II SA/Op 402/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Op 402/15 o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 25 stycznia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: odrzucić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt II SO/Op 27/15, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu ustanowił dla M. M. radcę prawnego przed wszczęciem postępowania sądowego w sprawie dotyczącej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 stycznia 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Pełnomocnikiem z urzędu M. M. została wyznaczona przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu – radca prawny J. D. Po wniesieniu skargi i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, sprawa została zarejestrowana w repertorium sądowym pod sygn. akt II SA/Op 402/15. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po wcześniejszym przywróceniu terminu do wniesienia skargi, oddalił skargę M. M., natomiast pełnomocnik skarżącego przedłożył opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2016 r., referendarz sądowy umorzył postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy, datowanym na dzień 25 stycznia 2016 r. W dniu 1 marca 2016 r. wpłynął do tut. Sądu ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym datowany na dzień 25 stycznia 2016 r., obejmujący swym zakresem zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego z urzędu. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2016 r., działając na podstawie art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy umorzył postępowanie z kolejnego wniosku M. M. z dnia 25 stycznia 2016 r. Referendarz sądowy wskazał, że w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, regulującej procedurę sądowoadministracyjną, a co za tym idzie również przesłanki ustanawiania pełnomocnika z urzędu, brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania ustanowienia kolejnego pełnomocnika w sprawie. Skoro stronie zostało przyznane prawo pomocy w tym zakresie, to zostało one już skonsumowane (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na skutek wniesionego sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego z dnia 5 kwietnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w dniu 9 maja 2016 r. umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 25 stycznia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy. Orzeczenie Sądu z dnia 9 maja 2016 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 12 maja 2016 r., co wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru przesyłki (k-145 akt sądowych), a kuratorowi skarżącego - w dniu 21 maja 2016 r., co wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru przesyłki (k-153 akt sądowych), wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zażalenia. Od powyższego postanowienia kurator skarżącego wniósł w dniu 23 maja 2016 r. zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Na zasadzie art. 259 § 1 P.p.s.a., od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień referendarza sądowego co do postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy - art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.) strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Stosownie do treści art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego powoduje, że rozstrzygnięcie to traci moc ex lege. W konsekwencji, wobec wyeliminowania tego postanowienia z porządku prawnego, pozostaje nadal do rozpoznania złożony przez stronę wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z kolei na orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na skutek wniesionego sprzeciwu przysługuje zażalenie, które należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia (art. 194 § 2 P.p.s.a.). Zauważyć należy, że przywołana treść art. 258 § 2 oraz art. 260 P.p.s.a. od dnia 15 sierpnia 2015 r. uległa zmianie - odpowiednio na podstawie art. 1 pkt 72 i pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658, zwanej też ustawą zmieniającą). Na zasadzie art. 2 tej ustawy przepisy P.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy P.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Ze względu na datę wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, w niniejszej sprawie zastosowano przepis art. 258 w brzmieniu aktualnym, natomiast art. 260 P.p.s.a. w dotychczasowym, jakie powołano na wstępie. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 9 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na skutek złożonego sprzeciwu na orzeczenie referendarza sądowego z dnia 5 kwietnia 2016 r., umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 25 stycznia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy. Skierowana do pełnomocnika skarżącego przesyłka zawierająca odpis ww. postanowienia Sądu z dnia 9 maja 2016 r., doręczona została w dniu 12 maja 2016 r. Doręczenia dokonano zgodnie z art. 67 § 5 P.p.s.a., nakazującym doręczenie przesyłek stronie mającej ustanowionego pełnomocnika - do rąk tego pełnomocnika. Tym samym uznać należało, że doręczenie postanowienia do rąk radcy prawnego J. D. było skuteczne, stąd przewidziany w art. 259 § 1 P.p.s.a. siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia upłynął z dniem 19 maja 2016 r. (czwartek). Natomiast kurator skarżącego wniósł sprzeciw do Sądu osobiście w dniu 23 maja 2016 r., a zatem czynności tej dokonał już po upływie wymaganego terminu. Jak trafnie wywodził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 grudnia 2008 r., (sygn. akt I FZ 504/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl), przepisy o doręczeniach pism procesowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a sama procedura doręczania pism musi być oceniania w świetle zasady oficjalności doręczeń oraz zasady formalizmu czynności procesowych sądu. Ustawodawca w tym zakresie wyłączył, co do zasady, jakąkolwiek dyspozytywność stron postępowania, określając jasno i precyzyjnie: jak, kiedy i komu należy dokonywać doręczenia oraz jakie z tym faktem wiążą się konsekwencje procesowe. Zgodnie z art. 34 P.p.s.a., strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym może działać samodzielnie lub przez pełnomocnika (pełnomocników). Udzielenie pełnomocnictwa procesowego i dołączenie go do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej rodzi ten skutek, że wszystkie pisma procesowe doręcza się od tej chwili, aż do czasu poinformowania Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, ustanowionemu pełnomocnikowi. Przesądza o tym treść art. 67 § 5 P.p.s.a. Przedstawione stanowisko, co do skutków działania w sprawie pełnomocnika, znajduje zastosowanie także w odniesieniu do sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W okolicznościach niniejszej sprawy o rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia sprzeciwu decyduje zatem data doręczenia skarżonego postanowienia radcy prawnemu – J. D. Jest to konsekwencja założenia, że osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Powyższego nie zmienia fakt, że postanowienie wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o prawie wniesienia zażalenia doręczono również kuratorowi skarżącego. Przesłanie postanowienia z dnia 9 maja 2016 r. do kuratora strony nie było doręczeniem procesowym rozstrzygnięcia sądowego, a więc nie mogło wywołać skutków procesowych. Skarżący ma bowiem w sprawie przyznanego w ramach prawa pomocy radcę prawnego z urzędu, a stosownie do przepisu art. 244 § 2 P.p.s.a., ustanowienie takiego radcy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Doręczenie dokonane na adres kuratora skarżącego było więc bezskuteczne procesowo. Zgodnie z art. 197 § 2 w związku z art. 178 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuca zażalenie wniesione po terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalne a także zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Skoro skutecznego doręczenia odpisu postanowienia Sądu z dnia 9 maja 2016 r. dokonano pełnomocnikowi skarżącego w dniu 12 maja 2016 r., a zażalenie na powyższe postanowienie zostało wniesione w dniu 23 maja 2016 r., to strona uchybiła siedmiodniowemu terminowi do wniesienia zażalenia. Wobec powyższego, Sąd działając na zasadzie art. 260, art. 197 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 178 P.p.s.a., odrzucił zażalenie jako wniesione po terminie, co orzekł jak w sentencji.