II SA/Op 550/15
WyrokWSA w Opolu2016-02-25
Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Ewa Janowska, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu obywatela polskiego z pobytu stałego, jeśli osoba ta opuściła miejsce pobytu stałego, ale zachowała w nim część swoich rzeczy i posiada tytuł prawny do nieruchomości?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu, jeśli osoba opuściła miejsce pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny, a jej centrum życiowe znajduje się w innym miejscu. Samo pozostawienie części rzeczy lub posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości nie jest wystarczające do utrzymania zameldowania, jeśli faktyczne przebywanie w lokalu ustało, a obowiązek wymeldowania nie został dopełniony. Ewidencja ludności ma charakter porządkowy i rejestruje stan faktyczny, a nie prawny.Stan faktyczny
Skarżący J. K. został wymeldowany z pobytu stałego na podstawie decyzji Wójta Gminy, utrzymanej w mocy przez Wojewodę Opolskiego. Skarżący zarzucił, że nie opuścił lokalu, w którym zameldowany jest od urodzenia, pozostawił tam swoje rzeczy i dokumenty, a także posiada tytuł prawny do nieruchomości na mocy ugody sądowej i postanowienia o nabyciu spadku. Organy administracji uznały, że skarżący opuścił lokal dobrowolnie i trwale, a jego centrum życiowe znajduje się w nowo wybudowanym domu, co potwierdzają dowody takie jak brak zużycia mediów i zeznania świadków.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 26 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.
Przedmiotem skargi, wniesionej przez J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 26 października 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 4 września 2015 r., nr [...], o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w budynku mieszkalnym przy ul. [...] nr [...] w [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:
W dniu 24 czerwca 2015 r. K. K. złożyła w Urzędzie Gminy [...] podanie, kierowane do Wójta Gminy, o wymeldowanie jej brata – J. K. z budynku mieszkalnego przy ul. [...] nr [...] w [...]. Wskazała, że brat od około 4 lat nie mieszka pod tym adresem, przychodzi tam tylko po swoje pozostawione rzeczy, a obecnie zamieszkuje w swoim nowo wybudowanym domu przy ul. [...] [...] w [...].
W toku postępowania w dniu 14 sierpnia 2015 r. przesłuchano J. K. w charakterze strony oraz przesłuchano świadków: Z. P. i I. N., a nadto w dniu 18 sierpnia 2015 r. przeprowadzono oględziny nieruchomości przy ul. [...] [...] w [...].
Następnie, opisaną na wstępie decyzją z dnia 4 września 2015 r. Wójt Gminy [...] orzekł o wymeldowaniu J. K. z pobytu stałego w budynku mieszkalnym przy ul. [...] nr [...] w [...]. Jako podstawę prawną wskazał przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2010 r. nr 217, poz. 1427 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Organ zrelacjonował przebieg postępowania i podał, że wraz z wnioskiem o wymeldowanie K. K. przedłożyła odpis księgi wieczystej wskazującej, iż jest w ¾ częściach właścicielką spornej nieruchomości, a właścicielką ¼ części jest jej zmarła matka – H. K. Organ wskazał, że J. K. od urodzenia jest zameldowany na pobyt stały w [...], przy ul. [...] [...], a świadkowie zeznali, że J. K. widują prawie codziennie lub 2-3 razy na tydzień na posesji przy ul. [...] [...] w [...], ale nie zauważyli, aby ktoś tam zamieszkiwał lub nocował. Według wiedzy świadków J. K. wraz z żoną zamieszkuje przy ul. [...] w [...], co J. K. potwierdził w trakcie przesłuchania, oświadczając, że "na stale myję się, mam rzeczy osobiste na ul. [...]". Organ wskazał, że J. K. przy ul. [...] [...] w [...] przebywa dość często, lecz jego pobyt tam jest związany z dbałością o estetykę posesji, korzystaniem z warsztatu, a nie stałym zamieszkiwaniem w lokalu. Przeprowadzona wizja w budynku na tej posesji potwierdza, że J. K. opuścił miejsce stałego zameldowania. Wprawdzie ma on tam część swoich rzeczy m.in. ubrania robocze, ale brak jest zużycia wody, brak innych ubrań, bielizny, przyborów toaletowych, artykułów spożywczych, co nie może świadczyć o tym, że jego centrum życiowe znajduje się pod tym adresem. W czasie wizji J. K. sam oświadczył, że rzeczy codziennego użytku zabrał z lokalu do swojego domu około 4 lata temu. Na podstawie oceny zgromadzonego materiału dowodowego organ uznał, że budynek mieszkalny przy ul. [...] nr [...] w [...] nie stanowi centrum życiowego dla J. K., który opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania, zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że istotnym zagadnieniem w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie czy strona opuściła miejsce stałego pobytu, która to przesłanka, w rozumieniu art. 35 ustawy jest spełniona, jeśli to opuszczenie ma charakter trwały i dobrowolny. Powołał się też na orzecznictwo sądowoadministracyjne, utrwalone na tle zagadnienia pobytu stałego. Podkreślił porządkowy charakter przepisów ustawy o ewidencji ludności i zaznaczył, że w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego lub czasowego (art. 27 ust. 2 ustawy) i stwierdził, że nieprawidłowe jest dalsze utrzymywanie fikcyjnego zapisu zameldowania na pobyt stały niezgodnego, z rzeczywistym faktem przebywania. Odnosząc się do zastrzeżeń składanych w toku postępowania przez J. K., dotyczących zameldowania K. K. na terenie [...] i [...] oraz możliwości zainicjowania przez nią postępowania administracyjnego o wymeldowanie wobec prowadzonego postępowania spadkowego po zmarłej matce – H. K., Wójt wskazał, że kwestia meldunkowa wnioskodawczyni nie jest przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego, a nadto współwłaścicielowi lokalu przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie i tym samym ma on uprawnienie do zainicjowania takiego postępowania, natomiast w toku postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie nie bada się kwestii związanych z cywilnoprawnymi uprawnieniami do lokalu mieszkalnego.
Odwołanie od tej decyzji złożył J. K., który zarzucił, że wymeldowanie jest bezpodstawne i niezgodne z prawem. Powołując się na przepis art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazał, że K. K. nie jest właścicielem nieruchomości ani nie dysponuje tytułem prawnym do budynku mieszkalnego. Podniósł, że w spornym lokalu pozostawił swoje rzeczy osobiste, wyposażenie mieszkania i ważne dokumenty. Dysponuje kluczami do budynku o do mieszkania na I piętrze, które użytkuje i bardzo często się w nim pojawia oraz dba o estetykę posesji. Zarzucił organowi, że nie ustosunkował się do przedłożonej ugody sądowej zniesienia współwłasności z dnia 26 stycznia 1999 r., na mocy której ma zagwarantowane prawo do zamieszkiwania w spornym lokalu do czasu spłaty przez K. K. uzgodnionej sądownie kwoty.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda Opolski decyzją z dnia 26 października 2015 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 35 ustawy, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i prawne organu pierwszej instancji i po analizie materiału dowodowego oraz zastosowanych przepisów uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło do opuszczenia przez J. K. mieszkania przy ul. [...] [...] w [...], w rozumieniu art. 35 ustawy, o czym, zdaniem Wojewody, świadczą dowody zgromadzone w sprawie w postaci protokołów przesłuchania J. K. oraz świadków, a także protokołu z oględzin spornego lokalu, z którego wynika, że "nie stwierdzono rzeczy, ubrań, bielizny itp. codziennego użytku. W łazience również brak przyborów toaletowych, w kuchni nie stwierdzono artykułów spożywczych i ich przechowywania". W czasie oględzin J. K. oświadczył, że rzeczy codziennego użytku zabrał z lokalu do swojego nowego domu około 4 lata temu. Poza tym organ odwoławczy wskazał, że z notatki służbowej pracownika organu pierwszej instancji, sporządzonej w dniu 19 sierpnia 2015 r. na okoliczność rozmowy telefonicznej z pracownikiem Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w [...] wynika, że w budynku przy ul. [...] [...] w [...] od drugiej połowy 2013 r. opłacany jest tylko abonament za wodę. Od tego czasu brak jest zużycia wody pod wskazanym adresem. Ponadto 29 maja 2013 r. J. K. złożył deklarację, że pod tym adresem nie są wytwarzane śmieci i od tego czasu nie jest uiszczana opłata za śmieci. W ocenie Wojewody, J. K. opuścił dobrowolnie i trwale miejsce pobytu stałego, a swoje sprawy życiowe i bytowe realizuje w [...] przy ul. [...] [...], co nie budzi wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji uznał, że zostały spełnione przesłanki uzasadniające wymeldowanie. Dalsze utrzymywanie zapisu zameldowania J. K. na pobyt stały, niezgodnego z rzeczywistym stanem faktycznym byłoby nieprawidłowością i naruszałoby normę z art. 1 ust. 2 ustawy. Organ podkreślił, powołując się na orzecznictwo, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym stale realizuje ona swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję, itd. Dalej, Wojewoda nie zgodził się z argumentacją odwołania i stwierdził, że fakt częstego przebywania w spornym lokalu oraz na terenie posesji nie może świadczyć o braku zamiaru i trwałości opuszczenia spornego lokalu, gdyż charakter tych pobytów wskazuje, że przebywa w nim tylko okazjonalnie. Z kolei, podnoszona w odwołaniu okoliczność, że znajdowały się tam rzeczy stanowiące wyłączną własność J. K., nie świadczy o tym, że nie opuścił on spornego lokalu, ponieważ opuszczenie lokalu nie musi być połączone z opróżnieniem z wszystkich rzeczy należących do opuszczającego lokal. Organ wyjaśnił również, że zameldowanie w lokalu nie daje do niego żadnych praw, tak też wymeldowanie w żaden sposób nie ogranicza praw do lokalu, ani nie niweczy możliwości cywilnoprawnych roszczeń do lokalu. W kontekście istniejącego pomiędzy J. K. a jego siostrą konfliktu o charakterze osobistym, organ stwierdził, że ewidencja ludności nie rozstrzyga spraw życiowych i materialnych, dlatego nie są one przedmiotem decyzji organu odwoławczego.
We wniesionej skardze J. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, przytaczając in extenso treść zarzutów sformułowanych wcześniej w odwołaniu i argumentów na ich poparcie. Powtórzył, że nie miało miejsca opuszczenie lokalu, w którym zamieszkiwał od [...] lat, jest w nim zameldowany od urodzenia oraz pozostawił tam swoje rzeczy osobiste, wyposażenie mieszkania i ważne dokumenty. W tym zakresie powołał wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2015 r. Dodatkowo J. K. wskazał, że aktualnie uprawomocniło się postanowienie Sądu Rejonowego w [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po H. K., na mocy którego jest współwłaścicielem nieruchomości przy ul. [...] [...] w [...] i decyzja Wójta Gminy [...], utrzymana zaskarżoną decyzją Wojewody Opolskiego, łamie prawa skarżącego jako współwłaściciela spornej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 12 lutego 2016 r. K. K. stwierdziła, że wymeldowanie jest uzasadnione. Podniosła, że wskazywane w skardze meble, pozostawione w spornym lokalu, mają 40 lat i "nie nadają się", a brat je po prostu porzucił. Ponadto wskazała, że na mocy postanowienia z dnia 24 września 2015 r. o stwierdzeniu nabycia spadku wraz z bratem i dwiema siostrami nabyła spadek po matce w częściach równych, przez co jej udział w nieruchomości wynosi 13/16, a sióstr i brata po 1/16. Tym samym udział brata w lokalu, do którego dysponuje on kluczami, wynosi tylko 10 m2, podczas gdy lokal ten posiada powierzchnię 80 m2. Podniosła, że J. K. nie ponosi kosztów związanych z remontem zajmowanych pomieszczeń, a budynki popadają w ruinę.
Na rozprawie w dniu 26 lutego 2016 r. skarżący podtrzymał stanowisko procesowe i złożył jako załącznik do protokołu z rozprawy pismo procesowe z dnia 25 lutego 2016 r. W piśmie tym powtórzył zarzut złamania jego praw jako współwłaściciela nieruchomości przy ul. [...] [...] w [...] oraz podniósł, że budynek ten, w którym jest zameldowany, jest oddalony o 500 m od budynku przy ul. [...] [...], w którym mieszka. Ponownie wywiódł, że ugoda z dnia 26 stycznia 1999 r. gwarantuje mu prawo zamieszkiwania w spornym budynku, a także przypomniał, że K. K. posiada podwójne stałe zameldowanie i że o tym niedopuszczalnym w świetle art. 36 ustawy fakcie poinformował organ pierwszej instancji już na początku postępowania, co powinno skutkować wymeldowaniem siostry z urzędu. Uczestniczka postępowania K. K. wniosła o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Wyjaśniła, że przyjeżdża w okresie letnim celem załatwienia swych spraw i wyjeżdżając wymeldowuje się czasowo z pobytu stałego na dwa lata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że nie narusza ona przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i orzeczenie na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie ocenie Sądu poddana została decyzja Wojewody Opolskiego, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymująca w mocy decyzję orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w budynku mieszkalnym przy ul. [...] nr [...] w [...].
