II SA/Op 480/13
WyrokWSA w Opolu2014-01-16
Skład orzekający: Elżbieta Naumowicz, Elżbieta Kmiecik, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy informacja o braku zameldowania w określonym miejscu stanowi nową okoliczność faktyczną lub nowy dowód, uzasadniający wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jeśli właściwość organu była ustalana na podstawie miejsca zamieszkania strony?Ratio decidendi
Informacja o braku zameldowania w określonym miejscu nie stanowi nowej okoliczności faktycznej ani nowego dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., jeśli właściwość organu administracyjnego była ustalana na podstawie miejsca zamieszkania strony, a nie miejsca zameldowania. Ponadto, aby wznowienie postępowania było dopuszczalne, nowa okoliczność lub dowód muszą istnieć w dniu wydania pierwotnej decyzji i być istotne dla sprawy. W przypadku braku spełnienia tych przesłanek, organ odmawia uchylenia dotychczasowej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku B. G. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie postanowienia z dnia 16 kwietnia 2010 r. o przekazaniu wniosku o płatności rolne do innego organu ze względu na właściwość miejscową. Podstawą wniosku o wznowienie była informacja Policji z grudnia 2012 r., że skarżąca nigdy nie była zameldowana pod adresem wskazanym przez organ jako miejsce zamieszkania. Organ pierwszej instancji odmówił uchylenia postanowienia, uznając, że brak zameldowania nie jest istotną okolicznością, a właściwość organu zależy od miejsca zamieszkania, które zostało przez skarżącą wskazane. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa i błędne ustalenie jej miejsca zamieszkania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi B. G. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 7 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w trybie wznowienia postępowania, postanowienia o przekazaniu zgodnie z właściwością wniosku w sprawie płatności za rok 2010 oddala skargę.
Postanowieniem nr [...] z dnia 20 sierpnia 2013 r., wydanym na podstawie art. 151 § 1, art. 149 § 3, art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej K.p.a., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej w skrócie: ARiMR) w Lewinie Brzeskim odmówił B. G. uchylenia postanowienia z dnia 16 kwietnia 2010 r. w sprawie przekazania zgodnie z właściwością sprawy wniosku o przyznanie płatności na rok 2010. W uzasadnieniu, przedstawiając stan faktyczny sprawy, organ podał, że m.in. w styczniu i lutym 2010 r. B. G. składała wnioski o dokonanie zmiany danych w ewidencji producentów, wskazując miejsce zamieszkania w [...] i [...]. Organ wyjaśnił również, iż uzyskał od Policji w [...] informację z dnia 8 kwietnia 2010 r., że B. G. jest zameldowana i zamieszkuje w [...] przy ul. [...]. W związku z tym postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR Brzeg z/s w Lewinie Brzeskim przekazał sprawę B. G. właściwemu organowi, tj. Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w [...], według miejsca zamieszkania wnioskodawczyni. W dniu 8 stycznia 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR Brzeg wpłynęło pismo Komendy Powiatowej Policji w [...] z dnia 20 grudnia 2012 r., nr [...], z informacją, że B. G. nigdy nie była zameldowana pod adresem [...], ul. [...]. Następnie w dniu 21 stycznia 2013 r. B. G. złożyła do organu wniosek o unieważnienie postanowienia Kierownika BP w Brzegu z 2010 r. o przekazaniu wniosków o płatności do Kierownika BP w [...] oraz wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie. Postanowieniem z dnia 1 marca 2013 r. organ odmówił wznowienia postępowania, a akt ten został utrzymany przez organ odwoławczy w mocy postanowieniem z dnia 27 marca 2013 r. Oba postanowienia zostały wyeliminowane z obrotu prawnego przez Prezesa ARiMR, który postanowieniem z dnia 28 maja 2013 r., nr [...], stwierdził ich nieważność. W dniu 21 czerwca 2013 r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w sprawie postanowienia z dnia 16 kwietnia 2010 r., wskazując jako podstawę prawną art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Dowodził, że jest zobowiązany do badania swej właściwości, a właściwość miejscową kierownika biura powiatowego Agencji ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika. Ponadto zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 40, poz. 329, z późn. zm.), wniosek o przyznanie płatności składa się co roku do kierownika biura powiatowego ARiMR, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika. Stosownie również do § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262, z późn. zm.), wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych składa się do kierownika biura powiatowego Agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika. Natomiast zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na podstawie tych regulacji przekazano więc sprawę B. G. właściwemu organowi, tj. Kierownikowi BP ARiMR w [...], według miejsca zamieszkania wnioskodawczyni. Rozważając kwestię zasadności wniosku z dnia 21 stycznia 2013 r. o wznowienie postępowania, rozpatrywanego w kontekście przepisów art. 145 i następnych K.p.a., organ stanął na stanowisku, że pismo z dnia 20 grudnia 2012 r. z Komendy Powiatowej Policji w [...] z informacją, iż B. G. nie była nigdy zameldowana pod adresem: [...], ul. [...], nie zmienia faktu, że w toku prowadzonego postępowania i co najmniej w dacie wydania spornego postanowienia, miejscem zamieszkania B. G. był adres w [...] przy ul. [...]. Potwierdza to korespondencja prowadzona przez organ z Urzędem Gminy Skarbimierz i Komendą Powiatową Policji w Brzegu. Ponadto B. G. potwierdziła ten fakt, składając w dniu 20 kwietnia 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] zmianę do wniosku o wpis do ewidencji producentów i wskazując adres zamieszkania [...], ul. [...]. Zatem, nowe dowody złożone przez stronę nie zmieniają stanu sprawy istniejącego w dniu wydania postanowienia z dnia 16 kwietnia 2010 r.
W zażaleniu na powyższe postanowienie B. G. domagała się stwierdzenia jego nieważności lub uchylenia, ponieważ rażąco narusza prawo. Wyjaśniła, że postanowienie z dnia 16 kwietnia 2010 r. zostało oparte na treści pisma Komendanta Powiatowego Policji w [...], który błędnie podał jej adres zameldowania, co obecnie przyznał. Dlatego informacja podana wcześniej nie może być dowodem w postępowaniu wznowieniowym. Skarżąca zwróciła uwagę na nieprawidłowe działanie organu, pomawianie, wykorzystywanie poufnych informacji, bezpodstawne oskarżanie jej osoby. Uznała, że ustalenia organu odnośnie jej zamieszkania nie polegają na prawdzie i stanowią tylko wymysły. Podkreśliła, że Konstytucja gwarantuje jej prawo do zamieszkiwania w wybranej miejscowości, a nie pod konkretnym adresem. Organ nie ma uprawnień, aby w trybie administracyjnym rozstrzygać o tym, gdzie strona miała zamiar przebywać na stałe 16 kwietnia 2010 r. Dlatego wadliwe postanowienie z tej daty należy uchylić i wydać nowy akt. Dodatkowo organ naruszył również ustawę o ochronie danych osobowych.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu postanowieniem z dnia 7 października 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zrelacjonował stan faktyczny sprawy oraz przytoczył przepisy K.p.a. regulujące zasady postępowania w sprawie wznowienia. Dalej stwierdził, że istotne dla sprawy winny być nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania postanowienia z dnia 16 kwietnia 2010 r., ale nieznane organowi, zaś istotą weryfikacji sprawy jest adres zamieszkania B. G. na dzień wydania tego postanowienia. Zdaniem organu, ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie można wnioskować, by B. G. w dniu 16 kwietnia 2010 r. zamieszkiwała pod innym adresem niż: [...], [...], ul. [...]. Tak też należy odnieść się do pism procesowych składanych przez stronę w toku prowadzonego postępowania, które nie podważają wnioskowania organu na dzień wydania spornego postanowienia. Zgodnie z przepisami ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, właściwość miejscową kierownika biura powiatowego Agencji ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika, a ponadto wniosek w sprawie płatności ONW - wedle ww. rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. - składa się do organu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika. Poza tym stanowisko o zamieszkiwaniu w [...] przy ul. [...] potwierdziła B. G., składając w dniu 20 kwietnia 2010 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] "Wniosek o wpis do ewidencji producentów - Zmiana danych". W ocenie Dyrektora, organ pierwszej instancji nie mógł wydać innego rozstrzygnięcia celem dalszego procedowania, uwzględniając deklarację strony odnośnie zamieszkiwania w hangarze poradzieckim, czy też inną deklarację odnośnie zamieszkania pod adresem: województwo opolskie, [...], ul. [...]. Dlatego złożony wniosek o wznowienie postępowania należało uznać za bezzasadny, natomiast stanowisko strony oparte o informację Policji z dnia 20 grudnia 2012 r. dotyczącą kwestii meldunku, a nie miejsca zamieszkania, nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Pismo to nie może być również traktowane jako nowy dowód, gdyż nie istniało w dacie wydania spornego postanowienia, nie zawiera także okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W skardze na powyższe postanowienie B. G. wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień, a także postanowienia z dnia 16 kwietnia 2010 r., oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie wielu przepisów, w tym art. 30 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, art. 25 Kodeksu cywilnego, art. 145, art. 107 § 3, art. 80 K.p.a. oraz art. 11 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, a także ustawy o ochronie danych osobowych. Skarżąca postawiła również zarzut naruszenia przez organ tajemnicy służbowej i przepisów Kodeksu postępowania karnego przez użycie dowodów uzyskanych od Policji w poufnym i niejawnym postępowaniu, w którym pomówiono ją o złamanie prawa. W uzasadnieniu skargi wskazała, że ma zagwarantowaną w Konstytucji wolność osobistą, w tym wolność przebywania w dowolnej miejscowości w Polsce i wolność posiadania subiektywnego zamiaru przebywania w wybranej przez nią miejscowości na stałe. Kodeks cywilny nie wymaga aby obywatel deklarujący konkretną miejscowość, jako miejsce swego stałego zamieszkania, posiadał w danej miejscowości do swej dyspozycji lokal mieszkalny. Skarżąca mieszka w hangarze w [...], w przyczepie kempingowej, gdy ma taką potrzebę w związku z wykonywaną w tej okolicy pracą. Skarżąca przyznała, że posiada w [...] biuro, pod adresem ul. [...], i zazwyczaj tam pracuje, a więc często tam przebywa. Powtórzyła również zarzuty zażalenia odnośnie wadliwego postępowania przez organ. Podkreśliła, że nieprawdziwe jest twierdzenie, iż składając wniosek w dniu 20 kwietnia 2010 r. potwierdziła cokolwiek innego, niż stan faktyczny na ten dzień. Natomiast organ w sposób nieuprawniony przyjął, że skarżąca w dniu 16 kwietnia 2010 r. miała zamiar zamieszkiwać na stałe w [...]. Ponadto organy Agencji rażąco przekroczyły swoje kompetencje, rozstrzygając w przedmiocie zamiaru strony, w oparciu o błędne informacje uzyskane w poufnym, niejawnym dla strony postępowaniu. Zgodnie bowiem z ustawą o ewidencji producentów organ odbiera od rolnika pisemną deklarację o zamiarze jego przebywania na stałe w określonej miejscowości, ale organ nie ma już kompetencji do pozyskiwania, gromadzenia i przetwarzania poufnych danych osobowych o miejscach przebywania i o miejscu zameldowania rolnika. Końcowo zarzuciła, że w zaskarżonym postanowieniu nie ustosunkowano się merytorycznie do konkretnych zarzutów zgłoszonych w zażaleniu, nazywając je "własnymi wywodami" strony.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W piśmie procesowym z dnia 15 grudnia 2013 r. B. G. jeszcze raz podkreśliła, że Kierownik BP w Brzegu przekroczył swoje kompetencje. Wznowione postępowanie wykazało, że nie istnieje żaden dowód mogący posłużyć do podtrzymania podważanej "decyzji". Organ nie wskazał również dowodu, który mógłby poddać w wątpliwość opisany przez skarżącą stan faktyczny. Ponadto organ fałszuje treść przywoływanych przepisów prawa podając, że przedmiotem postępowań Kierownika i Dyrektora ARiMR było ustalenie miejsca zamieszkania strony, zaś nie wspomina o kluczowej okoliczności w tej sprawie, a mianowicie o subiektywnym zamiarze strony przebywania w danym miejscu. B. G. stwierdziła, że po wyłączeniu z materiału dowodowego pisma z Policji w aktach sprawy pozostał tylko jeden dowód, na którym organ mógł się oprzeć, tj. złożone pod odpowiedzialnością karną oświadczenie skarżącej o jej zamiarze zamieszkiwania na stałe w 2010 r. w jednej z miejscowości powiatu brzeskiego. Organ naruszył natomiast art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. przez podanie błędnego uzasadnienia prawnego, ponieważ nie wskazał przepisu prawa, który uprawniałby Kierownika ARiMR do przeprowadzenia śledztwa dla ustalenia subiektywnego zamiaru strony co do zamieszkiwania na stałe w wybranej miejscowości.
Na rozprawie pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, podkreślając, że organ pierwszej instancji prawidłowo wydał postanowienie o przekazaniu sprawy. Wyjaśnił również, że wskazywane przez skarżącą w pkt 3 skargi postanowienie Dyrektora Agencji nr [...] dotyczy postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji w Brzegu nr [...] z dnia 20 sierpnia 2013 r. o odmowie uchylenia postanowienia o przekazaniu wg właściwości wniosku o płatności bezpośrednie za 2009 r., natomiast postanowienie nr [...] dotyczy odpowiednio postanowienia organu pierwszej instancji nr [...] z dnia 16 kwietnia 2010 r. o przekazaniu wg właściwości wniosku o płatności rolnośrodowiskowe za 2009 r. Pełnomocnik organu oświadczył też, odnosząc się do zarzutu skargi, że nie jest mu wiadomym, by organ pierwszej instancji prowadził sprawę w przedmiocie "wyznaczenia skarżącej z urzędu miejsca stałego zamieszkania".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie zaskarżonego aktu. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi nie oznacza jednak, że sąd administracyjny może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. W świetle uregulowań wskazanego ostatnio przepisu sąd pierwszej instancji nie ma obowiązku badania tych aspektów sprawy, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1225/07, Lex nr 530455; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2395/10, zamieszczony na stronie internetowej – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe należało uznać, że wywiedzione przez skarżącą zarzuty dotyczące naruszenia ustawy o ochronie danych osobowych, przepisów Kodeksu postępowania karnego, tajemnicy służbowej, czy też pomawiania skarżącej przez organ, nie mogły stać się przedmiotem oceny Sądu, bowiem kwestie te nie dotyczą sprawy zakończonej zaskarżonym postanowieniem.
Stosownie zaś do art. 151 P.p.s.a. w przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu.
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Lewinie Brzeskim wykazała, że wydane akty odpowiadają przepisom prawa.
Na wstępie rozważań dostrzec należy, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia toczyło się w trybie wznowienia postępowania. W związku z tym wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową służącą weryfikacji decyzji ostatecznej (postanowienia), która stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ostatecznie zakończonej. Nie jest to jednak tryb, przy pomocy którego można wzruszyć ostateczną decyzję administracyjną (postanowienie) w każdym przypadku. Możliwość taka istnieje tylko w sytuacjach ściśle wskazanych w ustawie procesowej i po spełnieniu określonych w niej warunków. Przesłanki wznowienia postępowania ustalone zostały w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 K.p.a. Związane są one z kwalifikowaną wadliwością postępowania i dlatego skutkiem ich zaistnienia jest możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Celem postępowania wznowieniowego jest, w pierwszej kolejności, stwierdzenie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania, a następnie - w przypadku pozytywnego wyniku dokonanej w tym zakresie oceny - przeprowadzenie postępowania w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej (postanowienia). Podkreślić przy tym trzeba, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 K.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej i dlatego przepisy regulujące ten tryb wymagają stosowania wykładni ścieśniającej.
Granice wznowieniowego postępowania wyznaczone są zakresem sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta w toku instancji przez wydanie ostatecznej decyzji (postanowienia) podlegającej weryfikacji. Stosownie do art. 149 § 1 K.p.a. jego wszczęcie następuje w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 K.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Postanowienie to, poza wskazaniem przesłanek stanowiących przyczynę wznowienia, nie zawiera jednak ich oceny. Dopiero bowiem po wznowieniu postępowania organ dokonuje, najpierw ustaleń co do rzeczywistego zaistnienia przesłanek stanowiących podstawę wznowienia, a następnie - w razie ich wystąpienia, w kolejnym etapie postępowania, przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu merytorycznego rozpoznania sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji (postanowienia). Zaznaczyć trzeba, że gdy istnieją jakiekolwiek wątpliwości co wystąpienia podstawy wznowienia postępowania i zachodzi potrzeba zbadania sprawy w tym zakresie, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania. Przy czym stwierdzenie braku ustawowych przesłanek wznowienia wyłącza dokonanie merytorycznego rozpoznania sprawy i powoduje odmowę uchylenia ostatecznej decyzji (postanowienia). Przepis art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. stanowi, że organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b K.p.a. i wówczas nie dochodzi do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Z kolei stosownie do art. 126 K.p.a. do postanowień, od których przysługuje zażalenie, stosuje się odpowiednio również art. 145-152, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie.
Mając na uwadze powiedziane dotąd, przypomnienia wymaga, że w niniejszej sprawie postępowanie wszczęte zostało na wniosek skarżącej postanowieniem z dnia 21 czerwca 2013 r., w którym jako podstawę wznowienia wskazano przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wznowienie postępowania dotyczyło sprawy zakończonej ostatecznym postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010 r. w przedmiocie przekazania zgodnie z właściwością sprawy wniosku B. G. o przyznanie płatności na rok 2010. W postanowieniu z dnia 21 czerwca 2013 r. podano, iż przyczynę wznowienia stanowiła informacja zawarta w piśmie z Komendy Powiatowej w [...] z dnia 20 grudnia 2012 r., nr [...], że B. G. nigdy nie była zameldowana pod adresem: [...], ul. [...].
We wznowionym postępowaniu w pierwszej kolejności zasadnicze znaczenie miało zatem ustalenie, czy w sprawie w istocie zaistniała okoliczność wskazana w postanowieniu jako przesłanka wznowienia.
Stosownie do powyższego wskazać więc należy, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który decyzję wydał. W ramach określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. podstawy wznowienia, niezależnymi od siebie i samoistnymi przesłankami wznowienia są nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody. Konieczne przy tym jest, aby istniały one w dacie wydania ostatecznego postanowienia, nie były znane organowi w dniu jego wydania i ujawnione zostały dopiero po wydaniu postanowienia. Muszą być one także istotne dla sprawy, a więc muszą dotyczyć sprawy i mieć znaczenie dla treści postanowienia. Niespełnienie któregokolwiek z warunków wskazanych w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. powoduje, że określona okoliczność faktyczna lub dowód nie mogą stanowić podstawy do weryfikacji ostatecznego postanowienia.
Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone w postępowaniu. Istotne jest, aby organ nimi nie dysponował i nie były mu one znane na dzień wydania postanowienia. Dla uznania zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. istotny jest moment ujawnienia organowi danego dowodu lub danej okoliczności, mogących mieć wpływ na wynik sprawy i istniejących w dniu wydania postanowienia, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez organ.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że informacja podana w piśmie z dnia 20 grudnia 2012 r., wedle której B. G. nigdy nie była zameldowana pod adresem w [...], ul. [...], nie jest nową okolicznością faktyczną istotną dla sprawy, ponieważ o przekazaniu według właściwości wniosku skarżącej o przyznanie płatności nie decydował fakt zameldowania w konkretnym miejscu, a tylko do tej kwestii odnosi się przedmiotowe pismo. Jak słusznie odnotowały organy, właściwość miejscową kierownika biura powiatowego Agencji ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby rolnika, stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (na dzień wydania postanowienia z dnia 16 kwietnia 2010 r.- Dz. U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051, z późn. zm.). Niewątpliwie, nie można utożsamiać pojęcia zameldowania i zamieszkiwania. Dlatego okoliczność braku meldunku skarżącej pod wskazanym wyżej adresem nie mogła wpłynąć na odmienną ocenę właściwości organu, która zależy - co wymaga raz jeszcze podkreślenia - od miejsca zamieszkania lub siedziby strony. Inaczej mówiąc, nie była to w sprawie istotna okoliczność, bowiem nie miała żadnego wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, pismo z dnia 20 grudnia 2012 r. nie stanowi też nowego dowodu w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż nie istniało ono w dacie wydania postanowienia z dnia 16 kwietnia 2010 r. Fakt niezameldowania B. G. w [...] przy ul [...] nie był wcześniej znany organowi, jednak wskazany przepis, dla skutecznego wznowienia postępowania, wyraźnie wprowadza warunek istnienia nowego dowodu, podobnie jak i istotnych okoliczności faktycznych, w dniu wydania decyzji (postanowienia), która następnie stała się ostateczna.
W konsekwencji powyższego Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organów o braku zaktualizowania się przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W tych okolicznościach Sąd nie mógł badać prawidłowości postanowienia z dnia 16 kwietnia 2010 r., ani też postępowania organu poprzedzającego jego wydanie.
W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.
Ubocznie już tylko należy zauważyć, że we wniosku z dnia 21 stycznia 2013 r. B. G. alternatywnie wskazała na dwa nadzwyczajne tryby (wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności), w jakich należy wyeliminować z obrotu prawnego kwestionowane postanowienie z dnia 16 kwietnia 2010 r. W tych warunkach, w ocenie Sądu, należało dać pierwszeństwo postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, jako że zapewnia ono pełniejszą gwarancję ochrony interesów strony i powoduje następstwa prawne dalej idące niż wznowienie postępowania, ponieważ prowadzi do uchylenia rozstrzygnięcia ze skutkiem ex tunc (od chwili wydania). Jednak uchybienie tej zasadzie nie miało wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza że zakończenie postępowania wznowieniowego i odmowa uchylenia postanowienia w sprawie przekazania zgodnie z właściwością sprawy wniosku o przyznanie płatności na rok 2010, nie czyni bezprzedmiotowym postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tegoż postanowienia. Sąd miał bowiem na uwadze, że oba wskazane we wniosku nadzwyczajne tryby weryfikacji postanowienia oparte są na zasadzie niekonkurencyjności, czyli mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości postanowienia i nie mogą być stosowane zamiennie (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 406/05, Lex nr 196451). W sytuacji jaka zaistniała w niniejszej sprawie jest więc teoretycznie możliwe (Sąd wypowiada się jedynie w kwestii przedmiotowości kolejnego postępowania!), że podniesione przez stronę wadliwości doprowadzą do stwierdzenia nieważności kwestionowanego rozstrzygnięcia, choć wcześniej inny organ (orzekający w pierwszej instancji) ustalił, że nie stanowią one przesłanek do wznowienia postępowania. Ponadto w K.p.a. brak jest przepisów regulujących skutki prawne zbiegu omawianych trybów, zaś wskazana wyżej zasada dotycząca kolejności prowadzenia poszczególnych postępowań w trybach nadzwyczajnych wynika z orzecznictwa i poglądów wyrażonych w piśmiennictwie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło