II SA/Op 358/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. J. M. wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2016 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy. W formularzu wniosku wskazała, że domaga się ustanowienia pełnomocnika z urzędu w związku z otrzymaną w dniu 1 kwietnia 2016 r. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 marca 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania jej dodatku mieszkaniowego. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SO/Op 11/16, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu ustanowił J. M. radcę prawnego. W piśmie z dnia 24 maja 2016 r., które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 30 maja 2016 r., Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu poinformowała, że na pełnomocnika z urzędu dla J. M. wyznaczona została radca prawny A. R. W dniu 28 czerwca 2016 r. (data stempla pocztowego) pełnomocniczka J. M. złożyła za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skargę na decyzję tegoż organu z dnia 15 marca 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku wskazała, że pismo OIRP w Opolu o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem w sprawie otrzymała w dniu 31 maja 2016 r. Wyjaśniła, że zmieściła się w 30 dniowym terminie na wniesienie skargi liczonym od dnia, kiedy dowiedziała się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu, a także, że skargę sporządziła bez zbędnej zwłoki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na jej wniesienie po upływie trzydziestodniowego ustawowego terminu liczonego od dnia otrzymania przez stronę decyzji. W razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podkreślenia wymaga, że termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Po myśli art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi kurator skarżącego skierowała do Sądu w dniu 4 kwietnia 2016 r., czyniąc to już w trzecim dniu po otrzymaniu decyzji, co miało miejsce w dniu 1 kwietnia 2016 r. Takie działanie było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z uwagi na datę doręczenia, określony w art. 53 § 1 P.p.s.a. 30-dniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg w dniu 2 kwietnia 2016 r., i - zważywszy, że ostatni dzień terminu przypadał na 1 maja 2016 r., będący dniem wolnym od pracy - upływał z dniem 2 maja 2016 r., stosownie do art. 83 § 2 P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Dokonując oceny złożonego wniosku w niniejszej sprawie należało nadto uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu. Zauważyć bowiem trzeba, że wprawdzie postępowanie dotyczące ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi, ale fakt ten może stanowić jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wyznaczenie przez Sąd pełnomocnika z urzędu nie oznacza wszak możliwości podjęcia przez niego natychmiastowego działania w imieniu strony. Z tego względu przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w terminie, istotne jest ustalenie kiedy pełnomocnik miał realną możliwość sporządzenia skargi. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. W tym zakresie Sąd podziela w pełni utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, iż termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi. Poza tym stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi dysponują trzydziestoma dniami (art. 53 § 1 P.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. Dlatego należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia radcy prawnego (adwokata) w trybie art. 244 P.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi (art. 87 § 1 P.p.s.a.), jest dzień, w którym radca prawny (adwokat) miał rzeczywistą możliwość dokonania czynności po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA z 19 lipca 2012 r., II OZ 612/12; z 7 czerwca 2012 r., II OZ 539/12; z 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 211/12 oraz z 8 czerwca 2008 r., I FZ 198/06 i powołane tam orzecznictwo, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2013 r. (SK 17/12, publ. OTK-A 2013 nr 6, poz. 86). W rozpoznawanej sprawie należało przyjąć, że radca prawny wyznaczony do reprezentowania skarżącej w przedmiotowym postępowaniu, powziął w dniu 31 maja 2016 r. wiedzę o tym, że został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu. Powyższe pełnomocnik oświadczył we wniosku. Miało to zatem miejsce już po terminie do wniesienia skargi, określonym w art. 53 § 1 P.p.s.a., który - jak wskazano już wyżej - upłynął z dniem 2 maja 2016 r. Skarżąca wystąpiła o przyznanie pełnomocnika z urzędu przed upływem powyższego terminu. Pełnomocnik skarżącej sporządził i złożył skargę w terminie 30 dni od zawiadomienia go przez OIRP w Opolu, który to termin, liczony od dnia 31 maja 2016 r., upływał z dniem 30 czerwca 2016 r. (czwartek). Zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 28 czerwca 2016 r. oznacza, że termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., został zachowany. Z uwagi na dokonanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której strona nie dokonała w terminie, poprzez złożenie przez wyznaczonego pełnomocnika skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15 marca 2016 r. za pośrednictwem tego organu, spełnione zostały także pozostałe przesłanki do przywrócenia terminu, określone w art. 87 § 2-4 P.p.s.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.