II SA/Op 530/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A w [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 24 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. A w [...] (zwana dalej A), działając przez pełnomocnika - radcę prawnego M. B., wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 24 sierpnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego, w wysokości 122.750,24 zł, wraz z odsetkami. Łącznie ze skargą A złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, kierując go w pierwszej kolejności do rozpatrzenia przez organ, a na wypadek, gdyby organ tego nie uczynił, zażądała rozpatrzenia wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Uzasadniając żądanie, A wskazała, że decyzja organu pierwszej instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego i utrzymująca ją w mocy decyzja organu drugiej instancji, nakładają obowiązek zwrotu znacznej kwoty, której wpłata do organu, na obecnym etapie postępowania, mogłaby wyrządzić jej znaczną szkodę. Rachunek zysków i strat A za pierwsze półrocze 2016 r. wykazuje stratę w kwocie 1.462.384,71 zł. Na rachunkach bankowych A salda są ujemne, tj. A korzysta z przydzielonych jej limitów kredytowych na kwoty wyrażające się w setkach tysięcy złotych. Wartościowe mienie ruchome i nieruchome, znajdujące się aktualnie we władaniu A, jest wykorzystywane bezpośrednio w podstawowym obszarze działania podmiotu, tj. w prowadzeniu działalności rolniczej. Ewentualne wszczęcie egzekucji z tego mienia, doprowadziłoby do znacznego ograniczenia lub likwidacji działalności A. Strona skarżąca powołała też orzecznictwo sądów administracyjnych, w których definiowano pojęcie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, czyli "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków". Na tej podstawie wywiodła, że w jej ocenie niewątpliwie mamy w sprawie do czynienia ze znaczną kwotą, której wpłata - biorąc pod uwagę sytuację finansową A - mogłaby jej wyrządzić znaczną szkodę. Do wniosku A załączyła następujące dokumenty: bilans na dzień 30 czerwca 2016 r. oraz rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2016 r., wykazujący stratę 1.462.384,71 zł; zestawienie sald i obrotów za 2016 r.; saldo na rachunku bankowym w B S.A. wykazujące zadłużenie w wysokości 692.651,67 zł; saldo na rachunku bankowym w C wykazujące zadłużenie w wysokości 361.091,73 zł. A przesłała także wykaz środków trwałych służących do bieżącej działalności w produkcji rolnej (sprzęt rolny: pługi, brony, rozsiewacze, mieszalniki itp. oraz maszyny do hodowli: bateria dla niosek, system pojenia kur, śrutownik, bateria dla niosek itp.). W odpowiedzi na skargę organ podał, że przekazuje wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji do rozpoznania Sądowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należało uwzględnić. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej zwanej "P.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę, a także w przypadku uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (art. 61 § 6 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Przechodząc do rozpoznania wniosku pod kątem przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, podnieść trzeba, że przywołany przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. ustanawia dwie przesłanki, które dają możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji: pierwszą z nich jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a drugą niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę - majątkową lub niemajątkową - której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 816/15; postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 752/14; wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie oznacza, iż sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. W tym celu konieczne jest jednak przedstawienie przez wnioskodawcę stosownych dokumentów lub realnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Strona musi zatem wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd powinien bowiem dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która - co należy podkreślić - jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a. Stanowisko mówiące o tym, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji, jest powszechne i niekwestionowane w orzecznictwie sądowym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt II OZ 920/14; z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt I OZ 716/14; z dnia 9 września 2014 r., sygn. akt II GZ 498/14). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest zatem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy więc samo powtórzenie treści przepisu. Powtórzyć przyjdzie, że uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń i okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione według przesłanek wskazanych w ustawie. Skarżąca A wskazała, że wykonanie decyzji organu pierwszej instancji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego sprowadza się do natychmiastowego zwrotu kwoty 122.750,24 zł wraz z odsetkami, co wiąże się z koniecznością zbycia części jej majątku. W ocenie Sądu, podane przyczyny złożenia wniosku (opisane wcześniej) dostatecznie uprawdopodobniają istnienie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Co prawda, nałożony na skarżącą obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki takiego świadczenia są niewątpliwie odwracalne, jednak konsekwencji zapłacenia należności pieniężnej nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, która w połączeniu z sytuacją finansową skarżącej może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie co do utraty jej płynności finansowej, a w ostateczności nawet do pozbawienia jej środków do prowadzenia podstawowej działalności gospodarczej, polegającej na produkcji rolnej. Należy zatem podzielić stanowisko, że realnym następstwem wykonania zaskarżonej decyzji może być utrata zdolności finansowej i środków produkcji, a w efekcie brak środków niezbędnych do utrzymania A oraz obsługi zaciągniętych kredytów i konieczność całkowitego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, która stanowi jej źródło utrzymania. Skarżąca podała, że nie dysponuje środkami pieniężnymi i możliwościami ich pozyskania w celu dobrowolnego wykonania decyzji, ponieważ aktualnie jest zadłużona, ponosi straty, musi spłacać kredyty. Również zdaniem Sądu, w tych okolicznościach wykonanie zaskarżonej decyzji ustalającej nienależnie pobrane płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w znacznej wysokości, może doprowadzić do zaprzestania prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej i egzekucji z jej majątku trwałego w postaci maszyn i sprzętu rolniczego, a w konsekwencji do utraty źródła dochodu. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że argumentacja A, poparta stosownymi dokumentami, przemawia za uwzględnieniem wniosku i stanowi podstawę do wstrzymania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe, Sąd - działając na zasadzie art. 61 § 3 P.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.