II SA/Op 407/18
WyrokWSA w Opolu2018-11-06
Skład orzekający: Krzysztof Bogusz, Ewa Janowska, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały tryb legalizacji robót budowlanych (art. 50-51 Prawa budowlanego) w sytuacji zamurowania otworu wentylacyjnego w ścianie działowej pomiędzy łazienką a WC, w związku z montażem gazowego grzejnika wody przepływowej, uwzględniając wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 153 P.p.s.a., nie stosując się do wiążącej oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednich wyrokach sądów administracyjnych. Nie wyjaśniły w sposób wystarczający, w jaki sposób wykonanie nakazanych robót budowlanych doprowadzi do zachowania wymogów prawnych dotyczących kubatury pomieszczeń i wentylacji, a także wybiórczo oceniły materiał dowodowy. Ponadto, wskazany przez organy przepis rozporządzenia dotyczący kotłów na olej opałowy był nieadekwatny do sytuacji z gazowym grzejnikiem wody, a termin wykonania nakazu był niewykonalny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej skarżącym wykonanie robót budowlanych polegających na przywróceniu otworu wentylacyjnego w ścianie działowej między łazienką a WC oraz wyłączenia z użytkowania gazowego grzejnika wody przepływowej. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów postępowania, w tym brak czynnego udziału stron, niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego. Organy nadzoru budowlanego wielokrotnie wydawały decyzje w tej sprawie, które były następnie uchylane przez sądy administracyjne z powodu wadliwości proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim. Zasądził od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz skarżących kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. M. i G. L. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 26 lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim z dnia 30 czerwca 2017 r., nr [...], 2) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz skarżących K. M. i G. L. solidarnie kwotę 500 (pięćset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez K. M. i G. L. (dalej zwanymi skarżącymi) jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej w skrócie: OWINB) z dnia 26 lipca 2018 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie nyskim (dalej w skrócie: PINB) z dnia 30 czerwca 2017 r., nr [...], którą nakazano skarżącym, jako właścicielom lokalu mieszkalnego w [...], przy ul. [...], w terminie do 31 grudnia 2017 r.:
1) wykonać roboty budowlane polegające na przywróceniu otworu o wymiarach 75 x 50 cm w ścianie działowej pomiędzy łazienką i WC, przywracając stan poprzedni, tj. stan z dopuszczenia budynku do użytkowania, doprowadzając jednocześnie lokal do stanu zgodnego z przepisami, w zakresie objętym przedmiotem prowadzonego postępowania;
2) wyłączyć z użytkowania urządzenie gazowe - gazowy grzejnik wody przepływowej JUNKERS, zamontowany w pomieszczeniu łazienki ww. lokalu mieszkalnego, do czasu doprowadzenia przedmiotowego pomieszczenia do stanu zgodnego z prawem (nałożone roboty w punkcie 1).
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 20 sierpnia 2013 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa A przy ul. [...] nr [...] w [...] (zwana Spółdzielnią Mieszkaniową) wystąpiła do PINB z interwencją dotyczącą naruszenia przepisów Prawa budowlanego przez skarżących, którzy nie wykonali zaleceń pokontrolnych, zgodnie z protokołami: nr [...] z dnia 29 kwietnia 2009 r. z okresowej kontroli przewodów kominowych spalinowych i wentylacyjnych (stwierdzone nieprawidłowości - przelot o wym. 20 x 25 cm między WC a łazienką zamurowany); z dnia 9 kwietnia 2011 r. z okresowej kontroli stanu technicznego sprawności urządzeń kominowych i podłączeń wentylacyjnych i spalinowych (stwierdzone nieprawidłowości - w ściance działowej miedzy łazienką i WC należy wykonać otwór o wym. 75 x 50 cm, w celu zapewnienia napływu do mieszkania odpowiedniej ilości powietrza zewnętrznego należy okna rozszczelnić zgodnie § 155 ust. 3 warunków technicznych, a na włączeniu rury spalinowej do komina należy osadzić rozetę); z dnia 26 kwietnia 2012 r. z okresowej kontroli stanu technicznego sprawności urządzeń kominowych i podłączeń wentylacyjnych i spalinowych (stwierdzone nieprawidłowości - w ściance działowej miedzy łazienką i WC należy wykonać otwór o wym. 75 x 50 cm i w celu zapewnienia napływu do mieszkania odpowiedniej ilości powietrza zewnętrznego należy okna rozszczelnić zgodnie § 155 warunków technicznych); 4) z dnia 25 marca 2013 r. z okresowej kontroli stanu technicznego sprawności urządzeń kominowych i podłączeń wentylacyjnych i spalinowych (stwierdzone nieprawidłowości - w ściance działowej między łazienką i WC należy wykonać otwór o wym. 75 x 50 cm i w celu zapewnienia prawidłowego ciągu przewodów kominowych i uniknięcia nawiewania przewodów do wewnątrz pomieszczeń i zatruć mieszkańców należy do mieszkania w sposób ciągły doprowadzić powietrze zewnętrzne w ilościach określonych w normie PN-83/B-03430 "Wentylacja w budynkach mieszkalnych", np. poprzez nawiewniki okienne lub szczelinę do 10 mm pomiędzy górną przylgą części uchylnej okna a ramą okna).
Pismem z dnia 3 września 2013 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa poinformowała, że w dokumentacji mieszkania skarżących brak jest zgody Spółdzielni na wykonanie remontu w mieszkaniu w sposób zmieniający warunki użytkowania, czego konsekwencją jest nieprawidłowa wentylacja łazienki.
Po przeprowadzeniu w dniu 1 października 2013 r. oględzin, PINB decyzją z dnia 5 listopada 2013 r., nr [...], na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Prawa budowlanego, nakazał skarżącym w terminie do 30 listopada 2013 r. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżących, OWINB decyzją z dnia 24 lutego 2014 r., nr [...], uchylił w całości ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując, że skarżący jako następcy prawni ponoszą konsekwencje prawne wynikające z naruszenia przepisów regulujących proces inwestycyjny, w tym niewykonania obowiązku uzyskania wymaganego prawem pozwolenia na budowę przed przystąpieniem do robót budowlanych - wykonanych przez poprzednich właścicieli, a polegających na zamurowaniu otworów pomiędzy łazienką i WC, dodając, że skarżący przeprowadzili remont polegający na wymianie pieca gazowego bez zgłoszenia.
W ponownym postępowaniu organ pierwszej instancji decyzją z dnia 30 października 2014 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, nakazał skarżącym wykonanie w terminie do 30 listopada 2014 r. określonych robót budowlanych.
OWINB decyzją z dnia 11 lutego 2015 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 30 października 2014 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał na brak ustaleń, czy sporne roboty budowlane były objęte reżimem Prawa budowlanego, co winno nastąpić wedle stanu prawnego istniejącego w dacie ich wykonania.
W ponownie prowadzonym postępowaniu PINB wezwał strony do przedłożenia wszelkiej dokumentacji dotyczącej wymiany urządzenia gazowego w łazience, przesłuchał w charakterze świadka H. Z., która zeznała, że była właścicielem lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] od 5 sierpnia 1998 r. do 16 grudnia 2003 r. W okresie, kiedy dysponowała przedmiotowym lokalem, były w nim wykonywane jedynie drobne prace związane z bieżącą konserwacją, natomiast nie pamięta, czy otwór pomiędzy pomieszczeniem WC i łazienką był w tym okresie zabudowany. Organ pierwszej instancji uzyskał kserokopię książki obiektu budowlanego, z której wynika, że budynek mieszkalny w [...] przy ul. [...] i [...] został oddany do użytkowania zgodnie z protokołem odbioru obiektu w dniu 30 kwietnia 1979 r., jak i kserokopię z Montażowego Katalogu Elementów, elementu ścianki działowej nr 8.2 o wymiarach 2,54 x 1,22 m. PINB dołączył też do akt sprawy protokół kontroli instalacji gazowej z 8 września 2014 r., w którym w punkcie 6 dotyczącym uwag stwierdzono: "zmniejszenie kubatury łazienki, instalacja i urządzenia gazowe: nie nadają się do eksploatacji". Organ włączył także do akt protokół z okresowej kontroli stanu technicznego sprawności urządzeń kominowych i podłączeń wentylacyjnych z dnia 23 lutego 2015 r., przeprowadzonej przez mistrza kominiarskiego E. S., wskazujący w zaleceniach pokontrolnych, że "w ściance działowej między łazienką i WC wykonać otwór o wymiarach 75 x 50/18 x 24, zgodnie z projektem 75 x 50 cm. PINB uzupełnił dokumentację stanowiącą załącznik do protokołu oględzin z dnia 2 października 2014 r., poprzez dołączenie kserokopii faktury A z [...], potwierdzającej wymianę rury odprowadzającej spaliny na rurę atestowaną kwasoodporną w listopadzie 2013 r. w badanym lokalu.
Następnie PINB decyzją z dnia 28 maja 2015 r., nr [...], nakazał przywrócenie otworu o wymiarach 75 x 50 cm w ścianie działowej między łazienką oraz WC i na ten czas - wyłączenie z użytkowania urządzenia gazowego, tj. grzejnika wody przepływowej JUNKERS w pomieszczeniu łazienki.
Decyzją z dnia 18 grudnia 2015 r., nr [...], OWINB uchylił powyższą decyzję PINB w części określającej termin wykonania robót, a w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy.
W wyniku rozpatrzenia skargi skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 10 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Op 129/16, uchylił decyzję OWINB z dnia 18 grudnia 2015 r., uznając że organ naruszył przepisy prawa procesowego, w tym art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził, że organ nie określił wprost i jednoznacznie robót budowlanych zrealizowanych w mieszkaniu skarżących, które wymagały pozwolenia na budowę. Ponadto wskazywane w uzasadnieniu decyzji dowody, znajdujące się w aktach sprawy, nie dotyczyły budynku nr [...], w którym zlokalizowany jest lokal skarżących, bowiem pozwolenie na użytkowanie obiektu i książka obiektu dotyczą budynku mieszkalnego [...], a tej rozbieżności organ nie wyjaśnił, ale rozstrzygając uznał za prawidłowo nałożony obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na przywróceniu otworu o wymiarach 75 x 50 cm w ścianie działowej pomiędzy łazienką i WC, przywracając stan poprzedni, tj. stan z dopuszczenia budynku do użytkowania. Sąd wywiódł, że organ nie zauważył, iż nakazanie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego przewodów kominowych, wentylacyjnych w lokalach w budynku mieszkalnym wielorodzinnym następuje w trybie art. 66 Prawa budowlanego. Przepis art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego odnosi się natomiast do procesu budowlanego, jednak wówczas organ musi w tym względzie przeprowadzić stosowne ustalenia i oprzeć je na konkretnych dowodach.
Następnie decyzją z dnia 26 września 2016 r., nr [...], OWINB uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia 28 maja 2015 r., nr [...], w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi z uwagi na potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części.
W ramach uzupełnienia postępowania wyjaśniającego PINB dołączył do akt, przedstawioną w trakcie złożonych w dniu 8 listopada 2016 r. wyjaśnień przez Kierownika Administracji [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, kartę ewidencyjną budynku nr [...], książkę obiektu budowlanego (tom I i II) oraz protokoły kontroli stanu technicznego instalacji gazowej i przewodów kominowych w budynku, jak również projekt budowlany z dnia 30 września 1997 r. dla budynku mieszkalnego nr [...] w osiedlu mieszkaniowym [...], a także projekt konstrukcyjny autorstwa inż. M. B., odnoszący się do potwierdzenia zastosowania ścianki działowej oznaczonej symbolem WC 2, w budynkach typu [...] w [...], wraz z rysunkiem przedstawiającym układ pomieszczeń łazienek i WC w budynkach wzniesionych w technologii [...] w [...].
W trakcie oględzin w dniu 18 stycznia 2017 r. organ powiatowy ustalił, że stan faktyczny w zakresie istnienia pieca gazowego oraz stanu ścianki między pomieszczeniem łazienki i WC w mieszkaniu skarżących nie zmienił się od czasu oględzin w dniu 2 października 2014 r. Do protokołu dołączono złożony przez stronę (pozytywny) protokół usługi serwisowej z dnia 16 stycznia 2017 r., sporządzony przez A. T.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia 30 czerwca 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 1250, z późn. zm. [na dzień wydania zaskarżonej decyzji - Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, z poźn. zm.]), zwanej dalej Prawem budowlanym, PINB nakazał skarżącym wykonanie określnych w niej czynności. W uzasadnieniu decyzji organ dowodził, że przedmiotowy otwór został zamurowany przez skarżących, a piec w łazience wymieniony. W ocenie organu powiatowego, zamurowanie otworu spowodowało pomniejszenie łazienki poniżej niezbędnej minimalnej kubatury wymaganej dla zapewnienia powietrza do właściwego spalania gazu oraz prawidłowych ciągów spalinowych i wentylacyjnych podczas użytkowania gazowego podgrzewacza wody JUNKERS z otwartą komorą spalania. W związku z tym, wedle organu pierwszej instancji, należało doprowadzić przedmiotowy lokal do stanu zgodnego z przepisami przez przywrócenie otworu w ścianie działowej, co ma spowodować prawidłową wentylację pomieszczenia łazienki.
W odwołaniu od powyższej decyzji strony wniosły o umorzenie postępowania jako bezzasadnego, podnosząc, że wymiana piecyka gazowego i wymiana rury spiro na rurę atestowaną została wykonana w ramach bieżącej konserwacji, a ścianka pomiędzy łazienką a WC jest ścianką działową i jakiekolwiek prace naprawcze wykonywane w tej ściance nie wymagają dopełnienia żadnych formalności. W obszernym uzasadnieniu odwołania zarzucili m.in. błędne wskazanie w decyzji publikacji aktów normatywnych ("Dziennik Ustaw z 2016 r. poz. 1250" i "Dziennik Ustaw z 2016 r. poz. 2138 ze zm."), co w ich ocenie świadczyć może o rażącym naruszeniu prawa. Zarzucili nadto, że organ powiatowy naruszył przepisy dotyczące ustawowych terminów załatwiania spraw, jak i pozbawił ich prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przez niezawiadomienie o zebranych dowodach. W przekonaniu skarżących, decyzja PINB nie posiada uzasadnienia faktycznego i prawnego, naruszone zostały terminy załatwiania spraw, a zamurowanie przez nich przedmiotowego otworu nie zostało udowodnione. Wskazali, że dokonali jedynie wymiany starego piecyka na nowy i zamontowali go do istniejących przewodów oraz że nie dokonano w związku z tym żadnej zmiany w zakresie przewodów spalinowych i wentylacyjnych, zaś podłączenie nowego pieca nie miało wpływu na funkcjonowanie wentylacji w lokalu nr [...], a co za tym idzie - nie wymagało zgłoszenia w Starostwie Powiatowym w [...]. Zwrócili też uwagę na zapisy protokołów z okresowej kontroli stanu technicznego sprawności urządzeń kominowych oraz podłączeń wentylacyjnych i spalinowych, zwłaszcza protokołów z kwietnia 2010 r. i z marca 2013 r. oraz protokołów z lat 2015-2017, z których wynika, że nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości, a objęte kontrolą przewody kominowe odpowiadają przepisom. Co do możliwości przeprowadzenia prac w ściankach działowych, które nie ingerują w konstrukcję obiektu, powołali się na liczne wyroki sądów administracyjnych. W tej sytuacji uznali, że organ pierwszej instancji błędnie zakwalifikował zamurowanie otworu pomiędzy pomieszczeniem łazienki i WC jako przebudowę.
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2017 r., nr [...], OWINB utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ uznał, że zamurowanie przedmiotowego otworu wypełnia definicję przebudowy, określoną w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego. Takie działanie równocześnie zaburza wentylację pomieszczenia łazienki, co ma istotne znaczenie z uwagi na znajdujący się w łazience piec gazowy z otwartą komorą spalania. Ograniczenie ilości usuwanego z pomieszczenia powietrza powoduje, że nie następuje wymiana powietrza na świeże, podczas gdy piec z otwartą komorą spalania potrzebuje ciągłego pobierania powietrza z pomieszczenia. Zaburzenie tego procesu może spowodować nieprawidłową pracę pieca, a to ma przełożenie na bezpieczeństwo jego użytkowania, ponieważ podczas spalania gazu w piecu dochodzi do uwolnienia tlenku węgla (czadu), który stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Powyższe świadczy o spowodowaniu zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, stąd niezbędnym było podjęcie przez organ nadzoru budowlanego stosownych działań mających na celu wyeliminowanie tych zagrożeń. W przekonaniu OWINB, konieczność odtworzenia otworu w ścianie działowej pomiędzy łazienką i WC potwierdzają ustalenia przeprowadzonych kontroli okresowych. Organ podkreślił, że pomieszczenie, w którym znajduje się piecyk gazowy z otwartą komorą spalania powinno mieć zapewnioną wentylację grawitacyjną oraz posiadać kubaturę co najmniej 8 m³, a odtworzenie otworu pomiędzy pomieszczeniem łazienki i WC w mieszkaniu skarżących ma na celu przywrócenie stanu poprzedniego i wyeliminowanie stanu niezgodnego z prawem. Zwrócił uwagę, że leży to głównie w interesie stron, gdyż to ich życie i zdrowie jest najbardziej zagrożone. W ocenie organu, przywrócenie przedmiotowego otworu, przy jednoczesnym zakazie użytkowania pieca gazowego do czasu wykonania otworu, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, pozwoliło na zapewnienie prawidłowej pracy pieca gazowego w łazience lokalu. Ponadto OWINB zgodził się z organem pierwszej instancji, który oparł częściowo swoje rozstrzygnięcie o projekty konstrukcyjne dotyczące budynków przy ul. [...] i [...], a to w związku z wyjaśnieniami Kierownika Administracji [...] w Spółdzielni Mieszkaniowej, że budynek będący przedmiotem postępowania i budynki, których dotyczą projekty są bliźniacze. Jednocześnie przyznał rację skarżącym, że PINB wadliwie podał miejsce ogłoszenia powoływanych aktów prawnych, ale uchybienie w tym zakresie nie miało wpływu na wynik postępowania.
W wyniku rozpatrzenia skargi, wyrokiem z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 511/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 29 sierpnia 2017 r. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że definicję przebudowy z art. 3 pkt 7a Prawa budowalnego wypełniało wykonanie przez skarżących zmian w ściance działowej pomiędzy łazienką a WC w lokalu mieszkalnym, zamiennie określanych jako remont, co z kolei uzasadniało zastosowanie trybu legalizacji tych robót po myśli art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, wobec braku decyzji o pozwoleniu na budowę bądź zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Sąd uznał, że z ustaleń przeprowadzonych przez organy nie wynika, aby zamurowanie otworów w spornej ściance działowej doprowadziło do zmiany funkcjonalnej budynku, czy też lokalu mieszkalnego, oraz (lub) zmiany jego sposobu użytkowania. Natomiast robót budowlanych w ścianach działowych, które nie ingerują w konstrukcję obiektu nie można zakwalifikować jako przebudowy. Sąd odnotował też, że w ramach oceny, czy roboty polegające na zamurowaniu tychże otworów oznaczają remont instalacji gazowej, organy ograniczyły się do stwierdzenia, że remont ten polegał na wymianie gazowego grzejnika wody przepływowej JUNKERS. Z materiału dowodowego rozpatrywanej sprawy wynika, że wymieniając piecyk JUNKERS skarżący podłączyli jedynie nowy piec do istniejących przewodów (w miejsce starego), nie dokonując żadnych zmian w zakresie przewodów spalinowych i wentylacyjnych (protokoły z okresowej kontroli stanu technicznego przewodów wentylacyjnych i spalinowych przeprowadzonej przez mistrza kominiarskiego E. S. stwierdzające drożność przewodów kominowych i prawidłowość ciągu kominowego, bez zaznaczenia zaleceń pokontrolnych). Zdaniem Sądu, gdyby zatem przewody te odpowiadały warunkom wskazanym w przepisach technicznych, podłączenie nowego pieca w miejsce starego nie miałoby żadnego wpływu na funkcjonowanie wentylacji w bloku nr [...] przy ul. [...] w [...]. Wówczas zbędne byłoby wydawanie nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego, bez konieczności wykonania robót dostosowawczych do stanu zgodnego z prawem z art. 51 Prawa budowlanego. Tym bardziej, że organy nie wyjaśniły, czy stan poprzedni to był stan z jednym pomieszczeniem obejmującym łazienkę i WC, czy stan poprzedni to - ścianka działowa z przedmiotowym otworem. W ocenie Sądu, kluczowe znaczenie dla rozpatrywanej sprawy i wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 51 Prawa budowlanego ma określenie stanu technicznego przewodów spalinowych i wentylacyjnych stanowiących część wspólną budynku. Dopiero bowiem od tych ustaleń zależeć będzie wyznaczenie kierunku legalizacji działań podejmowanych przez skarżących. W tym zakresie organ - oprócz dołączenia do akt wskazanych protokołów kominiarskich - nie przeprowadził postępowania dowodowego. Oznacza to, że podjęte przez organy nadzoru budowlanego rozstrzygnięcia zapadły bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz kompleksowej oceny materiału dowodowego, co skutkowało naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji także naruszeniem prawa materialnego - art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Ponadto dla Sądu niezrozumiałe było stwierdzenie organu odwoławczego, że w stosunku do wykonanego remontu instalacji gazowej nie znaleziono podstaw do ingerencji, a jednocześnie organ przyjął, że doprowadzenie do braku otworu o wymiarach 75 x 50 cm w spornej ściance działowej należy uznać za remont instalacji gazowej. Powyższe z kolei powodowało, w ocenie organu, że pomieszczenie łazienki, gdzie znajduje się piecyk gazowy z otwartą komorą spalania nie odpowiada wymogom § 172 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422), zwanego dalej rozporządzeniem. Wedle tego przepisu, kubatura pomieszczeń, w których instaluje się urządzenia gazowe nie powinna być mniejsza niż 8 m³ - w przypadku urządzeń pobierających powietrze do spalania z tych pomieszczeń, jednak organ nie wyjaśnił, w jaki sposób dojdzie do zachowania powyższych wymogów tylko przez wybicie otworu w ścianie działowej pomiędzy łazienką a WC i czy w ten sposób powstanie pomieszczenie o kubaturze wymaganej przywołanym przepisem. Tym samym nie wykazał, czy działania takie wyeliminują zagrożenia, o jakich mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Końcowo Sąd wskazał, że w przypadku gdy organ dojdzie do przekonania, iż wykonana w przedmiotowym lokalu instalacja jest niesprawna i wymaga przeróbek, to w dalszej kolejności rozważy zastosowanie przepisu art. 66 Prawa budowlanego, przy uwzględnieniu możliwości skorzystania z uprawnień określonych w art. 81c i art. 62 Prawa budowlanego.
