II SA/Op 549/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. T. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi H. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 9 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. H. T. złożyła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 549/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę H. T. Pismem z dnia 20 lutego 2012 r., nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu, skarżąca złożyła do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku. W piśmie tym skarżąca zawarła również wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając swoje żądanie podała, że leczy się od dłuższego czasu na silną [...], powodującą, że nawet kilka dni nie jest w stanie wstać z łóżka. Właśnie w trzeciej dekadzie stycznia przeżywała nasilenie choroby. Ponadto cierpi na inne schorzenia, jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, nadciśnieniowe uszkodzenie serca, dyskopatię odcinka szyjnego i lędźwiowego kręgosłupa i inne. Jest osobą schorowaną, samotną i w związku z pogarszającym się stanem zdrowia nie mogła dopełnić obowiązku zawiadomienia Sądu o prośbie sporządzenia uzasadnienia wyroku w swojej sprawie. W załączeniu przesłała kartę informacyjną leczenia z Kliniki Kardiologii we [...] z dnia 29 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu pismem z dnia 7 marca 2012 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia braków wniosku z dnia 20 lutego 2012 r. - w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania - przez: 1) wskazanie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 2) uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez przedłożenie dokumentu w postaci np. zaświadczenia lekarskiego itp., potwierdzającego fakty przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu. Wezwanie to doręczono dorosłemu domownikowi, tj. córce skarżącej – B. T., w dniu 15 marca 2012 r., co wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru. Skarżąca odpowiedziała na wezwanie Sądu pismem z dnia 19 marca 2012 r., nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu. W piśmie tym podała, że wezwanie Sądu odebrała jej córka, która telefonicznie poinformowała ją o treści listu, gdyż skarżąca obecnie znajduje się w sanatorium w [...], na dowód czego przedłożyła potwierdzenie pobytu w okresie od 12 marca 2012 r. do 1 kwietnia 2012 r. Wskazała, że zaświadczenie od lekarza potwierdzające jej leczenie, z powodu którego nie dotrzymała terminu, prześle po powrocie do domu. Listem poleconym z dnia 16 kwietnia 2012 r. skarżąca przesłała do Sądu pismo datowane na dzień wysyłki, wraz z załącznikami, to jest z zaświadczeniem lekarskim z 13 kwietnia 2012 r., 3 karty przyjęcia na oddział Szpitalny Ratunkowy w [...]: z 5 kwietnia 2012 r. - z rozpoznaniem wysokiego ciśnienia tętniczego, z 1 kwietnia 2012 r.- z rozpoznaniem bólów głowy, skoku ciśnienia, osłabienia, i z 25 lutego 2012 r. - z powodu nadciśnienia tętniczego. Skarżąca podniosła, że od 20 lat leczy się na nadciśnienie, a ostatnio czuje się coraz gorzej, jej sprawa trwa już długo, a ona "nie ma zdrowia i siły do dalszej korespondencji", ma 78 lat. W załączeniu przesłała też jedno z pism kierowanych przez nią do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, gdzie opisała swoją sytuację w czasie okupacji. Skarżąca nie odniosła się do żądania wskazania czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwana dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a., oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżąca nie wskazała czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, pomimo wezwania jej o to przez Sąd. Ponieważ z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany, Sąd zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydawnictwo Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2011 r., s. 290). Stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a. strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym do przesłanek pozytywnych, które uzasadniają przywrócenie uchybionego terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 3 sierpnia 2001 r., I SA/Wr 676/99, dostępne na stronie internetowej https://cbois.nsa.gov.pl/cbois), czy mylne pouczenie o środkach zaskarżenia (por. B. Dauter, op. cit. s. 285). Natomiast do przesłanek negatywnych zalicza się np. nieodebranie pisma z urzędu pocztowego (postanowienie NSA z 1 czerwca 2001 r., II SA/Po 54/01 dostępne na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl), nieznajomość prawa (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, dostępne Lex nr 37127), czy choćby nieprzebywanie pod adresem, który podano jako miejsce, na który miały być kierowane pisma (postanowienie WSA w Warszawie z 7 lipca 2004 r., III SA/Wa 368/04, dostępne na stronie internetowej https://cbois.nsa.gov.pl/cbois). Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, należy do Sądu. Badając tę kwestię, Sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W kontekście obowiązującego stanu prawnego oraz w oparciu o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że przedstawiona przez H. T. argumentacja nie może stanowić pozytywnej przesłanki, pozwalającej na przywrócenie uchybionego terminu. Sąd nie dopatrzył się braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminowi, uznając, że można jej przypisać co najmniej niedbalstwo wyrażające się w niestarannym prowadzeniu własnych spraw. Wprawdzie strona wskazała w treści złożonego wniosku o przywrócenie terminu swoją chorobę, jako przesłankę uniemożliwiającą jej dochowanie ustawowego terminu, jednakże, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku, skarżąca nie uprawdopodobniła, że właśnie w dniach od 24 stycznia do 20 lutego 2012 r., ze względu na stan zdrowia była pozbawiona możliwości działania. Zaświadczenie lekarskie z 13 kwietnia 2012 r., jest mało czytelne, wobec czego tylko w powiązaniu z oświadczeniami skarżącej, że cierpi na [...], Sąd doszedł do przekonania, że ma ono potwierdzać ten fakt. Na samym zaświadczeniu natomiast wskazano jedynie, że u skarżącej dokonano rozpoznania choroby, natomiast nie wskazuje ono od kiedy skarżąca leczy się w poradni zdrowia [...], ale przede wszystkim, czy nasilenie się objawów choroby, co podnosiła skarżąca w swoim wniosku o przywrócenie terminu, spowodowało u niej niemożność podjęcia jakichkolwiek działań, w tym złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podobnie, przesłane przez skarżącą: wypis ze szpitala z roku 2009 r. oraz dowody przyjęcia jej na oddział ratunkowy z powodu wysokiego nadciśnienia tętniczego (z dnia 24 lutego 2012 r., 1 kwietnia 2012 r. i 5 kwietnia 2012 r.) nie mogą w ocenie Sądu usprawiedliwiać uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 24 stycznia 2012 r. Wszystkie bowiem przedstawione przez skarżącą dowody poświadczają jedynie, że skarżąca od wielu lat cierpi na wskazywane schorzenia, nie potwierdzają jednak, że właśnie w okresie od 24 stycznia do 20 lutego 2012 r., a więc do dnia, w którym złożyła ona wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nasiliły się u niej objawy chorobowe i to w dodatku w stopniu uniemożliwiającym dokonywania jakichkolwiek, nawet nieskomplikowanych czynności, do jakich niewątpliwie należy złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu, jedynie przedłożenie dokumentów potwierdzających, że właśnie w okresie wyżej wskazanym, to jest od ogłoszenia wyroku do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu, albo do dnia 13 lutego 2012 r., czyli na 7 dni przed złożeniem tego wniosku (co odpowiadałoby terminowi przewidzianemu w art. 87 § 1 P.p.s.a. na złożenie tego wniosku, liczonemu od czasu ustania przyczyny uchybienia), skarżąca była pozbawiona możliwości działania z powodu nasilenia się u niej objawów chorobowych, mogłoby uprawdopodobnić jej brak winy w uchybieniu terminu. W związku z tym, że skarżąca takich dokumentów nie przedłożyła, brak jest możliwości przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ponieważ nie ma podstaw do uznania, że uchybienie przez nią terminowi było niezawinione, a nie spowodowane brakiem należytej dbałości o swoje sprawy. Takie stanowisko Sądu jest zbieżne z celnym poglądem wyrażonym w postanowieniu NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II FZ 551/11 (Lex nr 966189), wedle którego "Wymóg uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, zawarty w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest niezbędną przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu. I tak zaświadczenia lekarskiego wskazującego na chorobę strony nie należy automatycznie traktować jako okoliczność wykluczającą winę. Tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany i nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione." Wobec powyższego, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.