II SA/Op 507/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 maja 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. Skarżący T. R. złożył w dniu 30 sierpnia 2013 r. (data stempla pocztowego), wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. W formularzu wniosku wskazał, że domaga się udzielenia prawa pomocy w związku z wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 29 maja 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego przez ustanowienie pełnomocnika, który udzieli mu pomocy w sporządzeniu i wniesieniu "odwołania" od decyzji. Postanowieniem z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt II SO/Op 21/13, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, ustanowił dla skarżącego adwokata, wyjaśniając mu jednocześnie, że od kosztów sądowych w sprawie jest już zwolniony z mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Dziekan Okręgowej Rady Adwokacka w [...] w dniu 2 października 2013 r. (data stempla pocztowego), przesłał do tut. Sądu kopię pisma z 30 września 2013 r., informując w nim, że wyznaczyła dla skarżącego adwokata z urzędu D. T., wykonującego zawód w Kancelarii Adwokackiej w [...]. Pełnomocnik T. R. w dniu 16 października 2013 r., złożył w imieniu skarżącego skargę na wyżej opisane rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku tym wskazał, iż o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dowiedział się z pisma ORA w [...] z dnia 30 września 2013 r., doręczonego mu w dniu 3 października 2013 r., a zatem już po upływie terminu do wniesienia skargi do Sądu. Podał, że z aktami sprawy zapoznał się w dniu 9 października 2013 r. Powołał też szereg orzeczeń sądowoadministracyjnych na okoliczność spełnienia warunków wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, odnośnie terminu złożenia tego wniosku oraz uprawdopodobnienia braku winy strony i jej pełnomocnika w uchybieniu temu terminowi. Skarżący, jak dokumentuje to zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych sprawy, odebrał skarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w dniu 29 sierpnia 2013 r. Odpowiadając na skargę pismem procesowym z 15 listopada 2013 r., organ II instancji wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie, który upłynął według niego w dniu 28 września 2013 r., ewentualnie o jej oddalenie w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe, pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Dopuszczalne jest uprawdopodobnienie istnienia okoliczności faktycznych wskazujących na brak winy osoby, która uchybiła terminowi (por. J. Borkowski [w:], B. Adamiak, J. Borkowski "Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2012, str. 213). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżący zwrócił się do tut. Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi, czyniąc to w następnym dniu po otrzymaniu decyzji organu II instancji. Takie działanie skarżącego było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Ustanowiony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik wskazał, że w dniu 3 października 2013 r. dowiedział się o wyznaczeniu go do pełnienia tej funkcji. Następnie w dniu 9 października 2013 r., zapoznał się z aktami sprawy, a w dniu 16 października 2013 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając skargę. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto jednolicie pogląd, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie 7- dniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I GSK 1555/11, dostępne w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1103968, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OZ 779/10, także w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 663839). W sprawie należało zatem ustalić czas ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi. Sąd również w tej kwestii wziął pod uwagę poglądy utrwalone w orzecznictwie. I tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 8/09, teza 2, dostępne w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 551906, w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy przyjąć, że dniem, z którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, w którym upłynęło 30 dni od momentu kiedy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia. Wobec tego Sąd stwierdził, że pełnomocnik T. R. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w dniu 16 października 2013 r., czyli w 7 dniu liczonym od dnia 9 października 2013 r., kiedy zapoznał się z aktami sprawy. Dlatego siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., został zachowany. Sąd przyjął, że podana przez adwokata we wniosku data zapoznania się z aktami 9 października 2013 r., stanowi datę ustania przyczyny uchybienia terminu, będąc dniem, w którym miał on możliwość faktycznie działać, nie późniejszym jednak jak 30 dni od kiedy dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że dla oceny przesłanek przywrócenia terminu należy analizować przede wszystkim zachowanie się pełnomocnika skarżącego, a nie tylko samego skarżącego, przemawiają za tym podzielane przez Sąd, aktualne poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowodaministracyjnym w przedmiocie problematyki przywracania terminu, jak przykładowo zaprezentowane w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 736/11, dostępnym w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1151450; według którego "W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych." Z kolei po myśli art. 87 § 2 P.p.s.a., strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminu, należy do Sądu. Badając tę kwestię, Sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, iż przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja może stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto, w ocenie Sądu nie bez znaczenia dla kwestii przywrócenia terminu jest tu zachowanie się samego skarżącego, który niezwłocznie, to jest zaraz na drugi dzień po otrzymaniu decyzji, którą zamierzał zaskarżyć, zwrócił się do Sądu o wyznaczenie mu profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi. Analizując zatem stan faktyczny sprawy, w kontekście powołanych przepisów P.p.s.a. oraz orzecznictwa i piśmiennictwa, Sąd uznał, że zarówno skarżący, jak i jego pełnomocnik nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co uprawdopodobnili, zachowując jednocześnie wyżej opisany wymóg formalny z art. 87 § 1 P.p.s.a. Przychodzi też zauważyć, że nieprawidłowo w dopowiedzi na skargę organ II instancji wskazał datę 28 września 2013 r., jako ostatni dzień terminu do wniesienia skargi na decyzję doręczoną skarżącemu w dniu 29 sierpnia 2013 r. Wprawdzie liczony arytmetycznie termin 30 dni rozpoczął bieg w dniu 30 sierpnia 2013 r. i upływał w sobotę w dniu 28 września 2013 r. Jednakże na podstawie art. 83 § 2 P.p.s.a., jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Wobec tego koniec terminu został przesunięty na mocy tego uregulowania na poniedziałek 30 września 2013 r. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że sobota jest również uznana w postępowaniu przed sądami administracyjnymi za dzień równorzędny z dniem ustawowo wolnym od pracy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów, sygn. akt I OPS 1/11, publikowane ONSAiWSA 2011/5/95, dostępne System Informacji Prawnej LEX nr 818666). Wobec powyższych ustaleń, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.