Po ponownym rozpatrzeniu odwołania skarżących, OWINB decyzją z dnia 26 lipca 2018 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia 30 czerwca 2017 r., nr [...] (sprostowana postanowieniem z dnia 21 lipca 2017 r., nr [...]). W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że okoliczność zamurowania otworu o wymiarach 75 x 50 cm w ścianie działowej między łazienką a WC oraz wymianę pieca gazowego w łazience mieszkania nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...] potwierdzają dowody, w tym liczne protokoły z okresowych kontroli kominiarskich, których porównanie pozwoliło ustalić przybliżoną datę zamurowania spornego otworu. Z porównania tych protokołów wynika, że otwór między łazienką a WC w mieszkaniu skarżących został zamurowany między 21 kwietnia 2007 r. a 29 kwietnia 2009 r. W ścianie działowej znajdują się jeszcze dwa otwory: jeden przy suficie (19 cm x 27 cm), drugi przy posadzce (25 cm x 9 cm), jednak - w ocenie organu - są one niewystarczające dla prawidłowej wentylacji pomieszczenia łazienki. Pierwotny stan ściany zaprojektowany został z trzecim otworem wielkości 75 cm x 50 cm w celu zapewnienia prawidłowej wentylacji pomieszczenia łazienki, a zamurowanie jednego z otworów wentylację tę zaburza. W aktach sprawy brak jest dokumentacji technicznej budynku mieszkalnego, w którym znajduje się lokal skarżących, jednak projekty konstrukcyjne dotyczące budynków przy ul. [...] i [...] uznać należy za wiarygodny dowód dla przyjęcia, że sporny otwór istniał w dacie budowy bloku mieszkalnego przy [...] w [...]. Dalej organ przypomniał, że Sąd uznał, iż ocenianie roboty dotyczące ściany działowej nie stanowiły przebudowy i zwolnione były z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Podobnie należy ocenić prace wykonywane przy instalacji gazowej, z tym że montaż piecyka gazowego stanowić będzie wykonywanie robót budowlanych. Zatem podłączenie pieca gazowego oraz zamurowanie otworu w ściance, jako całość inwestycji, mimo braku potrzeby uzyskania zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej ocenić należy negatywnie, a dla ich legalizacji zastosować tryb opisany w art. 50-51 Prawa budowlanego. W przekonaniu organu, zamurowanie przedmiotowego otworu, podczas gdy w pomieszczeniu łazienki znajduje się piec gazowy z otwartą komorą spalania, świadczy o spowodowaniu zagrożenia zdrowia i życia ludzi, stąd niezbędnym było podjęcie przez organ nadzoru budowlanego stosownych działań mających na celu wyeliminowanie tych zagrożeń. Konieczność odtworzenia otworu w ścianie działowej pomiędzy łazienką i WC potwierdzają ustalenia przeprowadzonych kontroli okresowych: instalacji gazowej w lokalu skarżących z dnia 5 sierpnia 2014 r., protokoły z kontroli okresowych stanu technicznego sprawności urządzeń kominowych i podłączeń z lat 2014-2017. Natomiast trafność tych ustaleń i wydanych zaleceń pokontrolnych nie podlega dyskusji. Pomieszczenie, w którym znajduje się piecyk gazowy z otwartą komorą spalania powinno mieć zapewnioną wentylację grawitacyjną oraz posiadać kubaturę co najmniej 8 m³, co wynika wprost z § 136 ust. 10 rozporządzenia. Zamurowanie otworu pomiędzy pomieszczeniem WC a łazienką samo w sobie nie wymagało zgody budowlanej, jednak naruszyło powszechnie obowiązujące przepisy prawa, co w swej dyspozycji odpowiada przepisom art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Zdaniem organu odwoławczego, PINB w powiecie nyskim prawidłowo zastosował tryb przewidziany w art. 50-51 Prawa budowlanego i zdecydował o konieczności przywrócenia stanu poprzedniego z uwagi na zamontowanie piecyka w zbyt małym pomieszczeniu, co powoduje stałe zagrożenie nie tylko dla życia i zdrowia skarżących, ale bezpieczeństwa wszystkich osób zamieszkujących w budynku. Istniejąca wentylacja "pośrednia" nie stanowi natomiast bezpiecznej alternatywy dla bezwzględnie obowiązującego zapisu § 136 ust. 10 rozporządzenia. OWINB zgodził się z zarzutem skarżących, dotyczącym błędnego wskazana miejsca publikacji K.p.a., jednak uchybienia organu pierwszej instancji w tym zakresie nie miały wpływu na wynik postępowania. Z kolei odnosząc się do zarzutu przewlekłości postępowania, organ wyjaśnił, że do 1 czerwca 2017 r. skarżącym przysługiwało prawo wniesienia zażalenia na przewlekłe prowadzenie postępowania. W podsumowaniu organ odwoławczy stwierdził, że skarżący zamurowali otwór w ścianie działowej między pomieszczeniem łazienki a WC oraz zamontowali piec gazowy z otwartą komorą spalania w pomieszczeniu łazienki. Przeprowadzenie tych robót budowlanych zaburza wentylację pomieszczenia łazienki, co ze względu na znajdujący się tam piec gazowy z otwartą komorą spalania, może spowodować zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi. Stan ten musi zatem zostać wyeliminowany przez przywrócenie przedmiotowego otworu. Końcowo organ wskazał na związanie oceną prawną i wskazaniami wynikającymi z orzeczeń tut. Sądu.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niezapewnienie stronom czynnego uczestnictwa w postępowaniu, brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych przez organ dowodów i materiałów w sprawie, a także brak odnotowania przez organ w aktach sprawy w drodze adnotacji przyczyn odstąpienia od zasady czynnego udziału w postępowaniu, tj. naruszenie postanowień § 1 i 3 art. 10 K.p.a. oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego zgodnie z treścią art. 7 K.p.a. oraz niezebranie całego materiału dowodowego (art. 77 K.p.a.), a także błędne zastosowanie art. 28 Prawa budowlanego. W związku z tym zarzutami skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, a także domagali się zwrotu kosztów postępowania.
W motywach skargi skarżący odnotowali błędne podanie przez organ, że miejscem publikacji ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane jest Dziennik Ustaw z 2017 r. poz. 1332, gdy tymczasem akt ten wygasł 5 czerwca 2018 r. W tym uchybieniu skarżący upatrywali rażącego naruszenia prawa. Następnie ogólnie wskazali na naruszenie art. 39 K.p.a., co skutkowało niezapewnieniem stronom czynnego udziału w sprawie. Zdaniem skarżących, organ naruszył też art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., gdyż nie wyjaśnił w uzasadnieniu okoliczności mających istotnych znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ naruszył również art. 11 K.p.a., ponieważ nie wyjaśniono zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy, a ponadto nie ustosunkowano sią do zarzutów odwołania. Następnie skarżący podnieśli, że zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o dokumenty bezpodstawnie uznane za dowody w sprawie, co potwierdza m.in. fakt, iż w uzasadnieniu decyzji organ przytaczał protokoły z dnia 20 kwietnia 2005 r. oraz z dnia 21 kwietnia 2007 r. dotyczące mieszkania nr [...], którego skarżący nie zamieszkują. Implikuje to z kolei, że błędne jest twierdzenie, iż otwór został zmurowany między 21 kwietnia 2007 r. a 29 kwietnia 2009 r. Ponadto stanowisko, że znajdujące się dwa otwory w ścianie działowej są niewystarczające dla prawidłowej wentylacji pomieszczenia łazienki stoi w sprzeczności z protokołem z okresowej kontroli przewodów kominowych z dnia 7 kwietnia 2015 r., przeprowadzonej przez uprawionego mistrza kominiarskiego wpisanego do Rejestru KKP woj. opolskiego pod nr [...] – E. S., z którego to protokołu wynika, że objęte kontrolą przewody kominowe oraz elementy urządzeń kominowych odpowiadają przepisom. Wykonane konstrukcje i elementy mieszczą się w obowiązujących normach. Także inne liczne protokoły z okresowej kontroli przewodów kominowych-spalinowych-wentylacyjnych oraz podłączeń nie wykazały nieprawidłowości. Dalej skarżący podnieśli, że organ nie udowodnił, że pierwotny stan ściany zaprojektowany został z trzecim otworem wielkości 75 cm x 50 cm w celu zapewnienia prawidłowej wentylacji pomieszczenia łazienki, a zamurowanie jednego z otworów wentylację tę zaburza, ponieważ nie poparł tego twierdzenia żadnymi dokumentami, w szczególności zaś projektem budowlanym wykonawczym budynku przy ul. [...]. Zdaniem skarżących, WC i łazienka w ich mieszkaniu stanowią dwa odrębne pomieszczenia "połączone" tylko otworami wentylacyjnymi. Poza tym nie wskazano, w jakiej części dokonano zamurowania otworu, a w jakiej wielkości go pozostawiono. Wedle skarżących, organ nie przedstawił przekonujących dowodów na istnienie spornego otworu. Poza tym w świetle ustaleń protokołów z okresowych kontroli, mówiących o prawidłowym działaniu wentylacji, nieprawdziwe jest stwierdzenie, że zamurowanie przedmiotowego otworu zaburza wentylację pomieszczenia łazienki, co ma istotne znaczenie z uwagi na znajdujący się w łazience piec gazowy z otwartą komorą spalania. Wbrew temu co twierdzi organ, protokoły z lat 2015-2018 nie potwierdzają konieczności odtworzenia otworu w ścianie działowej pomiędzy łazienką i WC. Nie ma w nich także zaleceń pokontrolnych, jak podaje organ. W kwestii oceny protokołów z kontroli skarżący podnieśli, że ocena ta jest dokonana w sposób wybiórczy i wielu protokołów nie uwzględnia. Kolejny zarzut skarżących dotyczył tego, że organ nie wskazał przepisów mówiących o tym, że otwór w ściance działowej (wentylacji wywiewnej) pomiędzy ww. pomieszczeniami zwiększa kubaturę łazienki o kubaturę toalety, zwłaszcza że łączna kubatura tych pomieszczeń nie osiągnie 8 m³. Skarżący zauważyli, że powołany przez organ przepis rozporządzenia, tj. § 136 ust. 10 nie dotyczy ich sytuacji. Następnie wskazali na swe konstytucyjne prawo do zaskarżenia decyzji, które do tej pory okazywały się wadliwe i podlegały uchyleniu. Nie zgodzili się ze stanowiskiem, że są odpowiedzialni za wstawienie piecyka do zbyt małego pomieszczenia. Jako bezpodstawny ocenili zarzut naruszenia art. 28 Prawa budowlanego, albowiem postawienie czy wyburzenie ścianki działowej trudno jest uznać za przebudowę wymagającą pozwolenia budowlanego, co potwierdza orzecznictwo sądowe. Nie zgodzili się nadto z twierdzeniem organu o naruszeniu § 170 rozporządzenia, skoro nie stwierdzono, że przed zamontowaniem piecyka kubatura łazienki miała 8 m³. Podnieśli, że w budynku lokale mieszkalne były wyposażone w piecyki gazowe służące podgrzewaniu wody w dniu jego odbioru i przekazania do użytkowania. Skarżący dokonali jedynie wymiany starego piecyka na nowy i zamontowali go do istniejących przewodów. Jest to jedynie bieżąca konserwacja w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego. W kwestii istnienia otworu o wymiarach 75 x 50 cm skarżący wskazali na różnice w datach dokumentów złożonych przez przedstawiciela Spółdzielni Mieszkaniowej i w związku z tym podnieśli brak ich wiarygodności. Stwierdzili, że po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Opolu - sygn. akt II SA/Op 511/17, OWINB nie uzyskał żadnych nowych dokumentów świadczących o istnieniu otworu. Oparł się ponownie na dokumentach, które Sąd uznał za niewystarczające dla rozstrzygnięcia. To wszystko sprawia - w ocenie skarżących - że zalecenia Sądu oraz oceny prawne, jakie znalazły się w wyrokach nie zostały przez organ uwzględnione.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Na rozprawie skarżący poparli skargę i podtrzymali argumentację w niej przedstawioną. Dodatkowo wskazali, w zakresie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 39 K.p.a., że nie otrzymali zawiadomienia organu o możliwości przeglądania akt i o przedłużeniu terminu, za potwierdzeniem odbioru. Pełnomocnik organu, odwołując się do argumentów zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Ponadto wyjaśnił, że organ nie zebrał żadnych dowodów, o których skarżący by nie wiedzieli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że decyzje te naruszają prawo w stopniu skutkującym koniecznością ich uchylenia.
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organów stanowiły przepisy cyt. wyżej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nadal zwanej w skrócie Prawem budowlanym. Przypomnienia również wymaga, że postępowanie administracyjne, w wyniku którego wydana została zaskarżona decyzja, dotyczyło nakazu wykonania przez skarżących w terminie do 31 grudnia 2017 r. robót budowlanych polegających na przywróceniu otworu o wymiarach 75 x 50 cm w ścianie działowej pomiędzy łazienką i WC w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...], przywracając stan poprzedni, tj. stan z dopuszczenia budynku do użytkowania, doprowadzając jednocześnie lokal do stanu zgodnego z przepisami oraz wyłączenia z użytkowania gazowego grzejnika wody przepływowej JUNKERS, zamontowanego w pomieszczeniu łazienki. Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego.
Zgodnie z tymi przepisami, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 (chodzi o postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót), właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego). Przy czym organ zwolniony jest z obowiązku wydania wskazanego postanowienia w sytuacji - takiej jak w niniejszej sprawie - gdy roboty zostały już zrealizowane. Stosownie bowiem do treści ust. 7 art. 51 Prawa budowlanego, przytoczoną wyżej regulację stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, tj. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia (pkt 1) lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub (pkt 2) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub (pkt 3) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (pkt 4).
Odnotować jeszcze trzeba, że sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem dwukrotnej kontroli i oceny sądowej. W sprawie tej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wypowiedział się ostatnio w wyroku z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 511/17. Przy kontroli legalności zaskarżonej decyzji należało więc mieć na uwadze regulację prawną zawartą w art. 153 P.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przytoczony przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a wyrażona w nim zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie, tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku, zaś naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 P.p.s.a., w razie złożenia skargi, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu. Wyjaśnić też należy, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią natomiast konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Zaznaczenia również wymaga, że obowiązek wynikający ze związania oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. Wyłączenie z powyższego obowiązku będzie dopuszczalne także w przypadku istotnej zmiany okoliczności faktycznych, tj. gdy po wydaniu wyroku, w prowadzonym ponownie postępowaniu zmianie ulegną istotne okoliczności i ustalony zostanie stan faktyczny odmienny od przyjętego przez sąd za podstawę dokonanej oceny.
W sprawie nie wystąpiły okoliczności pozwalające na odstąpienie od wiążącej oceny wyrażonej w poprzednio zapadłych orzeczeniach sądowych, zatem rozstrzygając niniejszą sprawę, Sąd był związany zarówno ustaleniami, jak i oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w wyroku z dnia 10 maja 2016 r. i z dnia 9 stycznia 2018 r.
Oceniając obecnie kwestionowane decyzje, zgodzić należy się ze skarżącymi, że organy nie zastosowały się w pełni do wytycznych i wskazań co do dalszego postępowania, wynikających przede wszystkim z wyroku z dnia 9 stycznia 2018 r., co niewątpliwie świadczy o naruszeniu art. 153 P.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu, wbrew wyraźnym zaleceniom Sądu, organy kolejny raz nie wyjaśniły, jak wybicie otworu objętego nakazem doprowadzi do zachowania wymogów odpowiedniej kubatury pomieszczenia (8 m³), określonej w § 172 rozporządzenia. Ponadto nie wyraziły stanowiska, czy wykonanie tych robót budowlanych doprowadzi do stanu zgodności z przepisami prawa. Zaznaczenia wymaga, że w tej kwestii skarżący prezentowali stanowisko, powołując się na ustalenia oględzin przeprowadzonych przez organ, że łączna kubatura łazienki i wc nie osiągnie 8 m³. Zauważyć również należy, że spośród wielu czynności, jakie Sąd nakazał wykonać w celu wyświetlenia w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy, organy po raz kolejny nie podjęły właściwych działań i w sposób wybiórczy oceniły materiał dowodowy. Przykładowo, organy nie odniosły się do licznych protokołów z kontroli stanu technicznego sprawności urządzeń kominowych i podłączeń wentylacyjnych oraz spalinowych z lat 2015-2018 r., z których nie wynika, aby występowały jakiekolwiek nieprawidłowości. Zasadnie zatem podnoszą skarżący, że organy nie wytłumaczyły, dlaczego dowody te nie zostały wzięte pod uwagę przy rozstrzygnięciu sprawy i dlaczego nie były przydatne dla ustalenia stanu faktycznego, w tym w zakresie zarzucanego przez organ zaburzenia wentylacji pomieszczenia łazienki. Zdaniem Sądu, nie jest wystarczające, jak to uczynił organ odwoławczy, samo powołanie się na istniejące, lecz bliżej nieokreślone protokoły z kontroli. Organ powinien bowiem wskazać, na których konkretnie dowodach się oparł czyniąc ustalenia w sprawie i formułując swoje stanowisko. Obowiązkiem organu jest również dokonanie oceny pozostałych dowodów zgromadzonych w sprawie, zwłaszcza tych, na które powołują się strony, w kontekście ich wiarygodności i możliwości wpływu na rozstrzygnięcie. Niewątpliwie takiej pełnej oceny materiału dowodowego w niniejszej sprawie zabrakło.
Kontynuując rozważania należy przypomnieć, że organ odwoławczy za prawidłowe uznał zastosowanie w niniejszej sprawie przez organ powiatowy trybu naprawczego z art. 50-51 Prawa budowalnego i wydanie nakazu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy z uwagi na to, że zamurowanie spornego otworu pomiędzy łazienką a WC naruszyło przepisy prawa. Wydając w dniu 30 czerwca 2017 r. PINB wskazał, że naruszony został § 80 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jednak przepis ten został uchylony z dniem 1 stycznia 2018 r. Z kolei OWINB podał, że doszło do naruszenia § 136 ust. 10 rozporządzenia, co - w jego opinii - świadczy o wypełnieniu dyspozycji z art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Nie sposób jednak nie dostrzec, że wskazany przez organ odwoławczy - jako naruszony - przepis rozporządzenia dotyczy pomieszczeń, w których instaluje się kotły na olej opałowy. Tymczasem w zaskarżonej decyzji nie wytłumaczono, dlaczego ten właśnie przepis miał zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy, która dotyczy zamontowania gazowego grzejnika wody przepływowej. Brak szczegółowych wywodów w tej materii pozbawia skarżących, a w dalszej kolejności także Sąd, możliwości zweryfikowania, czy organ dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod normę materialnoprawną. Podkreślić również warto, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania organu w ustalaniu stanu faktycznego sprawy oraz poszukiwania podstaw prawnych do poczynionych przezeń ustaleń.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jest wadliwa również z tego powodu, że organ odwoławczy utrzymał nakaz wykonania określonych robót budowlanych z terminem do 31 grudnia 2017 r. Biorąc pod uwagę datę wydania rozstrzygnięcia przez OWINB, tj. 26 lipca 2018 r., należy stwierdzić, że nakaz jest niewykonalny dla skarżących w określonym przez organy terminie.
Już tylko ze wskazanych wyżej powodów należało uchylić kwestionowane decyzje organów obu instancji. W przekonaniu Sądu, omówione działania organów świadczą nie tylko o naruszeniu art. 153 P.p.s.a., ale także o mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., które nakładają na organy administracji obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny na podstawie całokształtu materiału dokumentacyjnego sprawy, a następnie do uzasadnienia decyzji w sposób wyczerpujący i przekonujący, tak by strony postępowania mogły zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.
Opisane powyżej naruszenia, jakich dopuściły się organy czynią zbędnym dalsze badanie prawidłowości wydanych decyzji, w tym w kontekście dalej idących zarzutów skargi.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego naruszenia przez organy przepisów procesowego, Sąd - na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Natomiast orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 2 wyroku, uzasadnia art. 200 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się solidarnie uiszczony przez skarżących wpis od skargi w kwocie 500 zł.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło