej opisanego pojazdu przenosi na Bank udział w prawie własności tego pojazdu, w części 49/100, w wyniku czego Bank staje się współwłaścicielem pojazdu w 49/100 części, a J. P. staje się współwłaścicielem pojazdu w 51/100 części. Ponadto decyzja Starosty Strzeleckiego z dnia 13 lipca 2006 r. o rejestracji przedmiotowego pojazdu potwierdza, iż postępowanie to było prowadzone z wniosku J. P. oraz [...] Banku S.A. w K. – Oddział w J. Kontynuując rozważania w zakresie oceny legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy na przepis art. 10 § 1 K.p.a., który formułuje jedną z generalnych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej dwa rodzaje obowiązków, jeden polegający na zapewnieniu stronie udziału w każdym stadium postępowania i drugi polegający na umożliwieniu stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym związany jest wynikający z przepisu art. 109 § 1 K.p.a. obowiązek organu doręczenia decyzji na piśmie wszystkim stronom postępowania. W tym miejscu wskazać należy na pogląd reprezentowany w doktrynie, iż przez udział w postępowaniu należy rozumieć nie tylko udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale też i w czynnościach decydujących, który jest zrealizowany przez doręczenie stronie decyzji. Przez pozbawienie strony udziału w postępowaniu należy zatem rozumieć przypadki, gdy stronie nie doręczono decyzji. Dotyczy to spraw, w których występuje wielość stron, gdy jednej ze stron nie doręczono decyzji. Oznacza to pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w obronie własnego interesu prawnego w toku instancji (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 8, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006, str. 651-652). Przenosząc powyższe wywody prawne na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż organ odwoławczy wydał zaskarżone postanowienie z [...] z naruszeniem zasady określonej w art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 109 § 1 K.p.a. Jak wykazano wyżej postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez D. P. od decyzji Starosty Strzeleckiego umarzającej postępowanie w sprawie rejestracji ciągnika samochodowego marki Mercedes - Benz 1840 Actros o numerze rejestracyjnym [...] na rzecz J. P., nie zostało doręczone [...] Bankowi S.A. w K. – Oddział w J., który niewątpliwie był stroną postępowania pierwszoinstancyjnego. W konsekwencji postanowień przywołanej wyżej umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie Bank stał się współwłaścicielem ciągnika samochodowego. Brak doręczenia [...] Bankowi S.A. w K. zaskarżonego postanowienia, który podobnie jak drugi współwłaściciel ciągnika J. P., brał udział w postępowaniu przed organem I instancji, naruszył jego prawa procesowe, zagwarantowane w art. 10 § 1 K.p.a. Przez takie zaniechanie organu Bank został pozbawiony czynnego udziału w obronie własnego interesu w toku postępowania przed organem II instancji, a następnie prawa obrony swych praw przed sądem administracyjnym. Jednocześnie stwierdzić należy, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie podał dlaczego nie uznał Banku za stronę postępowania i doręczył postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania jedynie J. P. i pełnomocnikowi D. P. Reasumując stwierdzić należy, że wykazane powyżej naruszenie przez organ odwoławczy przepisu art. 10 § 1 K.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., bowiem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., który obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (postanowienia) w każdym wypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, iż stwierdzenie omawianego naruszenia bezwzględnie uzasadnia uchylenie przez Sąd aktu administracyjnego. Konkluzja taka wynika z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a, jak również powszechnie jest prezentowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Stosownie zatem do kategorycznie sformułowanej dyspozycji wskazanego przepisu, sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić badany akt w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04, ONSAiwsa z 2005 r., nr 4, poz. 66; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 496/05, Lex nr 196700; wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 832/08, Lex nr 519053). Ujawnienie zaś powyższych uchybień uzasadnia odstąpienie przez Sąd od dalszego badania wydanych w sprawie aktów pod kątem ich zgodności z prawem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie przeprowadzi postępowanie odwoławcze w sprawie, tyle że z udziałem wszystkich stron postępowania. Tej konkluzji nie może zmieniać okoliczność wynikająca bezspornie z akt administracyjnych sprawy, że decyzję Starosty Strzeleckiego z [...] odebrał osobiście D. P. w dniu 18 marca 2009 r., co zasadnie podkreśla organ w odpowiedzi na skargę. Z tych przyczyn Sąd postanowił, jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Orzeczenie w zakresie wykonalności zaskarżonego postanowienia oparto o przepis art. 152 P.p.s.a.