II SA/Op 273/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. B. na rozkaz personalny Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 25 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia : 1. oddalić wniosek w zakresie ustanowienia adwokata, 2. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Op 273/11, oddalił skargę M. B. na rozkaz personalny Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 24 listopada 2011 r. nr [...], w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji Pełnomocnik skarżącego z wyboru adwokat A. P. złożył wniosek o sporządzenie na piśmie i doręczenie mu uzasadnienie wyroku w dniu 30 listopada 2011 r. Wyrok z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 stycznia 2012 r. Skarżący w dniu 24 stycznia 2012 r. złożył pismo datowane na dzień 19 stycznia 2012 r., prosząc w nim o wyznaczenie mu adwokata lub radcy prawnego w celu reprezentowania go przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie. Prośbę swoją motywował stanem chorobowym, inwalidztwem policyjnym trzeciej grupy, co powoduje, że nie może dochodzić w pełni swoich prawa statutowych i obowiązków wynikających z Konstytucji RP, boryka się bowiem tak z problemami zdrowotnymi jak i materialnymi. Nie stać go na adwokata wyboru, a obecny pełnomocnik adwokat A. P. już go nie reprezentuje. Podniósł też argumenty odnośnie nieprawidłowości w doręczeniu ma skarżonego rozkazu personalnego niezbędne według niego, do wzruszenia sentencji i uzasadnienia wyroku. W załączeniu przesłał zaświadczenie o miejscu zameldowania na pobyt czasowy, pismo do organu z dnia 23 marca 2011 r. o wystąpienie przez niego o wyznaczenie mu przedstawiciela do Sądu, gdyż jest niezdolny do czynności prawnych, zaświadczenie z dnia 22 lutego 2011 r. o zapisaniu się skarżącego na zabiegi rehabilitacyjne w okresie od 15 lutego 2011 r. do 14 marca 2011 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 18 stycznia 2012 r. o leczeniu się w Poradni Zdrowia [...] i 4 terminach wizyt w okresie od 23 marca 2011 r. do 18 stycznia 2012 r., decyzję z dnia 3 listopada 2011 r. o wysokości renty inwalidzkiej policyjnej w kwocie 1211,37 zł netto. Jednocześnie skarżący wniósł z uwagi na wymóg adwokacko- radcowski do sporządzenia skargi kasacyjnej, o wstrzymanie od dnia złożenia pisma w dniu 24 stycznia 2012 r., aż do rozpatrzenia wniosku biegu terminów przysługujących stronie do wniesienia środka zaskarżenia. W odpowiedzi wezwaniem z dnia 26 stycznia 2012 r., doręczonym skarżącemu w dniu 2 lutego 2012 r., referendarz sądowy wezwał go do przesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie z uwagi na względy ekonomii procesowej i prawa strony do szybkiego rozpoznania sprawy wezwano go na zasadzie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., do złożenia wyjaśnień i dokumentów poprzez sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących: - wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, podatek od nieruchomości, wywóz śmieci), - wysokości miesięcznych wydatków związanych z leczeniem jeśli takowe ponosi; - przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie także należących do osób znajdujących się we wspólnym gospodarstwie domowym, jeśli takowe są, - zaświadczenia (orzeczenia) o niepełnosprawności skarżącego, zeznania podatkowego za rok 2010, ewentualnie również za rok 2011 jeśli już zostało złożone, z potwierdzeniem, że ich oryginały zostały złożone w Urzędzie Skarbowym. Wezwanie, w części dotyczącej złożenia wyjaśnień i dokumentów, zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego może zostać uznane za niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. Skarżący został również w oparciu o art. 6 P.p.s.a., poinformowany o tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie powoduje wydłużenia lub wstrzymania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz o ewentualnym wniosku o przywrócenie terminu w tym przedmiocie i orzeczeniu sądowym Naczelnego Sadu Administracyjnego sygn. akt I OZ 218/11 odnoszącym się do tej problematyki. Skarżący odpowiedział na powyższe wezwania w dniu 9 lutego 2012 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), złożył urzędowy formularz wniosku wraz z pismem z dnia 8 lutego 2012 r. i dokumentami, które zostaną omówione w dalszej kolejności. Wniosek skarżącego obejmuje swym zakresem żądanie przyznania prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, do których zaliczają się opłaty sądowe i zwrot wydatków, co określa art. 211 P.p.s.a. i ustanowienie adwokata. Jednakże z uwagi na fakt, że skarżący na mocy art. 239 pkt 1 lit. "d" P.p.s.a., określającego, że nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność w sprawach z zakresu stosunków pracy i stosunków służbowych, korzysta w niniejszej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, należało postępowanie z jej wniosku o prawo pomocy w tym zakresie umorzyć, jako bezprzedmiotowe w związku z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Kwestia umorzenia w takiej sytuacji postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, znalazła aprobatę w obowiązującym orzecznictwie (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 410/11, program Lex nr 795502). Wobec tego należało rozpatrzyć jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast jak wynika z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący w piśmie z dnia 8 lutego 2012 r. wskazał, że jego wydatki związane z utrzymaniem domu to miesięcznie kwota 517 zł, składają się na nią 280 zł za energię, 60 zł za gaz, 15 zł podatek od nieruchomości, 40 zł za wodę, 22 zł wywóz śmieci, 100 zł wywóz nieczystości płynnych. Podał też, że obecnie się leczy, korzysta z rehabilitacji, jej koszt to około 200 zł miesięcznie, gdyż uczestniczył w wypadku drogowym i jest po 5 operacjach w [...] [...], a oczekuje na kolejne 2. W grudniu 2011 r. zostało przeciwko niemu wytoczone powództwo cywilne przez firmę ubezpieczeniową, opiewające na kwotę 280 tys. zł wraz z odsetkami od 2008 r. W tej sytuacji był zmuszony skorzystać w sprawie cywilnej z pomocy radcy prawnego N. K. z Kancelarii Prawnej w [...]. Sytuacja ta spowodowała brak możliwości obrony swoich praw po otrzymaniu wyroku z uzasadnieniem z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wobec zubożenia materialnego. Pierwsze posiedzenie w sprawie cywilnej odbyło się w dniu 8 lutego 2012 r. i strony zostały zobowiązane do wpłacenia zaliczek na poczet powołania biegłych ekspertów od maszyn budowlanych rekonstrukcji zdarzeń komunikacyjnych w kwocie 2250 zł w terminie 14 dni. Spowodowało to dla skarżącego nawarstwienie wydatków. Od grudnia 2011 r. jego zobowiązania w stosunku do Kancelarii N. K. w [...] opiewają na kwotę 10000 zł, którą spłaca w ratach. Skarżący podkreślił, że nie jest w stanie samodzielnie zapewnić zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych swojej rodziny i dochodzenia prawdy obiektywnej przed dwoma sądami naraz oraz wnoszenia opłat ustawowych. W formularzu wniosku wpisał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci, ma dom o powierzchni 104 m2 , obciążony kredytem hipotecznym. Miesięczne dochody rodziny to 1442,16 brutto renty inwalidzkiej i 1848 brutto z umowy o pracę skarżącego oraz 1900 brutto z umowy o pracę żony. Skarżący przesłał w załączeniu kopię rozliczenia finansowego z za energię za okres od 7 kwietnia 2011 r. do 10 października 2011 r. na kwotę do zapłaty 1465,01 zł. Średnia do zapłaty za energię za miesiąc jest to zatem kwota 244 zł (1465 dzielone przez 6 miesięcy). Skarżący przesłał też wyciągi ze swojego konta bankowego z okresu od 7 listopada 2011 r. do 31 stycznia 2012 r., orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW i A w [...] z dnia 26 września 2011 r. o całkowitej niezdolności do służby w Policji, stwierdzające jednocześnie zdolność skarżącego do pracy poza warunkami służby, zeznanie podatkowe za rok 2010 składne wspólnie z małżonką, informację o dochodach z tytułu renty skarżącego zawartą w PIT – 11, kopię pierwszej strony pozwu cywilnego przeciwko skarżącemu, kopię pierwszej strony odpowiedzi na pozew sporządzonej przez pełnomocnika skarżącego. Analiza nadesłanych przez skarżącego wyciągów bankowych pokazuje, że w miesiącu grudniu 2011 r. skarżący osiągnął łączny dochód w kwocie 3245,33 zł, w tym 2033,96 zł z pracy, w listopadzie 2011 r. - 3200,13 zł, w tym z pracy 1988,76 zł, w październiku 5446,70 zł, w tym z pracy 1712,88zł. Żona skarżącego jak obliczono posługując się internetowym kalkulatorem wynagrodzeń na stronie www.infor.pl osiąga wynagrodzenie w kwocie 1389,95 zł netto. Dochód zatem w grudniu 2011 r. na jedną osobę w rodzinie skarżącego wynosił miesięcznie netto 1158,82 zł, w listopadzie 2011 r. 1147,52 zł, w październiku 2011 r. – 1709,16 zł, średni dochód zatem za te 3 miesiące wyniósł 1338 zł na osobę. Wydatki jaki ponosi skarżący na utrzymanie domu to kwota 517 zł, udokumentowane zostały w części dotyczącej opłaty za energię elektryczną. Referendarz sądowy dał wiarę co do wysokości pozostałych wydatków, ich wysokość bowiem nie nasuwa wątpliwości, mieszcząc się w przeciętnie znanych mu z urzędu i doświadczenia życiowego kosztach mieszkania. Ponadto jak wynika z wyciągów bankowych skarżącego płaci on ratę kredytu w kocie średnio 217,99 zł miesięcznie, referendarz uznał, iż jest to kredyt hipoteczny wymieniony przez skarżącego w formularzu wniosku. Skarżący podał, że ma poważne zdrowotne i miesięcznie wydaje 200 zł na rehabilitację, czekają go jeszcze 2 z 7 operacji. Skarżący nie przesłał żadnych dokumentów odnośnie powyższych twierdzeń. Dodatkowo skarżący umotywował swoją prośbę o przyznanie prawa pomocy wytoczonym przeciwko niemu powództwem cywilnym na kwotę 283 tys. zł. oraz ponoszonym w związku z tym w postępowaniu cywilnym kosztami pełnomocnika z wybory, któremu płaci w ratach kwotę 10000 zł wynagrodzenia i zaliczki na biegłych w kwocie 2250 zł. Kosztów tych w żaden sposób nie udokumentował, a odnośnie kwoty dochodzonego roszczenia, to na razie jest ona kwotą żądaną, ale jeszcze nie zasądzoną i nie wymagalną. Odejmując wydatki na mieszkanie i spłatę kredytu od średniego dochodu na osobę w rodzinie skarżącego otrzymano kwotę 1154 zł jak pozostaje na członka rodziny. Przyjmując, że faktycznie skarżący ponosi koszty leczenie w kwocie 200 zł miesięcznie, to po odjęciu ich od dochodu na członka rodziny, na osobę pozostanie do dyspozycji kwota 1104 zł. Rozważyć zatem przychodzi, czy kwota ta kwalifikuje rodzinę skarżącego do spełnienia już wyżej przytoczonej przesłanki prawa pomocy w części, polegającej na braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Referendarz sądowy przy przyznawaniu prawa pomocy, powinien się kierować nie tylko literalną treścią przepisów prawa w tym zakresie, ale też zasadami logiki, posiadaną wiedzą oraz doświadczeniem życiowym. Kierując się więc tym wskazaniami, uznał, że kwota 1104 zł dochodu na osobę w rodzinie, biorąc pod uwagę wysokości przeciętnych wynagrodzeń ustalanych przez pełnomocników z wyboru, jest kwotą pozwalającą skarżącemu bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny, ponieść pełne koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Skarżący podnosił wprawdzie, że obecnie musi on ponosić koszty obrony w procesie cywilnym, ale po pierwsze w żaden sposób ich nie udokumentował, po drugie nie wykazał, aby starał się w tym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to jest zwolnienia od kosztów sądowych, czy też wnosił o pełnomocnika z urzędu. Takie postępowanie skarżącego może prowadzić do wniosku, iż wybiórczo, według swojego uznania, chce ponosić koszty w postępowaniach sądowych. Zważywszy przy tym, że zasadą w postępowaniu sądowym jest ponoszenie jego kosztów przez strony, a przyznanie prawa pomocy stanowi od niej odstępstwo, powodujące pokrycie kosztów z budżetu państwa, to korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Jest to pogląd powszechnie przyjęty w orzecznictwie (przykładowo por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I GZ 304/10, Program Lex nr 741292). Referendarz sądowy przyjął, zatem, iż sytuacja materialna skarżącego nie uprawnia go do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego żądanym i postanowił jak w sentencji. . Wobec powyższego, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.