II SA/Op 404/10

Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. H. z dnia 4 października 2010 r. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 września 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na zakup żywności postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi wniesionej przez S. H. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w N., odmawiającą przyznania pomocy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" jako świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na zakup żywności. W dniu 24 sierpnia 2010 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym referendarz sądowy pismem z dnia 25 sierpnia 2010 r. i 9 września 2010 r., wezwał skarżącą do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Jednocześnie, mając na względzie zasadę ekonomii procesowej i prawa strony do szybkiego rozpoznania jej spraw, a także uwzględniając wiedzę na tema treści składanych przez skarżącą oświadczeń w innych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy, w sprawach toczących się przez tut. Sadem ( II SA/Op 336/10, II SA/Op 338/10. II SA/Op 402/10, II SA/Op 340/10 oraz II SA/Op 334/10), wezwano skarżącą- w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do złożenia wyjaśnień i dokumentów poprzez przedłożenie: aktualnych wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, odpisów zeznań podatkowych za rok 2008 i 2009, składanych przez wszystkich członków rodziny wnioskodawczyni, zaświadczenia o wysokości i okresie pobierania stypendiów unijnych przez dzieci wnioskodawczyni, zaświadczeń potwierdzających fakt pobierania przez dzieci wnioskodawczyni nauki zaś w przypadku niepobierania nauki- przedłożenie dowodu podjęcia zatrudnienia wraz z zaświadczeniem o wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia, bądź przedłożenie zaświadczenia o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej z właściwego urzędu pracy, dowodu potwierdzającego odbycie przez P. H. leczenia z uwzględnieniem kosztów tego leczenia (przedłożenie zaświadczeń lekarskich, kart leczenia szpitalnego, recept). Zażądano także aby skarżąca przedłożyła dowód otrzymania przez rodzeństwo P. H. pieniędzy z podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości rolnej z zabudowaniami o powierzchni 17,26 ha w K., dokonanej w 2009 r. przez P. H. za cenę 360000 zł, na podstawie aktu notarialnego Repertorium A numer [...], podpisanego w dniu 1 lipca 2008 r., o czym oświadczyła w skarżąca we wniosku złożonym min. w sprawie II SA/Op 312/10. oraz wyjaśniła kwestię wartości budynków i działki o powierzchni 0,2550ha w R., która według danych zawartych w decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia 17 lutego 2009 r., ma wartość rynkową uwzględniającą ceny sprzedaży na nyskim rynku nieruchomości- 80 tysięcy złotych, a nie jak oświadczyła wnioskodawczyni w innych sprawach 5 tysięcy złotych. Zobowiązano także skarżącą aby wyjaśniła czy w związku z trudną sytuacją materialną rodziny, syn wnioskodawczyni- D. H. podjął próby uzyskania zatrudnienia, ze wskazaniem rodzaju podjętych w tym względzie działań, oraz wskazała wobec oświadczenia, że uzyskuje pomoc od znajomych, u których jest zapożyczona (takie oświadczenie zostało złożone w sprawie II SA/Op 338/10) rodzaju uzyskiwanej pomocy, a w przypadku pomocy finansowej- jej wysokości, a także udokumentowanie powyższego przez np. przedłożenie odpisu umowy pożyczki, przedłożenie odpisów umów kredytowych z [...] i [...], o których wskazała w sprawie II SA/Op 402/10 , oraz by przedstawiła dowód potwierdzający zadłużenie z tytułu opłat za czynsz i media lokalowe (np. energia , gaz), jeżeli natomiast nie posiada zadłużenia aby wskazała sposób w jaki członkowie jej gospodarstwa domowego są w stanie finansowo ponosić koszty utrzymani mieszkania. Powyższe wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może być uznane za niewskazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy, co z kolei skutkować może oddaleniem wniosku. W zakreślonym terminie do dokonania żądanych czynności, S. H. złożyła wniosek na urzędowym formularzu, w którym zwróciła się o ustanowienie adwokata. Uzasadniając swoją prośbę wskazała na złą sytuacją materialną jej rodziny, spowodowaną bezrobociem i niskimi dochodami miesięcznymi. Podniosła, że sprawa jest trudna i ma przewlekły charakter, a "chodzi o minimum utrzymania w sytuacji bez dochodów". OPS N. zaniechała wypłacania jej świadczeń od 2008 r., jeden raz wypłacono takie świadczenie w wysokości 2.500 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym wykazała trójkę dzieci, w wieku piętnastu lat - córka D. i w wieku dwudziestu lat - synowie D. i P. Źródłami dochodów miesięcznych rodziny jest natomiast zasiłek rodzinny w wysokości 367 zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości 232,19 zł. S. H. oświadczyła także, że posiada mieszkanie o powierzchni 48,65 m² i określiła koszty utrzymania mieszkania na kwotę 650,64 zł (czynsz za mieszkanie – 460,45 zł, energia – 105,76 zł, gaz – 84,43 zł). W rubryce nieruchomość rolna podała: "nie ma (dzierżawa lat 10)". Nie wykazała natomiast innych składników majątkowych, ani innych źródeł dochodu. Do wezwania dotyczącego przedłożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, odniosła się natomiast w piśmie z dnia 30 sierpnia 2010r. i w piśmie z dnia 20 września 2010r., a także dołączyła do akt sprawy zaświadczenie, że D. H. w roku szkolnym 2010/2011 jest uczniem klasy 4 Zespołu Szkół [...] w N. Oświadczyła, iż "nie posiada wyciągów z kont i lokat, stypendia za rok szkolny wynoszą 850 zł. płatne w dwóch ratach, P. H. nie posiada dowodów potwierdzających koszty leczenia, bowiem nie korzystał z refundacji, natomiast recepty zostały zrealizowane w jednym egzemplarzu, rodzeństwo z części otrzymanych pieniędzy nie ma dowodu, mąż nieruchomości nie zakupił, jedynie przekazał w zamian za rentę z ZUS, cena sprzedaży nieruchomości za 80 tysięcy złotych nie ma związku z sytuacją finansową bowiem do 2014 r., nie będzie zgłoszona do sprzedaży, D. H. dwukrotnie podejmował studia natomiast pracy nigdy nie świadczył, pomoc od znajomych, odpisy aktów pożyczek w [...], [...], [...] "nie służą przekazaniu". Natomiast podstawowe wydatki: utrzymanie mieszkania, energia i gaz są opłacane w wysokości 700 zł., nie posiada zaległości bieżących". Ponadto do akt niniejszej sprawy zostały dołączone dokumenty przedłożone w sprawie I SA/Op 497/09, toczącej się przed tut. Sądem ze skargi S. H., a mianowicie: zaświadczenia Urzędu Skarbowego w N., z których wynika, że małżonkowie S. i P. H. w 2008 r. oraz 2009 r. zostali opodatkowani łącznie i uzyskali dochód - odpowiednio - 9.107,95 zł oraz 9.066,72 zł, a także zaświadczenie o pobieraniu nauki przez D. H. w roku szkolnym 2009/2010, a także kserokopie aktów notarialnych i rachunków, faktur, decyzji znajdujących się w sprawie II SA/Op 340/10 oraz kserokopii wniosku o przyznanie prawa pomocy, znajdującego się w aktach sprawy II SA/Op 337/10, zawierające istotne informacje dla oceny sytuacji materialnej, skarżącej. Postanowieniem z dnia 27 września 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie referendarz wywiódł, że informacje złożone na urzędowym formularzu wniosku były niewystarczające do oceny sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżącej. Wątpliwości pojawiły się po pierwsze, w kwestii z kim w istocie skarżąca tworzy wspólne gospodarstwo domowe. Z jednej strony bowiem skarżąca w uzasadnieniu wniosku np. w sprawie II SA/Op 402/10 podała, że nie tworzy wspólnoty domowej z mężem od 1991 r., z drugiej – w sprawie II SA/Op 400/10, w piśmie z dnia 30 sierpnia 2010 r. podała informacje dotyczące renty z KRUS męża, co wskazywać mogło, że pozostaje z nim w bliskich relacjach. Z akt administracyjnych sprawy wynikało natomiast, że skarżąca tworzy związek małżeński z P.H. Po drugie, trudności nastręczyła ocena rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny wnioskodawczyni, wobec ujawnienia w szczególności informacji, w sprawach o sygn. akt I SA/Op 460/09 i I SA/Op 461/09, na temat sprzedaży przez męża skarżącej w 2009 r. gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360.000 zł. (kserokopia aktu notarialnego Repertorium A numer [...] z dnia 18 marca 2008 r. w załączeniu do akt sprawy). Po trzecie wreszcie, trudno było ocenić płynność finansową rodziny wobec oświadczeń skarżącej składanych w innych sprawach (tak np. sprawa II SA/Op 336/10, II SA/Op 338/10, II SA/Op 312/10), z których wynikało, że dochody miesięczne członków jej rodziny są niższe od wydatków na utrzymanie mieszkania. Taki stan wskazywać mógł, że rodzina wnioskodawczyni posiada inne źródła dochodu, bądź oszczędności. Wobec tego skarżąca została zobowiązana, pismem z dnia 25 sierpnia 2010r., a następnie pismem z dnia 9 września 2010r., do jednoznacznych wyjaśnień w wyżej określonych kwestiach, a także do przedłożenia stosownych dokumentów, o których mowa w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Powyższe dane były niezbędne do rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., albowiem zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Nieprzedłożenie natomiast żądanych dokumentów powoduje niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku. Dalej referendarz odnotował, że uwzględnienie z urzędu w niniejszej sprawie dokumentów przedłożonych przez skarżącą w sprawie I SA/Op 497/09, nie można uznać za wywiązanie się przez skarżącą z obowiązku pełnego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności dotyczących jej sytuacji bytowej, nałożonego przez tut. Sąd. Pomimo odmiennego twierdzenia wnioskodawczyni, przedstawione przez nią okoliczności pokazują, iż łączy ją z mężem więź emocjonalno – ekonomiczna, mogąca mieć charakter wspólnoty domowej. Świadczy o tym zarówno zameldowanie męża pod tym samym adresem - co sama wnioskodawczyni oświadczyła w sprawie II SA/Op 340/10, wspólne rozliczanie się z podatku od osób fizycznych, odbieranie korespondencji sądowej przez męża w imieniu S. H. (por. II SA/Op 337/10, k-51 akt sądowych), udział skarżącej w roli pełnomocnika P. H. w sprzedaży nieruchomości w K., jej wiedza na tematy związane z aktualnymi, osobistymi sprawami męża dotyczącymi np. choroby, podziału majątku, czy fakt przedłożenia do akt sprawy kserokopii decyzji KRUS o aktualnej wysokości renty męża. Ponadto, S. i P. H. nie posiadają orzeczenia o separacji, bądź ustaniu małżeństwa – co ustalone zostało m.in. w sprawie II SA/Op 336/10. Wobec tego przy rozpoznawaniu wniosku szczególne znaczenie miało nie wyjaśnienie przez skarżącą wątpliwości dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej z zabudowaniami za cenę 360.000 zł i rozdysponowania kwoty ze sprzedaży. Pomimo tego, że skarżąca brała udział w sprzedaży nieruchomości, co potwierdza akt notarialny, w żaden sposób nie wykazała, że pieniądze o tak znacznej wartości zostały podzielone w sposób przez nią podany. Nie przedłożyła jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego okoliczność przekazania ich części rodzeństwu męża (chociażby oświadczenia rodzeństwa). Nie przedstawiła także dokumentów potwierdzających leczenie męża i wydatków poniesionych na ten cel, w wysokości 60.000 zł, co oświadczyła w sprawie II SA/Op 340/10. Ponadto, skarżąca przedstawiła jedynie zaświadczenie o pobieraniu nauki przez syna D., nie wyjaśniając czym obecnie zajmuje się drugi z wykazywanych we wniosku synów. Strona także w żaden sposób nie wyjaśniła, jak ponosząc koszty utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie 650,64 zł, jest w stanie utrzymać swoją rodzinę z wykazywanego dochodu 599,19 zł, przy jednoczesnym oświadczeniu, że nie ma zaległości w spłacie należności za mieszkanie. Oznaczać to może, że skarżąca lub członkowie jej gospodarstwa domowego posiadają inne źródła dochodu, bądź korzystają z pomocy osób trzecich. Nie udzieliła jednakże w tym względzie żadnych szczegółowych informacji. Z powyższych względów, istotne stało się wyjaśnienie powstałych niejasności, a w szczególności przeznaczenia środków pieniężnych w kwocie 360.000 zł uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości rolnej w K. Zwłaszcza z uwagi na fakt niewystępowania przez skarżącą, mającą wiedzę o posiadaniu tak znaczących środków przez męża, o podwyższenie alimentów – zasądzonych w 1998 r. w wysokości 80 zł na każde dziecko - tłumacząc to niskimi dochodami męża. Reasumując powyższe, referendarz uznał, że materiał dowodowy przedstawiony przez skarżącą, a w szczególności wybiórcze przedstawianie dokumentów i niejednoznaczne wyjaśnienia, nie pozwalają przyjąć poglądu, że skarżąca wykazała swoje prawo do przyznania pomocy, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Od powyższego orzeczenia skarżąca pismem procesowym z dnia 4 października 2010 r. następnie uzupełnionym pismem procesowym z dnia 10 października, S. H. złożyła sprzeciw, w którym wniosła o zmianę postanowienia z dnia 27 września 2010 r. Wnioskodawczyni podniosła, że kwestionowane postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa. Wskazała, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy, gdyż jest osobą bezrobotną, samotnie wychowującą dzieci. Dalej wskazała, na swoją trudną sytuacje materialną, podkreśliła, że mąż jej P. H. od 1991 r. nie stanowi składu rodziny, alimenty płaci symbolicznie, bowiem w okresie przed wydzierżawieniem nieruchomości pobierał rentę w KRUS w wysokości 361,97 zł brutto następnie 368,49 brutto. Końcowo stwierdziła, że niezrozumiałym jest dla niej fakt, że na tych samych warunkach referendarz sądowy w innych spawach postanowił jej przyznać prawo pomocy. Wobec ujawnienia w innych sprawach wszczętych przed tut. Sądem ze skargi skarżącej, okoliczności istotnych dla oceny sytuacji materialnej, po wniesieniu sprzeciwu do akt niniejszej sprawy załączono również dokumenty przedłożone w innych sprawach w postaci: - kserokopii zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru przesyłki (tj. wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy) wysłanej do skarżącej w dniu 12 sierpnia 2010 r., podpisanego przez P. H. oraz pisma skarżącej z dnia 5 i 19 sierpnia 2010 r., znajdujących się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Op 337/10; - kserokopii pism skarżącej datowanych na dzień 4 sierpnia 2010 r. i 27 sierpnia 2010r., znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Op 312/10 i II SA/Op 340/10; - kserokopii pisma skarżącej z dnia 4 sierpnia 2010 r., znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Op 333/10; - kserokopii pism skarżącej z dnia 30 sierpnia 2010 r., znajdujących się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Op 336/10 i II SA/Op 338/10; - kserokopii pisma skrzącej z dnia 13 września 2010 r., znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt II SA/Op 414/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy skutkuje zatem dokonaniem przez Sąd ponownych ustaleń oraz ponownej oceny pod kątem spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie S. H., wniosła sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 września 2010 r. w ustawowym terminie siedmiu dni, a więc postanowienie to utraciło moc, natomiast wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez skarżącą, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe oznacza więc, że instytucja prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Natomiast ewentualne ich uiszczenie pociągnęłoby za sobą uszczerbek utrzymania koniecznego, przez który należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w sposób uniemożliwiający zapewnienie minimum warunków socjalnych. Wobec powyższego na stronie ciąży obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych, co jednocześnie oznacza, że takie sytuacje powinny mieć miejsce jedynie wtedy, gdy zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Realizacja obowiązku wykazania przez stronę swojej złej sytuacji materialnej polega m.in. na przedstawieniu niezbędnych informacji - dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy - w urzędowym formularzu wniosku, a także na składaniu dodatkowych oświadczeń i dokumentów, w trybie tzw. postępowania wyjaśniającego. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Jeśli natomiast w ocenie rozpoznającego wniosek informacje w nim zawarte okażą się niewystarczające lub wzbudzą wątpliwości, sąd może w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. W rozpoznawanej sprawie referendarz uznał - mając na względzie zasadę ekonomii procesowej oraz szybkości postępowania i posiadając wiedzę na temat treści składanych przez skarżącą oświadczeń w innych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy, w sprawach toczących się przed tut. Sądem (np. II SA/Op 312/10, II SA/Op 334/10, II SA/Op 336/10, II SA/Op 337/10, II SA/Op 338/10, II SA/Op 340/10), a także kierując się informacjami wynikającymi z akt administracyjnych - że dane ujawnione w formularzach wniosków są niewystarczające do oceny żądania S. H., pod kątem spełnienia kryteriów określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W związku z powyższym wraz z przesłanym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy wezwano skarżącą do nadesłania stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej analizy jej sytuacji materialnej. Podkreślić wypada, że uprawnienie takie znajduje oparcie w art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym w każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z kolei, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które potwierdzają sytuację majątkową wnioskodawcy, mogą być w szczególności: 1) odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; 2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) wypisy z rejestrów urzędowych; 4) odpis aktualnych bilansów; 5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; 6) zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Treść powołanego przepisu wyraźnie wskazuje, że katalog dokumentów mogących stanowić źródło dla potwierdzenia sytuacji majątkowej nie jest zamknięty. O ile jednak strona może przedstawić również inne dowody, jak już wyżej wskazano, to właśnie na niej spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej takiego prawa. Uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, strona powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 267/09, zamieszczone na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie jest bowiem zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawczyni, nie jest możliwa. W świetle powyżej wskazanych okoliczności należało stwierdzić, że S. H. - nie stosując się do wezwania Sądu - nie wykazała, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nie przedstawiła żądanych dokumentów, a tym samym nie potwierdziła złej sytuacji materialnej, na którą się powołuje. Przede wszystkim nie przedstawiła żadnych dokumentów, ani też nie złożyła bliższych wyjaśnień dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej za cenę 360.000 zł oraz rozdysponowania tej kwoty. Przy czym podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje wyraźnie akcentowanej przez skarżącą okoliczności, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi majątek odrębny jej męża, ale wyjaśnienie kwestii związanej z rozdysponowaniem tak znacznej kwoty ze sprzedaży tej nieruchomości, miało istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni oraz jej rodziny, w szczególności w kontekście niewystępowania przez skarżącą o podwyższenie alimentów od męża z uwagi na jego niskie dochody (obecnie alimenty na dzieci wynoszą łącznie 80 zł). Zwrócić należy uwagę skarżącej, że w sytuacji gdy powołuje się na brak możliwości samodzielnego poniesienia kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09, Lex nr 552223). Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Nieujawnienie sytuacji majątkowej współmałżonka nie pozwala na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Natomiast rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, Lex nr 552212). Na mocy bowiem art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Z powyższych przyczyn równie istotne znaczenie miało wyjaśnienie w niniejszej sprawie wątpliwości związanych z powoływaną przez skarżącą okolicznością, iż nie prowadzi ze swoim mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Powyższa okoliczność nie znalazła potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym sprawy, gdyż - jak wynika z zaświadczenia Urzędu Skarbowego w N. - małżonkowie S. i P. H. w 2008 r. i w 2009 r. zostali opodatkowani wspólnie. Ponadto wnioskodawczyni, biorąc udział w sprzedaży nieruchomości położonej w K., jako pełnomocnik swojego męża, podała, że P. H. umów majątkowych małżeńskich nie zawierał. Również posiadana przez skarżącą wiedza na temat choroby męża, podziału majątku oraz fakt zameldowania P. H. pod tym samym adresem co wnioskodawczyni i odbieranie przez męża korespondencji do niej kierowanej, wskazują na łączą ich relację o charakterze wspólnego gospodarstwa domowego. Z kolei, ustalenie rzeczywistego składu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie sytuacji materialnej bliskich wnioskodawczyni. Skarżąca nie wyjaśniła również wątpliwości dotyczących sposobu ponoszenia kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie 650,64 zł, przekraczających wielkość uzyskiwanych w gospodarstwie domowym dochodów w wysokości 599,19 zł, jest w stanie utrzymać swoją rodzinę. Oznaczać to może, że skarżąca lub członkowie jej gospodarstwa domowego posiadają inne źródła dochodu, bądź korzystają z pomocy osób trzecich. Nie udokumentowała jednakże ani rodzaju tej pomocy, ani podmiotów jej udzielających. Brak danych w tym zakresie nie pozwala na ustalenie rzeczywistych środków jakimi dysponuje. Trzeba też mieć na uwadze, że wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów potwierdzających kontynuację nauki przez syna P., jak również żadnych dowodów potwierdzających leczenie męża oraz wysokości wydatków z tym związanych, a tym samym uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny, w jakim zakresie powyższe wpływa na sytuację materialną rodziny, tzn. jakie są z tego tytułu obciążenia finansowe. W ocenie Sądu, nie sposób uznać, że wezwanie do przedłożenia zaświadczenia o kontynuacji nauki syna czy też przedstawienie jakichkolwiek dokumentów potwierdzających leczenie męża - w tym przykładowo dokumentacji medycznej, która jest dla pacjenta dostępna - nie jest możliwe do spełnienia. Zauważyć ponadto należy, że skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego, którego grunty oddała w bezpłatną dzierżawę. Stosownie zaś do tej okoliczności zgodzić się należy z poglądem, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych ( por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2009 r., sygn.. akt I OZ 563/09, System Informacji Prawnej LEX nr 574123). Powołane stanowisko na gruncie niniejszej sprawy prowadzi zatem do stwierdzenia, że fakt oddania przez skarżącą gospodarstwa rolnego w dzierżawę i brak faktycznego dochodu z tego gospodarstwa nie stanowi okoliczności potwierdzającej trudną sytuację materialną strony skarżącej, stanowiącej podstawę do przyznania prawa pomocy, lecz potwierdza, że skarżąca nie wykorzystuje swych możliwości w uzyskaniu dodatkowych dochodów, w tym również na pokrycie kosztów postępowania. Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, że wnioskodawczyni nie wykazała, by nie była w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, czy też dla siebie i rodziny. Natomiast bierność skarżącej w zakresie wyjaśnienia powstałych w rozpoznawanej sprawie wątpliwości spowodowała brak możliwości pełnej i rzetelnej oceny sytuacji majątkowej jej rodziny. Jeszcze raz zatem podkreślić należy, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Dlatego też - jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r.(sygn. akt I FZ 171/09, Lex nr 552205) - strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Niezależnie od powyższego wskazać jeszcze należy, że podnoszona przez skarżącą okoliczność przyznania jej prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może skutkować, niejako automatycznie, podjęciem podobnego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Celnie wywodzono w orzecznictwie, że nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę - dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej - rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz kierował się stanowiskiem wyrażonym w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 231/08, Lex nr 478981). Ponadto odnotować należy, że w sprawach, w których przyznano skarżącej prawo pomocy nieznany był jeszcze fakt sprzedaży nieruchomości w K., która to okoliczność ujawniła się dopiero w sprawach wszczętych ze skargi S. H., a prowadzonych w Wydziale I tut. Sądu. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.