II SA/Op 409/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A Sp. z o.o. w [...] z dnia 28 października 2011 r. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 października 2011 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 15 czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A Sp. z o.o. w [...], reprezentowane przez pełnomocnika - adwokata A. H. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 15 czerwca 2011 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Jednocześnie skarżąca Spółka złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Podała, że przedmiot jej działalności stanowi doradztwo gospodarcze. Uzasadniając wniosek Spółka wskazała, że aktualnie osiąga zysk umożliwiający kontynuowanie zatrudnienia na obecnym poziomie, natomiast 2010 r. zakończyła stratą. Obecny stan finansowy Spółki nie pozwala jej na poniesienie kosztów sądowych, a tym bardziej wymierzonej kary pieniężnej w kwocie 12000 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka określiła, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50000 zł, co do pozostałych informacji zobowiązała się je podać do dnia 2 sierpnia 2011 r., z uwagi na urlop głównej księgowej. Informacje te Spółka przesłała składając kolejny egzemplarz formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 17 - 20 akt sąd.), podając w nim, że wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok wynosi 30279,39 zł, strata zaś według bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi 61735,14 zł. Natomiast stan konta bankowego Spółki wynosi 123,92 zł, spółka nie posiada majątku ani innych dochodów. Pismem z dnia 8 września 2011 r. wezwano skarżącą Spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie wyciągu z rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych Spółki za ostanie dwa miesiące oraz odpisów deklaracji miesięcznych dla podatku od towarów i usług za ostanie trzy miesiące (kwartał). Skarżącą zobowiązano również do złożenia odpisu zeznania podatkowego CIT-8 za ostatni rok obrotowy, bilansu i rachunku zysków za ostatni rok obrotowy oraz dokumentów potwierdzających wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. W wykonaniu powyższego wezwania skarżąca Spółka nadesłała żądane dokumenty, przy czym odnośnie wyciągów bankowych za okres od czerwca 2011 r. do września 2011 r. należy odnotować, że są to wyciągi z poszczególnych dni jak 13 czerwca 2011 r., 30 czerwca 2011 r., 31 lipca 2011 r., 2 sierpnia 2011 r., 31 sierpnia 2011 r. i 6 września 2011 r. Z przedłożonych przez Spółkę deklaracji dla podatku od towarów i usług za czerwiec 2011 r., lipiec 2011 r. i sierpień 2011 r., wynika, że skarżąca świadczyła w tym okresie usługi lub dostarczała towarów, czyli ogólnie dokonała sprzedaży towarów lub usług za kwoty odpowiednio 31833 zł w czerwcu 2011 r., 31012 zł w lipcu 2011 r., 31805 zł w sierpniu 2011 r. Inne dokumenty to deklaracja CIT-8 za okres od 1 maja 2010 r. do 31 grudnia 2010 r., bilans spółki za ten okres i rachunek strat i zysków za ten okres oraz jednostronny rachunek strat i zysków z uwzględnieniem bufora za okres od stycznia 2011 r. do sierpnia 2011 r. Spółka wykazała, że według bilansu za 2010 r. ma 61735,14 zł straty, a na podstawie jednostronnego rachunku zysków i strat za okres od początku roku 2011 r. do sierpnia 2011 r., że ma stratę w wysokości 63935,10 zł. Przychody Spółki w tym samym okresie wyniosły 254356,10 zł, koszty działalności 318022,94 zł, przy czym 63666,84 zł wynosi strata ze sprzedaży. Postanowieniem z dnia 21 października 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza sytuacja materialna skarżącego, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, osiąga z niej znaczne przychody, może zatem ich część przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Ponadto łączna kwota obciążeń z tytułu kosztów sądowych wyniosłaby w sprawie dla Spółki 700 zł, a jej wydatkowanie jest w zasięgu możliwości finansowych skarżącej i nie powinno spowodować utraty jej płynności finansowej. Od powyższego orzeczenia skarżąca Spółka wniosła sprzeciw, zarzucając obrazę przepisów postępowania, w tym art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mającą wpływ na treść postanowienia, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że sytuacja materialna skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, podczas gdy szczegółowa i wnikliwa analiza sytuacji materialnej skarżącej prowadzi do wniosku, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W motywach sprzeciwu wskazano, że skoro fakt poniesionej przez Spółkę straty nie oznacza utraty możliwości płatniczych, to również nie oznacza to możności poniesienia nieprzewidzianych wydatków w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie skarżąca Spółka wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 października 2011 r. w ustawowym terminie siedmiu dni, a więc postanowienie to utraciło moc, natomiast wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego, wyrażoną w art. 199 P.p.s.a., jest ponoszenie przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Natomiast na zasadzie art. 214 § 1 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Udzielenie zwolnienia od tych kosztów, następujące w ramach prawa pomocy, jest natomiast wyjątkiem od opisanej zasady i odnosi się do sytuacji, w których strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w całości lub też częściowo. W świetle art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Treść żądania, sformułowanego przez skarżącą Spółkę, dotyczącego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, znajduje oparcie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., w myśl którego przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy wynikające z art. 246 P.p.s.a. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Skarżąca Spółka wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, do których zalicza się opłaty sądowe i zwrot wydatków, winna była zatem wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącej Spółki pod względem wyżej podanych przesłanek ustawowych, Sąd wziął pod uwagę dane zawarte we wniosku skarżącej, jak również oparł się na materiale dowodowym, zebranym w trybie art. 255 P.p.s.a. W wyniku tak przeprowadzonego postępowania Sąd uznał, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim, należy podkreślić, że Spółka dysponuje majątkiem trwałym w kwocie 30279,39 zł, co wynika z jej oświadczenia o stanie majątkowym. Ponadto jak wynika z bilansu Spółki kapitał zakładowy wynosi 50000 zł, a środki finansowe w postaci krótkoterminowych aktywów finansowych stanowią kwotę 23601,14 zł, ze wskazaniem, że są to środki pieniężne i inne aktywa w kasie i na rachunkach. Spółka posiada zatem znaczne środki w kapitale zakładowym, majątku i środkach finansowych, które mogą stanowić źródło pokrycia kosztów sądowych. Zgodzić należy się z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądowym, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11, dostępne na stronie na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się natomiast do wykazanej przez Spółkę straty należy zauważyć, że strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych, a co za tym idzie sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 oraz z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W dalszej kolejności podnieść przyjdzie, że skarżąca pomimo złej sytuacji finansowej, na jaką wskazuje, nadal funkcjonuje w obrocie prowadząc działalność gospodarczą, co wynika z deklaracji VAT i utrzymuje określoną płynność finansową. Z przedłożonych przez Spółkę dokumentów, jak np. jednostronnego bilansu zysków i strat z okresu od stycznia 2011 r. do sierpnia 2011 r., wynika, że płaci ona wynagrodzenia, jednakże operacje te nie są widoczne na wyciągach z jej rachunku bankowego. Natomiast niewątpliwie z deklaracji podatkowych Spółki wynika, że średnia sprzedaż za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień wynosiła 31550 zł. Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że skarżąca Spółka pomimo wykazywanych strat jest w stanie opłacić koszty sądowe, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 400 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi, obliczonego zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Wysokość wpisu wynosi bowiem zaledwie 1,2 % średniej sprzedaży Spółki. Reasumując, stwierdzić należy, że analiza sytuacji finansowej Spółki w odniesieniu do wysokości obciążeń finansowych, jakie skarżąca musi ponieść w niniejszym postępowaniu, nie daje podstaw do przyjęcia, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, tym samym w przypadku skarżącej nie została spełniona przesłanka wymieniona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Końcowo już tylko podkreślenia wymaga, że od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą należy szczególnie wymagać zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na ponoszenie kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 27/11, dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2, art. 254 § 1 i art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.