II SA/Op 332/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Protokolant Referent stażysta Dorota Ziółecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest skarga E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 marca 2014 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pawłowiczkach z dnia 17 stycznia 2014 r. odmawiającą przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem K. M.. Decyzję wydano przy następujących ustaleniach faktycznych i prawnych: Skarżąca wnioskiem z dnia 15 stycznia 2013 r. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kędzierzynie-Koźlu o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z rezygnacją z zatrudnienia i ze sprawowaniem opieki nad mężem, który orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 30 października 2008 r. zaliczony został do kręgu osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczeniem tym datę powstania niepełnosprawności ustalono od 1981 r., natomiast znaczny stopień niepełnosprawności na dzień 24 października 2008 r. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia wynikało, że jej rezygnacja z zatrudnienia w sierpniu 2012 r. była spowodowana stanem zdrowia małżonka, który wymagał stałej opieki (niedowład czterokończynowy). Decyzją z dnia 26 kwietnia 2013 r. nr [...], Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Kędzierzynie-Koźlu odmówił skarżącej prawa do specjalnego zasiłku celowego. Decyzja nie został podpisana w imieniu organu przez żadnego pracownika, ani też opatrzona pieczęcią imienną osoby ją wydającej. W wyniku wniesionego przez skarżącą odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu postanowieniem z dnia 25 października 2013 r., nr [...], stwierdziło niedopuszczalność odwołania, uznając, że w sprawie nie zapadła decyzja, a stronie doręczono jedynie projekt rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że organowi w dalszym ciągu pozostaje do rozpatrzenia wniosek strony z dnia 15 stycznia 2013 r. Wnioskodawczyni dokonała zmiany miejsca zamieszkania z [...] na [...], Gmina [...]. Sprawa została przekazana do rozpoznania Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Pawłowiczkach. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pawłowiczkach, decyzją z dnia 17 stycznia 2014 r., nr [...], odmówił przyznania skarżącej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem K. M.. Organ I instancji działając na podstawie przepisu art. 5 ust. 4, art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456), zwanej w dalszej części uzasadnienia ustawą lub ustawą o świadczeniach rodzinnych oraz § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy podniósł, że skarżąca nie jest krewnym osoby niepełnosprawnej, a w przypadku małżonków alimentacja jest przewidziana jedynie w razie wystąpienia przesłanek określonych w przepisie art. 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Organ stwierdził jednocześnie, że strona spełnia warunek ustawowy dotyczący kryterium dochodowego na członka rodziny, jak również rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad małżonkiem. Z treścią powyższej decyzji nie zgodziła się E. M.. We wniesionym odwołaniu podniosła, że decyzja jest dla niej bardzo krzywdząca, gdyż jest jedynym żywicielem rodziny, który zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Zauważyła, że dochód na członka rodziny wynosi 280 zł miesięcznie i nie rozumie dlaczego miałaby się rozwieść z mężem, aby otrzymać świadczenie. Dodała, że małżonek nie utrzymuje kontaktów z rodzeństwem, a jego matka jest osobą starszą, schorowaną i sama wymaga opieki. Zaskarżoną decyzją z dnia 25 marca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pawłowiczkach z dnia 17 stycznia 2014 r. Kolegium przytoczyło przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które mają zastosowanie w sprawie i dokonując ich wykładni doszło do przekonania, że organ I instancji przyjął trafna interpretację przepisu art. 16a ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę stwierdziło, że dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni odpowiadał kwocie 201,34 zł i tym samym nie przekraczał ustawowego kryterium dochodowego określonego na poziomie 623 zł, natomiast wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad małżonkiem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i który wymaga stałej pieczy. Kolegium podkreśliło, że po stronie wnioskodawczyni nie występowały zasadnicze negatywne przesłanki uniemożliwiające ubieganie się o specjalny zasiłek opiekuńczy, w tym opisane w art. 16a ust. 8 ustawy. Zdaniem Kolegium, uprawnienia do uzyskania spornego świadczenia łączą się jednak z istnieniem po stronie uprawnionej obowiązku alimentacyjnego w ścisłym znaczeniu, wynikającym z gramatycznego brzmienia przepisu art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, tj. obciążającego wyłącznie krewnych w linii prostej oraz rodzeństwa. Obowiązek taki, po myśli art. 130 k.r.o., może obciążać także małżonków, ale dopiero po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, albo po orzeczeniu separacji. Kolegium powołało się na orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie. W skardze E. M. nie zgodziła się z zapadłymi w sprawie decyzjami. Podkreśliła, że mąż jest niepełnosprawny w znacznym stopniu i potrzebuje opieki drugiej osoby. Ponownie wskazała na trudną sytuację finansową rodziny, fakt rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad małżonkiem oraz brak zrozumienia przyczyn decyzji odmownych. Podkreślała, że gdyby przyjąć argumenty zaskarżonej decyzji aby móc otrzymać świadczenie, to musiałaby się rozwieść,. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Opolu wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zakres kontroli sądowej wyznaczony jest natomiast przez przepis art. 134 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Powołana regulacja oznacza, iż niezależnie od zarzutów skargi ocenie sądu poddana jest cała sprawa administracyjna, zarówno w zakresie postępowania poprzedzającego jej wydanie, jak i zastosowania prawa materialnego, z obowiązkiem przestrzegania zakazu zmiany zaskarżonego aktu na niekorzyść strony skarżącej. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które uzasadnia jej uchylenie. Podstawą materialnoprawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r., poz. 1439, dalej k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do ust. 2 art. 16a ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio. Przenosząc powyższe uregulowania na grunt przedmiotowej sprawy uznać należy, że organy administracji procedujące w przedmiotowej sprawie prawidłowo ustaliły dochód rodziny wnioskodawczyni (art. 16a ust. 2 i 4 pkt 2 ustawy), fakt legitymowania się przez jej małżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacji przez wnioskodawczynię z zatrudnienia w celu sprawowania stałej opieki nad małżonkiem, który wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organy trafnie uznały także, iż w sprawie nie zachodzą ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 16a ust. 8 ustawy, a które zawierają katalog wyłączający prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sąd aprobuje w całości ww. ustalenia oraz ich ocenę dokonaną przez organy administracji, stąd też niecelowym jest ponawianie argumentacji w tym zakresie. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do wykładni pojęcia, "ciąży obowiązek alimentacyjny", jakim posłużył się ustawodawca w przepisie art. 16a ust. 1 ustawy. Poprawne odkodowanie tego sformułowania wymaga odniesienia się do przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, dotyczących alimentacji oraz obowiązków i praw małżonków, które wynikają z zawarcia małżeństwa. W świetle art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Obowiązek alimentacyjny należy do kategorii stosunków obligacyjnych, a ze względu na swe źródło należy do zobowiązań prawnorodzinnych. Polega on na czynnościach mających na celu zaspokojenie potrzeb osoby, która sama utrzymać się nie może, a więc na różnorakich świadczeniach. Obejmuje on dostarczanie środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania. Tak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 24 maja 1990 r., sygn. akt III CZP 21/90 (OSNCP 1990, nr 10–11, poz. 128) i Sąd w niniejszym składzie w pełni identyfikuje się z takim sposobem rozumienia obowiązku alimentacyjnego. Inaczej mówiąc, alimentacja to zasilanie, ponoszenie kosztów utrzymania innych osób. Obowiązek alimentacyjny wynika z pokrewieństwa albo z więzów prawnych, z którymi ustawodawca wiąże jego istnienie (por. T. Smyczyński, Obowiązek alimentacyjny [w:] T. Smyczyński (red.), Prawo rodzinne i opiekuńcze, System Prawa Prywatnego, red. nacz. Z. Radwański, t. 12, Warszawa 2011, s. 761 i n.). Są nimi - poza obowiązkami alimentacyjnymi obciążającymi krewnych w linii prostej i rodzeństwo – również obowiązki między małżonkami, małżonkami żyjącymi w separacji lub byłymi małżonkami (art. 27, 60, 614, 21 w zw. z art. 60 k.r.o.). Artykuł 27 k.r.o. jest podstawą dla dostarczania środków utrzymania zarówno w ramach grupy rodzinnej tworzonej przez małżonków wraz z dziećmi będącymi na ich utrzymaniu, jak też wówczas, gdy małżonkowie dzieci takich nie mają. Obowiązek ten może bowiem służyć również dla zaspokojenia potrzeb indywidualnych drugiego małżonka. Jego swoistym przedłużeniem jest możliwość ustalenia obowiązku alimentacyjnego między małżonkami po rozwodzie (art. 60 k.r.o.), unieważnieniu małżeństwa (art. 21 k.r.o.) lub orzeczeniu separacji (art. 614 k.r.o.). To stanowisko, zasadnie akcentujące specyfikę obowiązku przyczyniania się przez małżonków – stosownie do swych możliwości zarobkowych i majątkowych – do zaspokajania potrzeb założonej przez siebie rodziny znajduje zostało zaprezentowane w wyrokach Sądu Najwyższego (por. uchwała SN z dnia 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 39/11, - LEX 951033; wyrok SN z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt IV CK 37/03; z dnia 23 stycznia 1975 r., sygn. akt III CRN 369/74; z dnia 7 lipca 2000 r., sygn. akt II CKN 1015/00; i z dnia 24 sierpnia 1990 r., sygn. akt I CR 422/90) oraz doktrynie (J. Gwiazdomorski, "Alimentacyjny" obowiązek między małżonkami, Warszawa 1970 r.). Obowiązek ten spoczywa na obojgu małżonkach i polega zarówno na pracy zarobkowej, jak i na osobistych staraniach o wychowanie dzieci oraz na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Ma on charakter zbliżony do obowiązków alimentacyjnych, a jego celem jest zapewnienie wszystkim członkom rodziny zaspokojenia potrzeb na podobnym poziomie (A. Szlęzak, Zasada równej stopy życiowej w prawie rodzinnym, RPEiS 1985, z. 1). Pomimo sporów co do charakteru prawnego wzajemnych obowiązków między małżonkami, panuje jednak zgoda, że jest to co najmniej obowiązek "o charakterze alimentacyjnym" i jako takiemu przysługują mu wszelkie przywileje, jakie mają zastosowanie w postępowaniu sądowym i egzekucyjnym przy dochodzeniu alimentów na podstawie art. 60, 614 oraz 128 i n. k.r.o., a także ochrona socjalna przewidziana dla wierzyciela w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - Dz. U. z 2013 r., poz. 1228 ze zm.). NiE.konywanie tego obowiązku może spotkać się również z sankcją karną przewidzianą dla uporczywych dłużników alimentacyjnych w art. 207 k.k. Z powyższych względów obowiązek opieki nad członkiem rodziny, jakim jest małżonek, nie może być wywodzony wyłącznie wprost z obowiązku alimentacyjnego, przewidzianego w normach k.r.o., a w szczególności z art. 128 k.r.o. W świetle powyższego należy zatem uznać, iż przepisy dotyczące obowiązku alimentacyjnego należy stosować bądź wprost, bądź w drodze analogii także w przypadku rozważania wzajemnych obowiązków między małżonkami, w tym obowiązku opieki na chorym, niepełnosprawnym małżonkiem. Skoro tak, to również małżonek należy do kręgu osób obciążonych powinnością o cechach obowiązku alimentacyjnego, z istnieniem którego przepis art. 16a ustawy łączy prawo ubiegania się o przyznanie specjalnego zasiłku rodzinnego. Nie sposób nie dostrzec także celu, jakiemu służy specjalny zasiłek opiekuńczy. Nie jest on świadczeniem przysługującym osobie niepełnosprawnej, lecz jest świadczeniem mającym częściowo zrekompensować członkowi jej najbliższej rodziny, zobowiązanemu do alimentacji to, że w związku z zaistnieniem konieczności sprawowania osobistej stałej opieki, musiał on zrezygnować z zarobkowania - wykonywania pracy lub innej działalności służącej uzyskiwaniu środków niezbędnych do utrzymania oraz innych związanych z tym świadczeń. Nie jest to również świadczenie, jakie przysługuje na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej osobom i rodzinom, które znalazły się w trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej, na skutek nieprzewidzianych wcześniej okoliczności (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 1141/12 – Lex 1432711). Organy administracyjne dokonując wykładni powyższych przepisów przyjęły, że ich literalne brzmienie wyłącza prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego dla małżonka osoby legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności, przewidzianego w art. 16a ustawy. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, pogląd ten jest błędny, gdyż opiera się na założeniu, że przepis art. 16a ust. 1 ustawy nie dotyczy również małżonka osoby wymagającej opieki. Tymczasem zauważyć należy, że już na gruncie poprzednio obowiązujących regulacji, dotyczących wprawdzie art. 17 ustawy, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że obowiązek dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi (równoznaczny z obowiązkiem alimentacyjnym) wyprzedza tego rodzaju obowiązek innych osób – krewnych (por. uzasadnienie uchwały NSA z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 5/13 - Lex 1404019). Podkreślić należy nadto, że w myśl art. 130 k.r.o. obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07 (OTK-A z 2008 r., nr 6, poz. 107) wyraził pogląd, co prawda dotyczący art. 17 ustawy, że "Wybranie z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji (a więc tych, na które państwo nakłada obowiązek opieki nad potrzebującą pomocy osobą najbliższą) jedynie rodziców (naturalnych, przysposabiających, zastępczych) i przyznanie wyłącznie im prawa do zasiłku stałego narusza konstytucyjną zasadę równości, a także zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji), godzi też w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 Konstytucji)". W kwestii natomiast dopuszczalności prokonstytucyjnej wykładni prawa wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2082/12 (dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że obowiązek opieki nad członkiem rodziny, jakim jest małżonek znajduje swoje umocowanie w systemie nie tylko norm moralnych, ale i prawnych. Stąd też odmienny pogląd zaprezentowany przez organy w przedmiotowej sprawie, a wynikający z zastosowania wąskiej wykładni pojęcia "obowiązku alimentacyjnego", a w konsekwencji uznanie, iż obowiązek współmałżonków do wzajemnego dostarczania środków utrzymania nie jest obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, prowadziłby w rezultacie do przyjęcia, iż dopiero uzyskanie orzeczenia o rozwiązaniu małżeństwa lub separacji rodzi obowiązek alimentacji, a tym samym uprawnia do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego dla jednego z byłych małżonków w przypadku świadczenia opieki nad niepełnosprawnym byłym małżonkiem. Byli małżonkowie mogliby zatem uzyskać świadczenie, do którego prawa nie mieliby małżonkowie pozostający w związku małżeńskim, wyłącznie ze względu na fakt pozostawania w związku (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Go 986/13 – Lex 1406848). Powyższe przemawia także za wyżej zaprezentowanym rozumieniem wspomnianej regulacji prawnej. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uczyni to przy uwzględnieniu przedstawionej przez Sąd wykładni sformułowania "ciąży obowiązek alimentacyjny", jakim posłużył się ustawodawca w art. 16a ust. 1 ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem wskazanych i omówionych przepisów prawa materialnego. Powyższe ustalenie czyni koniecznym uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. Orzeczenie w pkt 2 wyroku wynika z brzmienia przepisu art. 152 P.p.s.a.