II SA/Op 329/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz - spr. po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. reprezentowanej przez opiekuna prawnego M. K. na Sąd Rejonowy w Głubczycach w przedmiocie umieszczenia w szpitalu psychiatrycznym postanawia odrzucić skargę. W skardze z dnia 7 maja 2021 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, A. P. zwróciła się o zbadanie prawidłowości działań Sądu Rejonowego w Głubczycach III Wydział Rodzinny i Nieletnich, dotyczących skierowania jej na leczenie w szpitalu psychiatrycznym, które nastąpiło wobec wydania przez tamt. Sąd postanowienia w sprawie o sygn. akt [...]. Skarga powyższa została zarejestrowana w Dzienniku korespondencji tut. Sądu pod nr DK/Op 17/21 i na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 12 maja 2021 r., została przesłana do Sądu Rejonowego w Głubczycach, III Wydział Rodzinny i Nieletnich celem nadania jej biegu na podstawie art. 54 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a.", a także zwrócenia skargi w terminie 30 dni wraz z odpowiedzią na skargę i aktami dotyczącymi wydania zaskarżonego postanowienia. Przewodniczący III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Sądu Rejonowego w Głubczycach odpowiedział na wezwanie pismem z dnia 14 maja 2021 r. i wyjaśnił, że wnosi o odrzucenie skargi, albowiem postępowanie pod sygn. akt [...] dotyczy przyjęcia A. P. do szpitala psychiatrycznego bez zgody, a orzekanie w tej materii należy do właściwości sądów powszechnych. Poinformował także, że skarżąca A. P. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, a funkcje jej opiekuna pełni nadal M. K. Skarga A. P. na działania Sądu Rejonowego w Głubczycach, III Wydział Rodzinny i Nieletnich, dotyczące skierowania jej na leczenie psychiatryczne, zakończone wydaniem postanowienia w sprawie o sygn. akt [...], została zarejestrowana w repertorium tut. Sądu pod sygn. akt II SA/Op 329/21 i stanowi przedmiot niniejszego postanowienia. Na skutek zarządzenia z dnia 25 maja 2021 r., wezwano opiekunkę prawną A. P. – M. K., pod rygorem odrzucenia skargi, do uzupełnienia jej braków formalnych w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, przez: - wskazanie numeru PESEL skarżącej i opiekuna prawnego, - nadesłanie egzemplarza skargi własnoręcznie podpisanego przez opiekuna prawnego (w tym celu Sąd przesłał kopię skargi); - wykazanie, stosownie do art. 29 P.p.s.a., że opiekun prawny jest umocowany do działania w imieniu skarżącej i w tym celu przedłożenie dokumentu potwierdzającego takie umocowanie np. zaświadczenia o ustanowieniu opiekunem prawnym lub postanowienia Sądu w tym zakresie. Sąd pouczył opiekuna prawnego, stosownie do treści art. 27 P.p.s.a., że skarżąca, jako osoba niemająca zdolności do czynności w postępowaniu może je podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego. Stąd dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest jej podpisanie przez opiekuna prawnego Opisane wezwanie zostało przesłane na adres M. K. i pod tym adresem awizowane dwukrotnie, a to w dniach: 28 maja 2021 r. i 7 czerwca 2021 r., a następnie zwrócone do tut. Sądu z adnotacją: "Zwrot. Nie podjęto w terminie" ( por. koperta, k-19 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Z kolei art. 57 § 1 P.p.s.a. stanowi, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym a tym samym, jak wskazuje na to treść art. 46 § 1 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Przy czym w art. 27 P.p.s.a. wyjaśniono, że skarżąca, jako osoba niemająca zdolności do czynności w postępowaniu może je podejmować tylko przez swojego przedstawiciela ustawowego. Stosownie zatem do art. 29 P.p.s.a., opiekun prawny jest umocowany do działania w imieniu skarżącej i w tym celu został wezwany do przedłożenia dokumentu potwierdzającego takie umocowanie np. zaświadczenia o ustanowieniu opiekunem prawnym lub postanowienia Sądu w tym zakresie oraz do podpisania skargi. Wezwanie opiekuna prawnego skarżącej dokonane w niniejszej sprawie, do uzupełnienia braków formalnych skargi należało uznać za skutecznie doręczone, w trybie art. 73 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 65 § 1 P.p.s.a, sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Stosownie zaś do art. 73 § 1 P.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 art. 73 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3 art. 73 P.p.s.a). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4 art. 73 P.p.s.a.) ustawodawca wprowadził, zatem tzw. fikcję doręczenia, polegającą na uznaniu, że pismo uważa się za doręczone po upływie czternastu dni od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, po uprzednim dokonaniu dwukrotnego zawiadomienia (pozostawienia tzw. awizo). Sąd ustalił, że w niniejszej sprawie doręczenia dokonano pod adres opiekuna prawnego skarżącej, z zachowaniem wymogów wynikających z cytowanego wyżej przepisu art. 73 P.p.s.a., w tym po dwukrotnym awizowaniu przesyłki, tj. w dniach: 28 maja 2021 r. i 7 czerwca 2021 r. Zwrot przesyłki nastąpił w dniu 15 czerwca 2021 r., po uprzednim jej złożeniu w placówce pocztowej na okres czternastu dni. Mając na względzie powyższe uznać należało, że wezwanie zostało skutecznie doręczone opiekunowi prawnemu M. K. w dniu 11 czerwca 2021 r., a siedmiodniowy termin do dokonania żądanych przez Sąd czynności upłynął w dniu 18 czerwca 2021 r. Pomimo tego, opiekun prawny M. K. nie uzupełniła braków formalnych skargi, swojej całkowicie ubezwłasnowolnionej podopiecznej. Stosownie natomiast do przepisu art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności procesowej, a nie działa za nią przedstawiciel ustawowy. Odrzucenie skargi może nastąpić jednak, jak to określa przepis art. 58 § 2 P.p.s.a., dopiero wówczas, gdy brak w zakresie zdolności procesowej nie zostanie uzupełniony (por.: postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 11 lutego 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 1206/07, dostępne są na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego skargę A. P., jako złożoną przez osobę nieuprawnioną, należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. W tym miejscu przychodzi także wyjaśnić, że postępowanie dotyczące legalności przyjęcia i przebywania w takim szpitalu lub domu pomocy społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi, przestrzegania ich praw oraz kontroli warunków, w jakich one tam przebywają odbywa się na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U z 2020 r., poz. 685). Z przepisów ww. ustawy wynika, że kontrolę nad szpitalami psychiatrycznymi i domami pomocy społecznej sprawuje sąd opiekuńczy. Zgodnie z art. 42 ww. ustawy w postępowaniu przed sądem opiekuńczym w sprawach określonych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, ze zmianami wynikającymi z niniejszej ustawy (por.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt VII SAB/Wa 3/20, LEX nr 3078724). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie jest zatem właściwy do rozpoznania skargi, która należy do właściwości rzeczowej innego sądu, czyli w niniejszej sprawie do sądu opiekuńczego. Wobec tego skarga A. P., nawet gdyby została skutecznie wniesiona przez jej opiekuna prawnego, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., i tak podlegałaby odrzuceniu przez sąd administracyjny, jako nie należąca do jego właściwości. Z uwagi na powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji.