II SA/Op 510/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia odmówić przywrócenia terminu. Skarżąca A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej zwana "Spółką") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 sierpnia 2015 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Wyrokiem z dnia 23 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę Spółki w przedmiocie wymierzenia Spółce kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. W dniu 9 czerwca 2016 r. wpłynął do Sądu wniosek Spółki o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że w dniu 1 kwietnia 2016 r., na jej prośbę z dnia 7 marca 2016 r. doręczono jej odpis sentencji wyroku. Jednocześnie podała, iż we wskazanym terminie nie wnosiła o doręczenie odpisu uzasadnienia wyroku, ponieważ Sądy nie wydawały w tym zakresie korzystnych rozstrzygnięć, pozwalających na uwzględnienie skargi. Dlatego nie widziała sensu, by kwestionować zapadły wyrok oddalający skargę, oparty na dotychczasowym orzecznictwie. Wyjaśniła, że dopiero w dniu 2 czerwca 2016 r. dowiedziała się o realnej możliwości wzruszenia niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia, gdyż w tym dniu w analogicznej sprawie skierowanej przeciwko innej spółce - A Sp. z o.o. (sygn. akt II SA/Op 158/16) zostało wydane rozstrzygnięcie uwzględniające skargę, a tym samym uchylające nałożoną na Spółkę karę pieniężną. Poza tym również w tej dacie dowiedziała się o wyroku NSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II GSK 2396/14, który zmienił dotychczasową linię orzeczniczą w spornej kwestii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej zwanej P.p.s.a.) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Z przepisu tego wynika, że w sprawach, w których skargę oddalono, tak jak w niniejszej sprawie, sporządzenie uzasadnienia wyroku jest uzależnione od złożenia przez stronę skarżącą stosownego wniosku w terminie wskazanym w art. 141 § 2 P.p.s.a. Późniejsze złożenie takiego wniosku oznacza, że strona dokonała tej czynności z naruszeniem ustawowego terminu i jest ono bezskuteczne. Zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Skoro trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej liczy się od dnia doręczenia stronie odpisu wyroku z uzasadnieniem, to niezłożenie wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę powoduje, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej w ogóle nie rozpoczyna biegu, a jej wniesienie jest niedopuszczalne. Stosownie natomiast do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W art. 87 P.p.s.a. wskazano natomiast przesłanki do przywrócenia terminu dla czynności procesowej, które łącznie musi spełnić strona wnioskująca o przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Przystępując do oceny zasadności wniosku należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 9 czerwca 2016 r. Skarżąca wskazała, że o realnej możliwości wzruszenia niekorzystnego dla niej wyroku dowiedziała się dopiero w dniu 2 czerwca 2016 r., kiedy to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wydał w analogicznej sytuacji odmienny wyrok, uwzględniający skargę. W ocenie Sądu, zakładając nawet zachowanie przez skarżącą Spółkę siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (liczonego od dnia 2 czerwca 2016 r., tj. następnego dnia po powzięciu informacji o wyroku, mimo równoczesnego dopełnienia przewidzianej do tego czynności ( złożenia wniosku), to nie zasługuje on na uwzględnienie. Wbrew stanowisku strony skarżącej, nie zostały bowiem uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W rozpatrywanej sprawie jako okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu strona powołała się na wydanie przez Sąd w dniu 2 czerwca 2016 r. korzystnego dla A Sp. z o.o. rozstrzygnięcia w analogicznej sprawie. Przyjdzie zatem odnotować, że przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie z 12 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 91/15, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej CBOSA). Jak podnosi się w orzecznictwie sądowym i w literaturze, brak winy warunkujący uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu oznacza, że do niedochowania terminu doszło pomimo dołożenie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienia NSA z 8 lipca 2008 r., II OZ 712/08 i z 9 czerwca 2011 r., I OZ 402/11, CBOSA). Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana powinna zatem uprawdopodobnić, tj. wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji. W świetle powołanych przepisów Sąd nie jest upoważniony do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczność uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W niniejszej sprawie Spółka nie wykazała, ani nie uprawdopodobniła faktu, że była pozbawiona swobody w podejmowaniu działań i zwolniona od ponoszenia za te działania konsekwencji w czasie, kiedy mogła skutecznie zgłosić wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, tj. od 24 lutego do 3 marca 2016 r. Dlatego Sąd stwierdził, że przedstawione przez stronę okoliczności nie dowodzą, że w czasie biegu terminu do dokonania tej czynności zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne - na który to warunek wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 stycznia 2015 r. (sygn. akt II GZ 798/14, CBOSA). Przeciwnie nic nie stało na przeszkodzie w złożeniu w przepisanym terminie wniosku o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku, zaś późniejsze dowiedzenie się przez Spółkę o odmiennej linii orzeczniczej przyjętej przez Sąd w analogicznej sprawie, nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu. Nie jest to bowiem niezależna od strony skarżącej sytuacja, która uniemożliwiła jej złożenie w terminie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jak wynika z powołanego orzecznictwa przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej przed sądem polegać mają na powstaniu przeszkody uniemożliwiającej stronie działanie w sensie obiektywnym. W sprawie natomiast do swobodnego wyboru strony należało, czy będzie składać wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w celu późniejszego składania skargi kasacyjnej, czy też nie zamierza kwestionować zasadności wydanego w sprawie wyroku. W sytuacji Spółki nie zaistniały zatem faktyczne, niezależne od niej okoliczności stojące na przeszkodzie dokonania czynności procesowej złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a uchybienie temu terminowi było wynikiem decyzji procesowej strony. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.