II SA/Op 525/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 22 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. M. M., reprezentowany - jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona - przez kuratora J. M., złożył w dniu 18 sierpnia 2015 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W formularzu wniosku wskazał, że domaga się ustanowienia pełnomocnika z urzędu w związku z otrzymaną w dniu 17 sierpnia 2015 r. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 22 maja 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Postanowieniem z dnia 18 września 2015 r., sygn. akt II SO/Op 40/15, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu ustanowił dla M. M. adwokata. W piśmie z dnia 29 września 2015 r., które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 5 października 2015 r., Okręgowa Rada Adwokacka w Opolu poinformowała, że na pełnomocnika z urzędu dla M. M. wyznaczony został adwokat M. K. W dniu 28 października 2015 r. pełnomocnik M. M. złożył w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skargę na decyzję tegoż organu z dnia 22 maja 2015 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku wskazał, że został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu już po upływie terminu wniesienia skargi i do dnia 20 października 2015 r. skarżący nie złożył skargi w swoim imieniu. Podniósł, że wniosek o przywrócenie terminu, połączony z dokonaniem uchybionej czynności, został dokonany z zachowaniem ustawowych terminów, co uzasadnia przywrócenie terminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na jej wniesienie po upływie trzydziestodniowego ustawowego terminu liczonego od dnia otrzymania przez stronę decyzji. W razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podkreślenia wymaga, że termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Po myśli art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi kurator skarżącego skierowała do Sądu w dniu 18 sierpnia 2015 r., czyniąc to niezwłocznie, bo w następnym dniu po otrzymaniu decyzji, co miało miejsce w dniu 17 sierpnia 2015 r., jak to potwierdzają zapisy na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Takie działanie było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Określony w art. 53 § 1 P.p.s.a. termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg w dniu 18 sierpnia 2015 r. i upływał z dniem 16 września 2015 r. Dokonując oceny złożonego wniosku w niniejszej sprawie należało nadto uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu. Zauważyć bowiem trzeba, że wprawdzie postępowanie dotyczące ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi, ale fakt ten może stanowić jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wyznaczenie przez Sąd pełnomocnika z urzędu nie oznacza wszak możliwości podjęcia przez niego natychmiastowego działania w imieniu strony. Z tego względu przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w terminie, istotne jest ustalenie kiedy pełnomocnik miał realną możliwość sporządzenia skargi. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. W tym zakresie Sąd podziela w pełni utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, iż termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi. Poza tym stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi dysponują trzydziestoma dniami (art. 53 § 1 P.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. Dlatego należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia radcy prawnego (adwokata) w trybie art. 244 P.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi (art. 87 § 1 P.p.s.a.), jest dzień, w którym radca prawny (adwokat) miał rzeczywistą możliwość dokonania czynności po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA z 19 lipca 2012 r., II OZ 612/12; z 7 czerwca 2012 r., II OZ 539/12 oraz z 8 czerwca 2008 r., I FZ 198/06 i powołane tam orzecznictwo, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest akceptowane również na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2013 r. (SK 17/12, publ. OTK-A 2013 nr 6, poz. 86). W rozpoznawanej sprawie stwierdzić należało, że adwokat, wyznaczony do reprezentowania skarżącego w przedmiotowym postępowaniu, wiedzę o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu powziął po dniu 29 września 2015 r. Już tylko z uwagi na datę pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w Opolu z dnia 29 września 2015 r., zawierającego informację o osobie wyznaczonej na pełnomocnika z urzędu, można przyjąć, że zarówno wskazanie osoby pełnomocnika, jak również zawiadomienie pełnomocnika o wyznaczeniu, nastąpiło po dniu 16 września 2015 r., tj. po upływie terminu do wniesienia skargi, określonym w art. 53 § 1 P.p.s.a. W tych okolicznościach nie budzi wątpliwości, że w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., skoro wniosek ten został złożony przez pełnomocnika w dniu 28 października 2015 r., tj. jeszcze przed upływem 30 dni od powiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego. Równocześnie z wnioskiem dokonana została uchybiona czynność, tj. wniesiono skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 22 maja 2015 r. W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącego uprawdopodobnił, że niemożność terminowego złożenia skargi zaistniała na skutek okoliczności przez niego niezawinionych. Dowiedział się on bowiem o wyznaczeniu jego osoby do reprezentowania skarżącej już po upływie terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik nie miał więc realnej możliwości wniesienia skargi w terminie i nie ponosi winy w uchybieniu temu terminowi. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.