W ocenie Sądu, zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy jest wystarczający do oceny wystąpienia w kontrolowanej sprawie przesłanek wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu.
Odnosząc się do przedmiotu kontroli od razu zauważyć trzeba, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2010 r. nr 217, poz. 1427 z późn. zm.), zwanej w dalszym ciągu ustawą, która weszła w życie od dnia 15 marca 2015 r. i którą zastąpiono przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993, z późn. zm.).
Zgodnie z art. 35 ustawy, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle powołanego przepisu, warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu jest uprzednie ustalenie przez organ, że osoba opuściła miejsce stałego pobytu, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się.
Na tle zacytowanego przepisu podnieść należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie sądowym, na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ukształtował się pogląd, że miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, ma tam urządzone centrum życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyroki NSA z 25 listopada 2014 r., II OSK 1120/13 oraz z 6 października 2011 r., II OSK 1478/10, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela. Pogląd powyższy, przywołany również przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zachowuje w pełni aktualność także na gruncie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Porównanie przepisów tej ustawy z przepisami ustawy poprzednio obowiązującej prowadzi do wniosku, że norma prawna zawierająca definicję pobytu stałego została przez ustawodawcę zachowana w dotychczasowym brzmieniu. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. stanowił bowiem, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
To samo dotyczy normy zawartej w art. 35 ustawy, określającej podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o wymeldowaniu. Nadal podstawą wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią tego miejsca i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Z powyższych względów zachowują aktualność również poglądy orzecznictwa wyrażane na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (por. wyroki NSA: z 24 maja 2012 r., II OSK 376/11; z 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05; z 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00; z 22 lutego 2012 r., II OSK 2313/10, powołana strona internetowa). Tym samym badając zasadność wniosku o wymeldowanie ustalenia wymaga, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym - w myśl utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska - przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, o jakim mowa w komentowanym przepisie, nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Ma to ważne znaczenie dla ustalenia, czy doszło do opuszczenia lokalu w rozumieniu analizowanego przepisu. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma z kolei to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić zarówno w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Natomiast o dobrowolności opuszczenia lokalu decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, wynikająca z własnej woli zainteresowanego, a nie rezygnacja wywołana presją bądź przymusem fizycznym albo psychicznym innych osób.
Analiza zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów (m. in. zeznania świadków oraz twierdzenia samego skarżącego, a także ustalenia dokonane w ramach oględzin przeprowadzonych z udziałem skarżącego) pozwala na sformułowanie wniosku, że organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny, iż lokal, z którego skarżący został wymeldowany, nie stanowi jego centrum życiowego, a wizyty skarżącego w tym lokalu nie mogą świadczyć o stałym pobycie. Jak trafnie dostrzegły organy, skarżący przebywa tam wyłącznie w związku wykonywanymi pracami porządkowymi, natomiast jego centrum życiowe jest skoncentrowane w nowym domu, gdzie mieszka wraz z żoną. W lokalu przy ul. [...] [...] natomiast nie nocuje i nie realizuje podstawowych funkcji życiowych, co wynika przede wszystkim z treści podpisanego przez skarżącego protokołu z wizji lokalnej, z którego wynika, że w czasie oględzin w lokalu tym nie stwierdzono rzeczy, ubrań, bielizny codziennego użytku, a także przyborów toaletowych w łazience i artykułów spożywczych w kuchni. Wniosek taki wyprowadzić należy również z treści zeznań świadków, dodatkowo potwierdzonych faktem braku zużycia wody i nieodprowadzania ścieków. Okoliczności te, świadczące o zamiarze trwałego związania swojego centrum życiowego z innym miejscem, potwierdza także skarżący, który sam w piśmie procesowym z dnia 25 lutego podał, że mieszka w budynku przy ul. [...] [...] w [...], jak też w toku postępowania administracyjnego wskazywał, że w nowym domu spożywa posiłki i myje się. Poza tym, w czasie oględzin nieruchomości przy ul. [...] [...] przyznał, że przed około czterema laty rzeczy codziennego użytku zabrał z tego lokalu do swojego domu.
Skarżący nie kwestionuje więc faktu skoncentrowania centrum życiowego w lokalu innym niż ten, w którym jest zameldowany, przy czym na ocenę odnośnie trwałości opuszczenia tego lokalu rzutuje w sposób istotny ustalony przez organy i niekwestionowany przez skarżącego fakt, że nastąpiło to przed około czterema laty. W tych okolicznościach zawarte w skardze ogólne oświadczenia skarżącego, że w lokalu przy ul. [...] [...] pozostawił swoje rzeczy osobiste, wyposażenie mieszkania i ważne dokumenty, nie może przemawiać za zakwestionowaniem trwałości opuszczenia lokalu, skoro skarżący już od kilku lat koncentruje swoje życie pod innym adresem, zwłaszcza że skarżący nie podaje, jakie konkretnie rzeczy osobistego użytku, których obecności nie stwierdzono zresztą podczas przeprowadzonych oględzin, pozostały w spornym lokalu i mogłyby wskazywać na to, że skarżący nie przeniósł swojego centrum życiowego pod inny adres. W świetle art. 35 ustawy, fakt pozostawiania rzeczy osobistych w miejscu ostatniego zameldowania nie świadczy o skoncentrowaniu spraw życiowych w tym miejscu, jeżeli tak jak w rozpoznawanej sprawie, nie wiąże się z faktycznym trwałym przebywaniem właściciela tych rzeczy w miejscu stałego zameldowania. Jeżeli przez dłuższy czas strona, będąc zameldowana w lokalu, mieszka w innym lokalu, to tym samym daje wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana (postanowienie NSA z dnia 8 maja 2012 r., II OSK 966/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dla dokonywanej oceny nie ma przy tym żadnego znaczenia wskazywany w skardze fakt, że nowe miejsce zamieszkania skarżącego znajduje się w odległości ok. 500 m od dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały. W realiach rozpoznawanej sprawy nie jest przy tym kwestionowane, że miejsce stałego zameldowania skarżący opuścił dobrowolnie, gdyż nadal posiada klucze do budynku i ma nieograniczony dostęp do nieruchomości. Zaakcentowania wymaga, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie musi wiązać się z całkowitym zaprzestaniem przebywania w danym miejscu i całkowitym zerwaniem z nim kontaktu. Chodzi bowiem o takie opuszczenie miejsca pobytu, które łączy się z przeniesieniem i skoncentrowaniem swojego życia w innym miejscu.
W świetle zarzutów skargi należy mieć na uwadze, że o ocenie charakteru pobytu, bądź opuszczenia lokalu decyduje nie tylko treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar. Samo twierdzenie o zamieszkiwaniu w miejscu zameldowania, nie poparte jednocześnie zachowaniami, które charakteryzują stałe zamieszkiwanie, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Ujawnione związki skarżącego z dotychczasowym miejscem stałego zameldowania i przyczyny, z jakich skarżący na terenie posesji przebywa nawet kilkakrotnie w ciągu dnia, związane z pracami porządkowymi i pielęgnacyjnymi na posesji oraz pracami w warsztacie, nie są tego rodzaju, aby wskazywały, że skarżący ma tam zorganizowane centrum życiowe i że przebywa stale, tj. aby służyło ono do zaspokojenia jego potrzeb bytowych. Poza tym dostrzec trzeba, że skarżący aktualnie nie wyraził jednoznacznej woli powrotu do spornego lokalu, a w zeznaniach sygnalizował jedynie hipotetycznie taką możliwość i to w bliżej nieokreślonej przyszłości. Tym samym wskazywane motywy nie zasługują na uwzględnienie jako wykluczające cechę opuszczenia lokalu. Dodać w tym miejscu należy, że powołany w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 239/15, zapadł w całkowicie odmiennym stanie faktycznym i dotyczył wymeldowania małoletniego, którego matka bez własnej woli opuściła wraz z nim miejsce pobytu stałego.
Niewystarczającym argumentem dla uznania zasadności skargi jest też powoływanie się przez skarżącego na ustalenia wynikające z ugody sądowej z dnia 26 stycznia 1999 r. oraz postanowienie o stwierdzeniu nabyciu spadku po zmarłej matce. Zapisy zawarte w tej ugodzie, jak również fakt, że skarżący stał się współwłaścicielem spornej nieruchomości, nie stanowią automatycznie podstawy do zameldowania skarżącego na pobyt stały. Wskazywana ugoda, tak samo jak i prawo własności części nieruchomości, są tytułami prawnymi do nieruchomości. Każdy z tych tytułów gwarantuje wprawdzie skarżącemu prawo do zamieszkiwania w spornym lokalu, jednak nie jest to obowiązek, a jedynie uprawnienie, którego realizacja zależy wyłącznie od woli skarżącego, co oznacza, że nie musi on, ale może z niego skorzystać. Od sposobu realizacji tego prawa i charakteru pobytu uzależniona jest z kolei możliwość zameldowania na pobyt stały bądź czasowy. Samo posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie ma więc znaczenia dla zameldowania. Jak wskazano już wyżej, zameldowanie na pobyt stały bądź czasowy jest jedynie potwierdzeniem - rejestracją pobytu osoby pod danym adresem i dlatego jeżeli dana osoba powróci do lokalu na stałe lub na pobyt czasowy, to może ponownie w nim się zameldować w trybie obowiązujących przepisów ustawy. Zameldowanie, będące tylko rejestracją pobytu danej osoby pod konkretnym adresem, nie ma natomiast związku z posiadaniem lub utratą tytułu do lokalu. W świetle art. 35 ustawy prawnie niedopuszczalnym jest utrzymywanie dalszego, fikcyjnego zameldowania w lokalu osoby, która w rzeczywistości lokal ten opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślić należy, na co słusznie zwracały uwagę również organy, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, zameldowanie w określonym miejscu ma charakter wyłącznie porządkowy, nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu i stwierdza jedynie fakt przebywania osoby w tym lokalu (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2002 r., K 20/01, Dz. U. z 2002 r. nr 78, poz. 716). Jeżeli więc skarżący od kliku lat faktycznie nie mieszka w spornym lokalu, to utrzymywanie jego zameldowania stwarzałoby fikcję prawną niezgodną z rzeczywistym stanem. Zwrócić należy uwagę, że przepis art. 35 ustawy nie stoi na przeszkodzie wymeldowaniu współwłaściciela z lokalu niebędącego miejscem jego stałego pobytu. Zakaz taki nie wynika również z żadnego innego przepisu ustawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie doszło więc do złamania jego praw jako współwłaściciela. Odnośnie pozostałych zarzutów skargi należy zaakcentować, że postępowanie, w którym wydana została zaskarżona decyzja, dotyczyło wymeldowania skarżącego z lokalu przy ul. [...] [...]. Tym samym dla oceny zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, zapadłej w postępowaniu wszczętym wnioskiem K. K. z dnia 24 czerwca 2015 r., nie mają znaczenia kwestie dotyczące zameldowania wnioskodawczyni, które mogłyby być rozpatrywane wyłącznie w odrębnie wszczętym postępowaniu. Nie jest też uzasadnione stanowisko skarżącego, że postępowania o jego wymeldowanie nie mogła wszcząć K. K., gdyż nie była właścicielką ale współwłaścicielką nieruchomości. Podnieść przyjdzie, że chociaż w sprawie o wymeldowanie określonej osoby z danego lokalu rozstrzyga się o tym, czy osoba ta przebywa czy nie przebywa w tym lokalu, to jednak nie można przyjąć, iż postępowanie to nie dotyczy interesu prawnego osoby mającej tytuł prawny do tego lokalu. Tytułem tym jest również współwłasność, będąca jedną z postaci własności podzielonej, gdy własność jednej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom. W przypadku współwłasności w częściach ułamkowych każdy ze współwłaścicieli posiada jedynie tzw. udział we współwłasności. Nie ulega wątpliwości, że osoba mająca tytuł prawny do lokalu nie może być pozbawiona prawa do udziału w postępowaniu o wymeldowanie jako strona. Jedynie wówczas bowiem może przedstawiać i bronić swoich racji (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 5 grudnia 2011 r., II OPS 1/11, opubl. ONSAiwsa z 2012 r. nr 2, poz. 17). Na gruncie ustawy o ewidencji ludności trzeba zatem przyjąć, iż w kontekście art. 35 w zw. z art. 28 ust. 2 tej ustawy K. K., jako współwłaścicielka nieruchomości przy ul. [...] [...] w części wynoszącej 3/4, miała prawo wszcząć postępowanie w sprawie wymeldowania skarżącego z tegoż lokalu. W toku całego postępowania, jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji, nie utraciła przysługującego jej prawa do ww. nieruchomości.
Z przedstawionych względów należało uznać, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. W ocenie Sądu, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, wyjaśniając wyczerpująco jego motywy oraz prawidłowo odniósł się do istotnych argumentów odwołania. Sąd nie dopatrzył się przy tym z urzędu innych naruszeń prawa uzasadniających uwzględnienie skargi.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło