II SA/Op 337/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku pełnomocnika skarżącej ustanowionego z urzędu radcy prawnego M. J. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy ustanowił dla skarżącej radcę prawnego z urzędu. Pełnomocnikiem tym Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...] wyznaczyła M. J. Pełnomocnik skarżącej uczestniczył w rozprawie w dniu 3 października 2017 r., na której wydano wyrok oddalający skargę. Pełnomocnik z urzędu złożył do protokołu rozprawy wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Następnie, pełnomocnik sporządził i złożył w tut. Sądzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W aktach sprawy znajduje się zarządzenie sędziego sprawozdawcy, z którego wynika, że w stosunku do opisanej opinii brak jest podstaw do zastosowania art. 177 § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i została ona sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności (k-62 akt sąd.). Przechodząc do rozstrzygnięcia wniosku pełnomocnika, referendarz sądowy stwierdza, że radca prawny ustanowiony z urzędu, ma prawo do wynagrodzenia za podjęte czynności w zakresie nieopłaconej pomocy prawnej oraz do zwrotu niezbędnych wydatków na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715), zwane dalej "rozporządzeniem" W § 2 w rozporządzenia określono, że "Koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami mniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu." W § 3 w obydwu rozporządzeniach wskazano, że "Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części." Zgodnie zatem z zapisem w § 3 rozporządzenia, każdy wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, obligatoryjnie powinien zawierać oświadczenie, że koszty te nie zostały zapłacone w całości, ani w części. Powyższy przepis statuuje podstawową zasadę zawartości wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl, której warunkiem niezbędnym ich przyznania jest złożenie oświadczenia, że nie zostały one pokryte w całości lub w części. Oświadczenie to jest niezbędnym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowi bowiem przesłankę do przyjęcia, że za świadczoną pomoc prawną pełnomocnik nie otrzymał wynagrodzenia, a zatem że zachodzi podstawa do poniesienia tych kosztów przez Skarb Państwa. Brak tego oświadczenia stanowi nieusuwalny brak wniosku, skutkujący odmową przyznania wynagrodzenia. Wobec tego aktualność zachowały poglądy judykatury i doktryny prezentowane w tym przedmiocie pod rządami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490). Brak takiego oświadczenia wywołuje zatem skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (postanowienie SN z dnia 9 września 2011 r., III SPP 27/11, Lex nr 1106755). Zgodnie więc z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, brak przedmiotowego oświadczenia pełnomocnika, wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia i nie stosuje się do niego trybu uzupełnienie braków formalnych pisma procesowego opisanego w art. 49 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GZ 273/09, zamieszczone System Informacji Prawnej Lex nr 582846, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 90/09, zamieszczone System Informacji Prawnej Lex nr 550321, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 390/08, zamieszczone System Informacji Prawnej Lex nr 493827, wszystkie powołane orzeczenia są także zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Badanie istnienia tej przesłanki jest konieczne z uwagi na fakt, że sąd jako dysponent środków publicznych odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania (por. postanowienie Sądu najwyższego z dnia 14 października 1998 r., sygn. akt II CKN 687/98, publikowane OSNC 1999/3/63, zamieszczone System Informacji Prawnej Lex nr 34587). Jak natomiast wskazano wyżej opisano pełnomocnik z urzędu złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu do protokołu rozprawy, ale nie złożył, wymaganego na podstawie treści § 3 rozporządzenia, oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 8 P.p.s.a., referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia.