II SA/Op 469/19
WyrokWSA w Opolu2020-02-11
Skład orzekający: Ewa Janowska, Jerzy Krupiński, Krzysztof Sobieralski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nadanie wstecznej mocy obowiązującej uchwale rady powiatu ustalającej wysokość opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów oraz koszty związane z odstąpieniem od usunięcia pojazdu, narusza zasady demokratycznego państwa prawnego?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność części uchwały Rady Powiatu Głubczyckiego nadającej jej wsteczną moc obowiązującą od 1 stycznia 2019 r. Uzasadniono to tym, że wsteczna moc prawa może dotyczyć jedynie przyznawania praw, a nie nakładania obowiązków, co stanowi istotne naruszenie prawa i zasady demokratycznego państwa prawnego. Wsteczna moc uchwały w tej sprawie nie była uzasadniona, zwłaszcza w kontekście stwierdzenia nieważności poprzedniej uchwały ustalającej stawki opłat.Stan faktyczny
Wojewoda Opolski zaskarżył uchwałę Rady Powiatu Głubczyckiego z dnia 19 września 2019 r. w części dotyczącej nadania jej mocy obowiązującej od 1 stycznia 2019 r. Wojewoda argumentował, że narusza to przepisy ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i zasady demokratycznego państwa prawnego. Rada Powiatu Głubczyckiego podjęła uchwałę ustalającą wysokość opłat za usuwanie i parkowanie pojazdów oraz koszty związane z odstąpieniem od usunięcia pojazdu na rok 2019, nadając jej wsteczną moc obowiązującą. Starosta Głubczycki wniósł o oddalenie skargi, wskazując na możliwość zastosowania art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i dążenie do wprowadzenia niższych, jednolitych stawek.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 6 zaskarżonej uchwały w części obejmującej wyrazy: "z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2019 roku". Zasądził od Powiatu Głubczyckiego na rzecz Wojewody Opolskiego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Wojewody Opolskiego na uchwałę Rady Powiatu Głubczyckiego z dnia 19 września 2019 r., Nr X/84/2019 w przedmiocie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdów 1) stwierdza nieważność § 6 zaskarżonej uchwały w części obejmującej wyrazy: "z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2019 roku", 2) zasądza od Powiatu Głubczyckiego na rzecz Wojewody Opolskiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uchwałą nr X/84/2019 z dnia 19 września 2019 r. Rada Powiatu Głubczyckiego (zwana dalej organem), działając na podstawie przepisu art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 9 maja 2018 roku o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 511 z późn. zm.), zwanej dalej "u.s.p.", oraz art.130a ust. 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990 z późn. zm), zwanej dalej "P.r.d.", oraz obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 14 sierpnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia obowiązujących w 2019 r. maksymalnych stawek opłat za usunięcie pojazdu z drogi i jego parkowanie na parkingu strzeżonym (M. P. z 2018 r. poz. 802), ustaliła na rok 2019 r. wysokość opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdów. Jednocześnie uchylono poprzednio obowiązującą uchwałę nr XXXIX/238/2017 z dnia 23 listopada 2017 r. w sprawie ustalenia na rok 2018 wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu, opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego poz. 2909 w dniu 30 listopada 2017 r. (§ 3). Wykonanie uchwały powierzono Zarządowi Powiatu w Głubczycach (§ 4), która podlega podaniu do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie tablicy ogłoszeń Starostwa Powiatowego w Głubczycach (§ 5), wskazując, że wchodzi w życie po upływie 14 dni od daty ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2019 r. (§ 6).
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na wyżej wymienioną uchwałę wniósł Wojewoda Opolski (zwany dalej organem nadzoru), na podstawie art. 81 ust. 1 u.s.p., żądając stwierdzenia jej nieważności w części obejmującej w § 6 wyrazy: "z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2019 roku." oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że kwestionowaną uchwałę doręczono organowi nadzoru w dniu 27 września 2019 r. Dalej Wojewoda Opolski podkreślił, że przedmiotowa uchwała została podjęta na podstawie art. 130a ust. 6 P.r.d., zgodnie z którym rada powiatu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań, o których mowa w ust. 1-2, oraz koszty usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu, ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłat, o których mowa w ust. 5c, oraz wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a. Wysokość kosztów, o których mowa w ust. 2a, nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu, o których mowa w ust. 6a. Uchwała podjęta na podstawie wyżej wskazanego przepisu jest aktem prawa miejscowego, zawiera bowiem normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Następnie Wojewoda Opolski wskazał, iż w § 6 niniejszej uchwały Rada Powiatu Głubczyckiego postanowiła, że "Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od daty ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego, z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2019 roku.". W jego ocenie takie określenie terminu wejścia w życie omawianej uchwały istotnie narusza art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461), zwanej dalej "ustawą". Organ nadzoru przywołał przy tym art. 88 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym warunkiem wejścia w życie aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie, stąd też przesłanką wejścia w życie przepisu jest nie tylko jego przyjęcie przez posiadający stosowną kompetencję organ w przewidzianym prawem trybie, ale również jego prawidłowe ogłoszenie. Następnie przytoczył art. 4 ust. 1 i 2 ustawy, który stanowi, że akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy (ust. 1). W uzasadnionych przypadkach akty normatywne, z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż czternaście dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym (ust. 2). Tym samym w ocenie Wojewody Opolskiego, przedmiotowa uchwała Rady Powiatu Głubczyckiego, jako akt prawa miejscowego, powinna wejść w życie po upływie 14 dni od daty jej publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Kwestionowana uchwała została podjęta w dniu 19 września 2019 r., zgodnie z brzmieniem § 6 uchwała weszła w życie po upływie 14 dnia od ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego, jednak nadano uchwale wsteczną moc obowiązującą od dnia 1 stycznia 2019 roku. Dodatkowo organ nadzoru wskazał, iż zgodnie z art. 5 ustawy przepisy art. 4 nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. W ocenie Wojewody Opolskiego przepisu tego nie można zatem stosować dowolnie, a obowiązkiem organów stanowiących w przypadku skorzystania z tej instytucji jest podanie faktycznego i prawnego uzasadnienia, iż pomimo działania wstecz aktu normatywnego będzie on realizował zasady demokratycznego państwa prawnego. Starosta Powiatu Głubczyckiego pismem dnia 26 września 2019 r. przedłożył uzasadnienie do niniejszej uchwały, jednakże wbrew przedstawionym we wskazanym uzasadnieniu argumentom, w ocenie organu nadzoru nie zachodzą przesłanki nadania przedmiotowej uchwale mocy wstecznie obowiązującej. Dalej podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że odstępstwo od zasady nienadawania aktowi normatywnemu mocy wstecznej dopuszczalne jest tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej, ocenianej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem niedziałania prawa wstecz, który jest jedną z podstawowych zasad państwa prawnego. Wojewoda Opolski podkreślił, że kwestionowana uchwała ustaliła wysokość opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów oraz wysokość kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu. W jego ocenie w sposób jednoznaczny ustala obowiązki obywateli i winna wejść w życie w taki sposób, aby adresaci mogli się zapoznać z jej treścią przed wprowadzeniem danego obowiązku. W tym przypadku naliczanie opłat według stawki ustalonej niniejszą uchwałą będzie następować w odniesieniu do zdarzeń wcześniejszych, powstałych przed dniem ogłoszenia uchwały tj. przed dniem 27 września 2019 r., a nawet przed jej uchwaleniem 19 września 2019 r. W ocenie Wojewody Opolskiego takie działanie nie może być uznane za działanie na korzyść adresatów przedmiotowego aktu prawa miejscowego nawet w sytuacji, gdy uchwała przewiduje niższe stawki, niż zawarte w poprzedniej uchwale nr 11/21/2018. Następnie organ nadzoru wskazał, że pierwszą uchwałę wyeliminował z obrotu prawnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 6 czerwca 2019 r. (sygn. akt II SA/Op 114/19), stwierdzając jej nieważność, w konsekwencji przyjęte uchwałą nr 11/21/2018 stawki opłat na rok 2019 nigdy nie obowiązywały, nie można ich zatem porównywać z innymi.
W odpowiedzi na skargę Starosta Głubczycki wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w jego ocenie do kwestionowanej uchwały może mieć zastosowanie art. 5 ustawy umożliwiający nadanie aktowi prawnemu wstecznej mocy obowiązującej (od 1 stycznia 2019 r.). Wyjaśnił następnie, że taki zapis pozwoli na zastosowanie jednolitej stawki opłat w całym roku 2019, co więcej będą to stawki niższe niż przewidywała pierwotna uchwała, której nieważność stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oraz uchwała ustalająca stawki na rok 2018. W ocenie Starosty Głubczyckiego zasady demokratycznego państwa prawnego nie będą stały na przeszkodzie takiemu postępowaniu. Wskazał, że Powiat Głubczycki dąży do wprowadzenia jednolitej, niższej stawki opłat za usuwanie i przechowywania pojazdów w całym roku 2019, natomiast od strony poszanowania zasady demokratycznego państwa prawnego, Powiat Głubczycki dąży do zmniejszenia obciążenia obywateli, które wynikałoby z konieczności stosowania wyższych stawek opłat, niż zakłada to zaskarżona uchwała. W ocenie organu, zaskarżona uchwała została podjęta zgodnie z zasadą prawidłowej i rzetelnej legislacji, stanowiącą emanację zasady praworządności. W tym stanie faktycznym, jak i prawnym wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co winno skutkować jej oddaleniem w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej "P.p.s.a.", kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Na zasadzie art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 P.p.s.a.
Odnośnie do aktów organów powiatu, przepis ten pozostaje w związku z art. 79 ust. 1 zdanie pierwsze cytowanej wyżej ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, nadal zwanej "u.s.p.", stosownie do którego uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna. Dodać też należy, że o nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej doręczenia organowi nadzoru (art. 79 ust. 1 zdanie drugie u.s.p.). Organem nadzoru jest natomiast wojewoda, z mocy art. 76 u.s.p. Nadzór nad wykonywaniem zadań powiatu sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem (art. 77 u.s.p.). Stosownie do treści art. 81 ust. 1 u.s.p., wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego przez organ nadzoru w zakresie stwierdzenia nieważności uchwały organu powiatu, nie jest dopuszczalne po upływie ustawowego terminu 30 dni od dnia jej doręczenia. Upływ tego terminu nie wyłącza jednak badania legalności takiej uchwały. Wojewoda może bowiem zaskarżyć ją do sądu administracyjnego, który dokona ich kontroli co do zgodności z prawem. Wnosząc skargę do sądu administracyjnego, organ nadzoru nie jest przy tym ograniczony terminem zaskarżenia, o którym mowa w art. 53 P.p.s.a.
Zaskarżona uchwała nie została objęta rozstrzygnięciem nadzorczym w wymaganym terminie 30 dni od dnia jej doręczenia Wojewodzie Opolskiemu za to została wniesiona do Sądu w trybie art. 81 ust. 1 u.s.p. i Sąd uznał ją za skutecznie wniesioną.
Odnośnie do oceny zasadności skargi, rozważania w tym zakresie należy rozpocząć od wskazania, że z treści art. 79 ust. 1 i ust. 4 u.s.p. wynika, iż przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu powiatu jest istotna sprzeczność z prawem. Na podstawie argumentacji a contrario do postanowień art. 79 ust. 4 tej ustawy, stanowiącego, iż w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa.
Pojęcie "istotne naruszenie prawa" nie zostało zdefiniowane w żadnej z ustaw samorządowych, tak samo jak i pojęcie "sprzeczność z prawem". W literaturze przedmiotu wypracowano pogląd, aprobowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że do istotnych wad, prowadzących do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Sprzeczność z prawem uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego zachodzi w sytuacji, gdy doszło do jej wydania z naruszeniem przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię, a także z naruszeniem przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102).
Uwzględniając powyższe, Sąd zobowiązany był do zbadania przede wszystkim, czy zaskarżona uchwała została wydana na podstawie delegacji ustawowej, ponieważ ustanowiona w art. 7 Konstytucji RP zasada legalności oznacza, że każde działanie organu władzy publicznej musi mieć oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Organy jednostek samorządu terytorialnego muszą ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wykonawczym a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa.
Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym ugruntował się pogląd dotyczący dyrektyw wykładni norm o charakterze kompetencyjnym, wskazujący, iż naczelną zasadą prawa administracyjnego jest zakaz domniemania kompetencji. Ponadto normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły, literalny. Jednocześnie zakazuje się dokonywania wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii. Natomiast samodzielność powiatu określona w art. 2 ust. 3 u.s.p. nie wyklucza jej podporządkowania prawu. Oznacza to, że wszelkie akty prawne i czynności organów powiatu muszą być zgodne z obowiązującym prawem.
Stosownie do art. 40 ust. 1 u.s.p. na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych powiatowi przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze powiatu. W niniejszej sprawie upoważnienie do wydania zaskarżonej uchwały, będącej aktem prawa miejscowego, stanowi art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym – nadal zwanej "P.r.d.", zgodnie z którym rada powiatu ustala corocznie, w drodze uchwały, wysokość opłaty za usunięcie pojazdu z drogi oraz opłaty za każdą dobę przechowywania pojazdu na parkingu oraz wysokość kosztów w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu, biorąc pod uwagę konieczność sprawnej realizacji zadań w zakresie usuwania pojazdów z drogi oraz wysokość kosztów usuwania i przechowywania pojazdów na obszarze danego powiatu. Wysokość kosztów w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu nie może być wyższa niż maksymalna kwota opłat za usunięcie pojazdu. Wysokość opłat za usunięcie pojazdu nie może przekraczać maksymalnej wysokości stawek kwotowych opłat, ustalonych w art. 130a ust. 6a P.r.d. Maksymalne stawki opłat ustalone w ust. 6a, obowiązujące w danym roku kalendarzowym ulegają corocznie zmianie na następny rok kalendarzowy w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku, w którym stawki ulegają zmianie, w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego (art. 130a ust. 6b P.r.d.).
Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu między organem nadzoru a organem stanowiącym powiatu jest dopuszczalność nadania uchwale Rady Powiatu Głubczyckiego w sprawie ustalenia na rok 2019 wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu mocy wstecznie obowiązującej tj. od dnia 1 stycznia 2019 r., w sytuacji gdy uchwała ta została podjęta w dniu 19 września 2019 r. Nie będąc związany granicami skargi wniesionej przez organ nadzoru, Sąd dokonał kontroli legalności zaskarżonej uchwały w całości, analizując nie tylko jej treść, ale również procedurę jej podjęcia. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Sąd - podobnie jak organ nadzoru – doszedł do przekonania, że zaskarżony akt prawa miejscowego narusza prawo jedynie w zakresie nadania mu mocy wstecznie obowiązującej.
Konstytucja RP w art. 88 ust. 1 i 2 formułuje względny zakaz nadawania stanowionym aktom normatywnym mocy wstecznie obowiązującej. Stanowi bowiem, że warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Jednakże zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych określa ustawa. Art. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych – nadal zwanej "ustawą", określa prospektywne zasady wejścia w życie aktów normatywnych. Stosownie jednak do art. 5 tej ustawy, przepisy art. 4 nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Należy jednak podkreślić, że chodzi tu o działające pro futuro przepisy nakazujące stosowanie określonych norm do oceny stanów faktycznych, które miały miejsce w przeszłości lub do oceny skutków takich stanów.
Zasada lex retro non agit traktowana jest współcześnie jako zasada wynikająca z konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego. Oznacza to, że prawodawca wyjątkowo może od niej odstąpić, gdy jest to właśnie niezbędne do realizacji zasady demokratycznego państwa prawnego lub innej zasady konstytucyjnej, przy czym, jeśli zmiana normatywna dotyczyłaby praw lub wolności konstytucyjnych, możliwość jej przeprowadzenia należy oceniać zgodnie z zasadą proporcjonalności, wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zob.: T. Zalasiński, Zasada prawidłowej legislacji w poglądach Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2008, s. 73). Oznacza to ponadto, że prawodawca ma obowiązek uzasadnić takie odstępstwo w uzasadnieniu danego aktu normatywnego, wykazując w sposób dający się obiektywnie zweryfikować, jakie wartości przemawiają za zastosowaniem takiego rozwiązania. To uzasadnienie pozwala dopiero bowiem właściwie ocenić zaistnienie przesłanki do odstępstwa od zasady niedziałania prawa wstecz. Stanowisko to znajduje również aprobatę w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 r. (sygn. akt I SA/Ke 109/12, CBOSA), zgodnie z którym skoro art. 5 ustawy dopuszcza nadanie aktowi normatywnemu "mocy wstecznej", ale tylko "jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie", to obowiązkiem organów w przypadku korzystania z tej instytucji prawnej jest podanie faktycznego i prawnego uzasadnienia, że pomimo działania wstecz danego aktu normatywnego będzie on realizował zasady demokratycznego państwa prawa. Podobnie należy ocenić stwierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który w wyroku z dnia 28 marca 2012 r. (sygn. akt I SA/Kr 1539/11, CBOSA) uznał, że "zasadą demokratycznego państwa prawnego" w rozumieniu art. 5 ustawy z 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych aktów prawnych jest nieobarczanie obywateli skutkami zaniedbań organów władzy publicznej lub też jej przedstawicieli (funkcjonariuszy publicznych).
W rozpoznawanej sprawie jako uzasadnienie nadania uchwale wstecznej mocy obowiązującej wskazano, że taki zapis pozwoli na zastosowanie jednolitej stawki opłat w całym roku 2019, co więcej będą to stawki niższe niż przewidywała pierwotna uchwała, której nieważność stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oraz uchwała ustalająca stawki na rok 2018. W ocenie Starosty Głubczyckiego zasady demokratycznego państwa prawnego nie będą stały na przeszkodzie takiemu postępowaniu. Wskazał, że Powiat Głubczycki dąży do wprowadzenia jednolitej, niższej stawki opłat za usuwanie i przechowywania pojazdów w całym roku 2019, natomiast od strony poszanowania zasady demokratycznego państwa prawnego, Powiat Głubczycki dąży do zmniejszenia obciążenia obywateli, które wynikałoby z konieczności stosowania wyższych stawek opłat, niż zakłada to zaskarżona uchwała.
W ocenie Sądu, wprowadzenie w zaskarżonej uchwale Rady Powiatu Głubczyckiego zapisu o jej wstecznej mocy obowiązującej (od dnia 1 stycznia 2019 r.) nie jest uzasadnione i narusza zasadę demokratycznego państwa prawnego, co stanowi istotne naruszenie prawa. Wsteczna moc prawa może dotyczyć ewentualnie tylko przyznania praw. Z całą stanowczością natomiast należy wykluczyć możliwość zastosowania tego rodzaju unormowania w przypadku nakładania obowiązków. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy mamy właśnie do czynienia z unormowaniem nakładającym obowiązki. Zaskarżona uchwała nakłada bowiem obowiązki w zakresie poniesienia opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów w całym roku 2019. Przy tym nie ma znaczenia, że stawki opłat przewidziane w zaskarżonej uchwale są niższe od tych stawek, które były przewidziane w uchwale Rady Powiatu Głubczyckiego z dnia 13 grudnia 2018 r., Nr II/21/2018 w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdów na rok 2019, a której nieważność stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu prawomocnym wyrokiem z dnia 6 czerwca 2019 r. (sygn. akt II SA/Op 114/19). Sankcja nieważności nałożona wskazanym wyrokiem Sądu na uchwałę z dnia 13 grudnia 2018 r. pozbawiła ten akt prawa miejscowego możliwości wywoływania skutków ex nunc oraz ex tunc. Oznacza to, że z chwilą uprawomocnienia się wyroku WSA w Opolu uchwała ta przestała wywoływać skutki (przestała wiązać) na przyszłość, a skutki, które wywołała w przeszłości (do czasu stwierdzenia nieważności) również uznaje się za nieistniejące (niebyłe). W konsekwencji absolutnie nie można przyjąć, że zaskarżona obecnie uchwała Rady Powiatu Głubczyckiego wprowadza niższe stawki. Zaskarżony akt prawa miejscowego nie może bowiem wprowadzać stawek niższych niż stawki, których w roku 2019 - na skutek sankcji nieważności nałożonej wyrokiem WSA w Opolu - w istocie nie było. W tej sytuacji niezasadna jest również argumentacja Powiatu Głubczyckiego, że dąży do wprowadzenia jednolitej, niższej stawki opłat za usuwanie i przechowywanie pojazdów w całym roku 2019 oraz, że dąży do zmniejszenia obciążenia obywateli, które wynikałoby z konieczności stosowania wyższych stawek opłat, niż zakłada to zaskarżona uchwała.
Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 480 zł, obejmującą koszty zastępstwa procesowego, stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło