II SA/Op 338/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. B. na Gminę Grodków w przedmiocie umowy dzierżawy nieruchomości gminnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. M. B. pismem z dnia 25 czerwca 2018 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na umowę dzierżawy gruntu (doręczoną skarżącemu w dniu 18 czerwca 2018 r.), domagając się wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na funkcjonowanie motokrosu na gminnej działce gruntowej. Z treści przedłożonych do akt sprawy dokumentów wynika, że w dniu 12 kwietnia 2016 r. Gmina Grodków zawarła z A z siedzibą w [...], umowę dzierżawy nieruchomości obejmującej działkę nr a. Zdaniem skarżącego, przeznaczenie działki na działanie motokrosu narusza prawo z uwagi na hałas w trakcie zawodów, który przekracza 200 decybeli, a zabudowania mieszkalne są położone 30 m od toru motocrossowego, gdy tymczasem normy prawne przewidują odległość 1000 m od zabudowań i niemożność przekroczenia 60 decybeli. W skardze M. B. zawarł prośbę o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Grodkowa wniósł o jej odrzucenie z uwagi na okoliczność, że skarga dotyczy spraw cywilnych, a zatem nie leżących w gestii sądu administracyjnego, lecz powszechnego. Z podanych względów, organ wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy nie przysługuje jednak stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi (art. 247 P.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 320-321; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09, dostępne w programie komputerowym LEX, pod numerem 552419). W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2010, s. 573), w tym również wówczas, gdy rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem skargi, nie należy do właściwości sądów administracyjnych (por. B.Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 473). Takie okoliczności zachodzą w niniejszej sprawie. Z treści skargi wynika, że dotyczy ona umowy dzierżawy nieruchomości gminnej obejmującej działkę nr a, zawartej w dniu 12 kwietnia 2018 r. pomiędzy Gminą Grodków a A z siedzibą w [...]. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosuje środki określone w tych przepisach. W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej, w zakresie wyznaczonym enumeracjami z art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 P.p.s.a. spory o właściwość lub kompetencję, a także przekazane z mocy ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanym przepisie. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 P.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Sąd administracyjny przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność, w tym objęcie sprawy kognicją sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Analizując kwestię właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania niniejszej skargi należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2018 r. poz. 994, z późn.) - zwanej dalej u.s.g., gospodarowanie mieniem komunalnym, którym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych gminnych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw (art. 43 u.s.g.) należy do zadań wójta, burmistrza, prezydenta miasta. Jednakże w myśl art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) u.s.g. do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej; uchwała rady gminy jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość; do czasu określenia zasad wójt może dokonywać tych czynności wyłącznie za zgodą rady gminy. Zasady gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność jednostek samorządu terytorialnego zostały określone w dziale II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 poz. 121, z późn. zm.). W myśl art. 11 ust. 1 tejże ustawy, z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. W niniejszej sprawie organem tym jest Burmistrz Miasta Grodkowa, który gospodaruje gminnym zasobem nieruchomości (art. 26 ust. 4 u.s.g. i art. 25 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Wskazać należy, że zawarcie umowy dzierżawy oraz jej rozwiązanie przez gminę odnoszące się do nieruchomości gminnych dokonywane jest w zakresie jej uprawnień właścicielskich (art. 140 Kodeksu cywilnego). Rozporządzenie nieruchomością przez jej właściciela następuje w formie czynności cywilnoprawnych. Naturą stosunków cywilnoprawnych jest równorzędność stron. Spór dotyczący umowy dzierżawy nieruchomości gminnych i skuteczności jej wypowiedzenia, pomimo tego, że ze względu na współregulujące ją przepisy u.s.g. oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami, których publiczny charakter nie budzi wątpliwości, nadal pozostają czynnościami cywilnoprawnymi mającymi tylko za przedmiot nieruchomości gminne (publiczne). Dodać przy tym trzeba, że żaden przepis u.g.n. nie wprowadza w tym zakresie żadnych szczególnych unormowań, które stanowiłyby odstępstwo od regulacji dotyczącej umowy dzierżawy zawartej w K.c. Przedmiot skargi jest w istocie związany z cywilnoprawnym aktem umowy dzierżawy nieruchomości i sposobu jej wykonywania, a taka materia nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając w postanowieniu z dnia 4 marca 2010r., sygn. akt I OSK 310/10, że zarzuty dotyczące nieprzestrzegania warunków umowy dzierżawy nie podlegają rozpoznaniu przez sądy administracyjne (dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, bowiem jej przedmiotem jest żądanie nie mieszczące się w zakresie kognicji sądu administracyjnego, wyznaczonego treścią art. 3 P.p.s.a. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie jest właściwy do rozpoznania skargi wniesionej przez M. B., skargę taką należało uznać za niedopuszczalną, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Rodzi to z kolei konsekwencje w postaci konieczności odmowy przyznania wnioskodawcy prawa pomocy, na zasadzie przywołanego na wstępie art. 247 P.p.s.a., co też Sąd orzekł jak w sentencji.