II SA/Op 384/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 26 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia 1) odrzucić skargę, 2) odrzucić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu 4 sierpnia 2015 r. (data stempla pocztowego) A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka"), działając przez pełnomocnika - adwokata Ł. B., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 30 czerwca nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Opolu z dnia 8 kwietnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny, na zasadzie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W wykonaniu zarządzeń Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 3 września 2015 r. pełnomocnik został wezwany od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 480 złotych oraz do przedłożenia pełnomocnictwa do działania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu lub przed sądami administracyjnymi, a także do złożenia dokumentu określającego umocowanie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa, do reprezentowania strony skarżącej. Powyższe wezwania, zawierające pouczenie, że niezastosowanie się do nich w terminie siedmiu dni od dnia ich otrzymania spowoduje odrzucenie skargi, zostały przesłane na adres Kancelarii pełnomocnika podany w skardze i pod tym adresem doręczone pełnomocnikowi w dniu 8 września 2015 r., co wynika z adnotacji na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k. 45 a. sąd.). W dniu 9 września 2015 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), pełnomocnik przesłał pismo procesowe z dnia 9 września 2015 r., w którym odpowiadając na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, złożył wniosek o zwolnienie Spółki od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w całości. W załączeniu przesłał ponadto pełnomocnictwo procesowe z dnia 5 maja 2014 r. do działania w sprawie w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu i Naczelnym Sądem Administracyjnym, podpisane przez Prezesa Zarządu Spółki – A. S. Pełnomocnik nie złożył natomiast dokumentu określającego umocowanie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa, do reprezentowania strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało odrzucić. Na wstępie wskazać przyjdzie, iż postępowanie sądowoadministracyjne może być zainicjowane i toczyć się wyłącznie na podstawie skutecznie wniesionej skargi. Skarga wniesiona jest skutecznie, gdy spełnione zostaną wszystkie przesłanki procesowe wskazane w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. W świetle przepisów tej ustawy, bezwzględnymi przesłankami procesowymi warunkującymi skuteczność wniesienia skargi są przede wszystkim wymogi formalne, jakim powinna odpowiadać skarga. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, w której skargę wniosła Spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, od razu zauważenia wymaga, że stosownie do treści art. 28 § 1 P.p.s.a., osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Z treści powyższego przepisu wynika obowiązek tych podmiotów do wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności. Natomiast na zasadzie art. 29 P.p.s.a., przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 P.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Na tle ostatnio powołanego przepisu w literaturze przedmiotu wskazuje się, że organy lub osoby uprawnione do działania w imieniu jednostek organizacyjnych, muszą udowodnić, że mają prawo do działania za stronę. Przepis nakazuje, aby udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Wolter Kluwer business, Warszawa 2011, s. 112). Dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu strony skarżącej, o przedstawienie którego został wezwany pełnomocnik skarżącej Spółki, jest niewątpliwie odpis z rejestru przedsiębiorców KRS. Nieprzedstawienie wraz ze skargą omawianego dokumentu stanowi brak formalny skargi podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a., tj. na wezwanie przewodniczącego wydziału, w terminie siedmiu dni, w przypadku skargi - pod rygorem jej odrzucenia. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że fachowy pełnomocnik posiada zdolność do reprezentowania strony, poprzez działanie w jej imieniu i na jej rzecz. W kwestii wpływu działania i zaniechania pełnomocnika w podejmowaniu określonych czynności procesowych na odrzucenie skargi, w orzecznictwie trafnie wywodzi się, iż z uwagi na dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, stronie należy umożliwić uzupełnienie braków skargi. Jeżeli jednak z takiej możliwości nie skorzysta w sposób odpowiedni, to ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Każde nieuzupełnienie właściwie zdiagnozowanych istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem. Okoliczność reprezentowania przez pełnomocnika w niczym nie zmienia powyższej konkluzji, co do znaczenia i charakteru prawa do sądu. Z samej istoty przedstawicielstwa, którego formą jest pełnomocnictwo wynika, że czynności prawne materialne i procesowe dokonywane są w imieniu innej osoby i z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niej. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela (pełnomocnika) i w zakresie jego umocowania powoduje powstanie praw lub obowiązków bezpośrednio po stronie reprezentowanego. Tym samym, wszelkie działania i zaniechania pełnomocnika w podejmowaniu określonych czynności procesowych, odnoszą skutek prawny wobec mocodawcy (por. postanowienie NSA z 22 stycznia 2014 r., II GSK 2179/13, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem, gdy w ustawowym terminie nie dojdzie do uzupełnienia braków formalnych skargi, Sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodzić należy się ze stanowiskiem (vide postanowienia NSA z dnia 26 września 2013 r., I GSK 1346/13 oraz z dnia 28 maja 2015 r., I FSK 823/15, powołana strona internetowa), że ogłoszenie dokonanego wpisu do KRS w trybie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1203, z późn. zm.) nie zwalnia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych, a ciężar czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie, nie zostaje przerzucony na przewodniczącego (na etapie kontroli warunków formalnych skargi) bądź na sąd (na etapie oceny czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego). Wyznaczony siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych jest terminem ustawowym, co oznacza, że nie może być on skracany ani przedłużany. W sytuacji, gdy strona nie uzupełni w tym terminie braków formalnych skargi, Sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdyż pełnomocnikowi skarżącej Spółki w dniu 8 września 2015 r. skutecznie doręczono wezwanie do uzupełniania braków formalnych skargi m.in. poprzez przedłożenie dokumentu określającego umocowanie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa, do reprezentowania strony skarżącej. W wezwaniu tym wskazano, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie siedmiu dni, spowoduje jej odrzucenie. W związku z tym zakreślony w wezwaniu siedmiodniowy termin do uzupełnienia tego braku skargi rozpoczął bieg w dniu 9 września i upłynął z dniem 15 września 2015 r. (wtorek). Fachowy pełnomocnik skarżącej Spółki w wyznaczonym terminie przesłał jedynie dokument pełnomocnictwa, udzielonego mu przez Prezesa Spółki. Brak jest natomiast dokumentu wskazywanego w wezwaniu, stwierdzającego, że Prezes Spółki był osobą uprawnioną jednoosobowo do udzielenia tego rodzaju pełnomocnictwa (w tym wypadku byłby to aktualny odpis z KRS, którego brak jest również w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi wraz ze skargą). Taki dokument - pomimo prawidłowego wezwania, zawierającego pouczenie o rygorze niezastosowania się do żądania Sądu - nie został złożony przez pełnomocnika działającego w imieniu Spółki. W tym stanie rzeczy, należało uznać, że w zakreślonym ustawowym terminie nie doszło do wykonania wezwania Sądu, stąd wniesiona skarga Spółki niewątpliwie dotknięta jest brakami uniemożliwiającymi nadanie jej dalszego biegu i nie może ona skutkować wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego. Odnośnie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyjaśnić należy, że zasadą jest, iż wniosek taki, kierowany do Sądu na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., wywołuje skutek i podlega rozpatrzeniu dopiero wówczas, gdy skarga jest skutecznie wniesiona, tj. nie podlega odrzuceniu z przyczyn podanych w art. 58 § 1 P.p.s.a., czyli gdy m.in. uzupełniono jej braki formalne. Wobec tego nie może zostać rozpatrzony wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zawarty w skardze wniesionej nieskutecznie, tzn. przez pełnomocnika, który pomimo wezwania Sądu nie przedłożył dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa. Ponadto, również odnośnie zawartego w skardze wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi wskazać przyjdzie, że wobec tego, iż został on złożony przez pełnomocnika, który nie wykazał swych uprawnień do reprezentowania strony skarżącej, wnioskowi temu nie można było nadać dalszego biegu. Omawiany wniosek należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 i 243 § 1 P.p.s.a., jako niedopuszczalny. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna bowiem złożyć strona lub jej pełnomocnik, natomiast w niniejszej sprawie pełnomocnik składający wniosek nie wykazał umocowania do działania w imieniu strony. Wobec powyższego, na podstawie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji postanowienia, natomiast orzeczenie w punkcie 2 oparto o przepis art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a.