II SA/Op 440/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 kwietnia 2014 r., nr [...] na skutek wniosku adwokat A. N. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu postanawia: oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II SO/Op 45/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu ustanowił M. M. adwokata, w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 kwietnia 2014 r., nr [...]. Pismem z dnia 24 czerwca 2014 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Opolu poinformowała, że w sprawie II SO/Op 45/14 na pełnomocnika z urzędu, została wyznaczona adwokat A. N. Adwokat A. N., działając w imieniu M. M., wniosła za pośrednictwem poczty w dniu 12 sierpnia 2014 r. (data stempla), skargę na opisaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, która to skarga została zarejestrowana w Repertorium sądowym pod sygn. akt II SA/Op 440/14. W skardze nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik zawarła natomiast wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w dniu 8 grudnia 2014 r., działając na zasadzie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę, jako wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Nie godząc z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, pełnomocnik wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie o odrzuceniu skargi. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 319/15 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę kasacyjną. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd II instancji uznał kwestionowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu za odpowiadające prawu. Stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia, a nie zmienia tego okoliczność, że w sprawie został ustanowiony pełnomocnik z urzędu, co podnoszono w skardze kasacyjnej. Fakt wyznaczenia w sprawie takiego pełnomocnika nie powoduje bowiem automatycznie przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, lecz wymagany jest stosowny wniosek. Sąd podkreślił, że zarzuty skargi kasacyjnej nie dotyczą stanu niniejszej sprawy, tym samym zawarty w uzasadnieniu wywód tej skargi nie mógł być zaakceptowany. Podniósł także, że w treści skargi kasacyjnej wskazano inny akt niż będący przedmiotem zaskarżenia w sprawie, co "również świadczy o braku dołożenia przez pełnomocnika z urzędu staranności w prowadzeniu spraw strony skarżącej". Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił także uwagę, że skargę kasacyjną wniesiono wadliwie, bo bezpośrednio do Sądu, a nie za pośrednictwem organu, co już powinno skutkować jej odrzuceniem. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną na zasadzie art. 184 w związku z art. 182 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 250 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przywołany powyżej przepis art. 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 P.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – wszystkie przywołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia, dostępne są na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl). Nie budzi przy tym większych wątpliwości, że w ramach oceny Sądu (referendarza sądowego) czy pomoc prawna w sprawie została rzeczywiście udzielona mieści się nie tylko zbadanie dokonania przez pełnomocnika z urzędu jakichkolwiek czynności procesowych, ale również ocena czy działania te wykonywane były z zachowaniem należytej staranności. Pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi bowiem podstawy do przyznania wynagrodzenia (postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt II FZ 143/10). W niniejszej sprawie adwokat A. N., została wyznaczona na pełnomocnika z urzędu skarżącego, przed wniesieniem skargi do sądu. Pełnomocnik podejmując działania w ramach pomocy prawnej, sporządziła i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jednakże nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi. Z tych przyczyn, wobec braku stosownego wniosku o przywrócenie terminu, Sąd I instancji skargę odrzucił. Orzeczenie to stało się prawomocne, wobec odrzucenia skargi kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika na ww. postanowienie. Z powyższego wynika, że sporządzona przez pełnomocnika skarga, wobec jej prawomocnego odrzucenia, nie została skutecznie wniesiona. Brak wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a w konsekwencji jej odrzucenie nie pozwala przyjąć, że czynność procesowa, którą pełnomocnik zamierzał dokonać, została faktycznie zrealizowana. Nie można wówczas stwierdzić, że podejmowane czynności przybrały realny wymiar dla mocodawcy, który zmierzał bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielona (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 5 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Po 1316/12). Podkreślić należy, że pełnomocnik procesowy odpowiada zarówno za treść, jak i formę składanych pism procesowych oraz podjętych czynności. Jak słusznie bowiem podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2400/14, udzielenie pełnomocnictwa profesjonalnemu reprezentantowi powinno gwarantować stronie, że w sprawie nie nastąpią uchybienia natury formalnej. Zdaniem referendarza sądowego, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można stwierdzić, że adwokat A. N. dokonała czynności procesowych z uwzględnieniem należytej staranności, jaka jest wymagana od profesjonalnego pełnomocnika. Wskazał to również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 319/15, którym oddalił wniesioną w sprawie skargę kasacyjną. Podjęte przez pełnomocnika działania nie mogą zatem zostać uznane za skutecznie dokonane, a w konsekwencji za faktycznie udzieloną pomoc prawną, za którą przysługuje wynagrodzenie od Skarbu Państwa (por. postanowienie NSA z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I GZ 146/11). Wobec powyższych okoliczności sprawy, referendarz sądowy nie znajdując podstaw do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, orzekł jak w sentencji, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.a.s. w związku z art. 250 P.p.s.a.