II SA/Op 402/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. z dnia 25 stycznia 2016 r. (data wpływu do Sądu: 1 marca 2016 r.) w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: umorzyć postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem z dnia 25 stycznia 2016 r. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II SO/Op 27/15 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu ustanowił M. M. radcę prawnego, przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Pełnomocnikiem z urzędu M. M. została wyznaczona przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu – radca prawny J. D., co wynika z pisma Rady z dnia 23 lipca 2015 r. (k-31 akt sądowych). Na skutek wniesionej skargi i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, sprawa została odnotowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SA/Op 402/15 i stanowi przedmiot niniejszego postępowania. Następnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu kolejno: postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. przywrócił termin do wniesienia skargi, a wyrokiem z dnia 17 listopada 2015 r., oddalił skargę. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r., referendarz sądowy umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 25 stycznia 2016 r. (data wpływu do Sądu: 27 stycznia 2016 r.), o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, bądź radcy prawnego z urzędu. W dniu 1 marca 2016 r. wpłynęły do tut. Sądu dwa kolejne wnioski skarżącego złożone na urzędowych formularzach, w których zwrócono się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uzasadniając żądanie kurator skarżącego – J. M., która podpisała wnioski, podała, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w celu wniesienia prawidłowo sporządzonego i skutecznego środka zaskarżenia od wyroku tut. Sądu. Wskazała także, że wnosi o pomoc sądową w celu wniesienia prawidłowo sporządzonego i skutecznego środka zaskarżenia do Trybunału Konstytucyjnego RP "o zgodność z Konstytucją i Prawem Międzynarodowym sporządzania opinii przez ustanowionych z urzędu prawników w celu zamknięcia uprawnionemu drogi odwoławczej". W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wykazano, że skarżący tworzy samodzielne gospodarstwo domowe, którego źródłami dochodu jest zasiłek stały w wysokości 604 zł. Wskazała także, że z uzyskiwanych dochodów M. M. jest potrącane 70 % tytułem kosztów pobytu w Domu Pomocy Społecznej w [...] (woj. [...]). W złożonym wniosku nie wykazano innych źródeł dochodu, ani jakichkolwiek składników majątkowych należących do wnioskodawcy. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Postępowanie o przyznanie prawa pomocy wszczęte na skutek kolejnych wniosków skarżącego z dnia 25 stycznia 2016 r., które wpłynęły do tut. Sądu w dniu 1 marca 2016 r., należało umorzyć. W tym miejscu wyjaśnić należy, że w dniu 1 marca 2016 r. wpłynęły dwa wnioski skarżącego złożone na urzędowych formularzach, datowane na dzień 25 stycznia 2016 r. Obydwa wnioski zostały złożone w tym samym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika) i podnoszą podobne okoliczności, w tym w identyczny sposób przedstawiają sytuację majątkową skarżącego. Z tych względów referendarz uznał o zasadności rozpatrzenia wniosków jako jednego żądania skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro M. M. z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako osoba skarżąca decyzję dotyczącą zasiłku celowego, został zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe, a orzekanie w sprawie stało się zbędne. O powyższej okoliczności ustawowego zwolnienia skarżącego od uiszczania kosztów sądowych, referendarz sądowy wypowiedział się już w postanowieniu z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II SO/Op 27/15 i pomimo tego, że przywołane orzeczenie zostało wydane przed rozpoczęciem postępowania sądowoadministracyjnego, to zachowuje aktualność na wszystkich etapach tego postępowania, wszczętego z inicjatywy M. M. w celu zaskarżenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 stycznia 2015 r., nr [...]. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych rozciąga się bowiem na wszystkie etapy postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się do wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zauważyć należy, że ww. postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r., został ustanowiony M. M. radca prawny. Na skutek powyższego orzeczenia, Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu poinformował o wyznaczeniu do reprezentowania skarżącego w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, radcy prawnego z urzędu w osobie J. D., która występowała w imieniu M. M. w postępowaniu sądowym. Z przywołanych okoliczności wyraźnie wynika, że żądanie ustanowienia przez Sąd skarżącemu kolejnego pełnomocnika z urzędu, nie może odnieść zamierzonego skutku. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującej procedurę sądowoadministracyjną, a co za tym idzie również przesłanki ustanawiania pełnomocnika z urzędu, brak jest bowiem przepisu, który uprawniałby stronę do żądania ustanowienia kolejnego pełnomocnika w sprawie. Skoro stronie zostało już przyznane prawo pomocy w tym zakresie, to zostało one już skonsumowane (por. postanowienie z dnia 22 kwietnia 2005 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OZ 262/05; umieszczone na stronach internetowych Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Referendarz sądowy zważył ponadto, że argumenty skarżącego podniesione w uzasadnieniu wniosku, a odnoszące się do konieczności przyznania prawa pomocy w celu wniesienia skargi konstytucyjnej, nie mogą stanowić podstawy przyznania tego prawa w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego lub w jego toku. Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 stycznia 2015 r., nr [...] i z tej przyczyny nie odnosi się ono do postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, w tym do kwestii złożenia skargi do tego Trybunału. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 246-263 P.p.s.a., dotyczy bowiem wyłącznie postępowania przed sądami administracyjnymi (wojewódzkim sądem administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym), a więc obowiązująca ustawa P.p.s.a. nie przewiduje możliwości przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania danego podmiotu w postępowaniu innym niż sądowoadministracyjne, ani też dla podjęcia w imieniu tego podmiotu czynności prowadzących do inicjowania postępowania innego niż sądowoadministracyjne. Postępowanie sądowoadministracyjne oraz postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym są natomiast dwiema osobnymi procedurami przed dwoma rożnymi organami władzy sądowniczej, nawet gdy w trakcie ich prowadzenia pojawiają się tożsame zagadnienia prawne. Wobec tego brak jest możliwości uwzględnienia przez sąd administracyjny (referendarza sądowego) wniosku o przyznanie prawa pomocy w celu wniesienia skargi konstytucyjnej. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując na odmienność postępowania sądowoadministracyjnego i postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, które są odrębnymi procedurami przed dwoma różnymi organami władzy sądowniczej (por. postanowienia NSA: z 22 października 2013 r., I OZ 984/13, LEX nr 1397295 oraz z 24 kwietnia 2014 r., II FZ 298/14, zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać warto, że stosownie do treści art. 66 ust. 3 z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1064 z późn. zm.), w razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej, skarżący może zwrócić się do sądu rejonowego jego miejsca zamieszkania o ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego z urzędu na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego. Reasumując powyższe, brak jest podstaw do ponownego przyznania skarżącemu prawa pomocy na zasadzie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., warunkujących udzielenie tej pomocy przez sąd administracyjny. W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżącemu przyznano już bowiem prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a także korzysta on z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wobec tego rozpoznanie kolejnego wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym uznać należało za zbędne i umorzyć postępowanie, na zasadzie art. 249a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Mając na względzie powyższe, referendarz sądowy działając na zasadzie art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.