II SA/Op 557/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 28 września 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, jest postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 28 września 2017 r., nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 7 sierpnia 2017 r., nr [...], nakładające na [...] Spółdzielnię Mieszkaniową w [...] obowiązek przedłożenia w terminie do 31 października 2017 r. ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego przewodów kominowych i prawidłowości działania wentylacji grawitacyjnej i mechanicznej w budynku przy ul. [...] w [...] (wszystkie wyodrębnione lokale mieszkalne oraz tzw. części wspólne, tj. klatka schodowa, korytarze i piwnice). W skardze złożono wniosek m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ze względu na nieodwracalność skutków polegających na ewentualnym wykonaniu zaskarżonego postanowienia. W ocenie skarżącej, uchybienie terminu do przedłożenia ekspertyzy technicznej, może spowodować wykonanie zastępcze na koszt strony skarżącej. Uczyniłoby to postępowanie bezprzedmiotowym uniemożliwiając skarżącej Spółdzielni weryfikację przez Sąd, prawidłowości wydanych w toku postępowania sądowego postanowień, a tym samym ograniczając jej prawo do sądu. W odpowiedzi na skargę Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wniósł o jej oddalenie wskazując, że zarzuty w niej zawarte są bezzasadne. Organ nie odniósł się w żaden sposób do zgłoszonego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Przywołane powyżej przepisy wskazują, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego ma charakter szczególny. Przy czym przesłanki przewidziane w cytowanym przepisie nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, zwłaszcza, że art. 61 § 3 P.p.s.a. zawiera ich kompletne wyliczenie. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest, jak zaznaczono, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w przepisie art. 61 § 3 P.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por.: postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zatem, przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (por.: postanowienia NSA z dnia: 16 września 2015 r., sygn. akt II GZ 336/15 i 25 czerwca 2015 r., sygn. akt II OZ 599/15). Przechodząc do oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, Sąd w świetle argumentów wniosku oraz materiału akt sprawy nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Strona skarżąca bardzo ogólnikowo, mało precyzyjnie i bez odniesienia się do konkretów sprawy wskazała na mogące powstać trudne do odwrócenia skutki, wynikające z nałożonego przez organ obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. W ocenie Sądu, automatyczne stwierdzenie, że sporządzenie przedmiotowej ekspertyzy spowoduje wyrządzenie stronie skarżącej trudne do odwrócenia skutki, jest niewystarczające, bowiem na stronie żądającej wstrzymania wykonania określonego aktu, ciąży obowiązek wykazania konkretnych okoliczności, których zaistnienie jest konieczne dla zastosowania dyspozycji art. 61 § 3 P.p.s.a. Wnioskodawca jest zobowiązany do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku poprzez poparcie go konkretnymi argumentami oraz stosownymi dokumentami, czemu w niniejszej sprawie uchybił, ograniczając wniosek jedynie do ogólnego stwierdzenia o poniesieniu wysokich kosztów w przypadku realizacji kontrolowanego w sprawie postanowienia. Przywołanie argumentacji za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, ale także uprawdopodobnienie czy udowodnienie takiego żądania, leży przede wszystkim w interesie wnioskodawcy, a co za tym idzie, winien on wykazać aktywność związaną z uzasadnieniem takiego wniosku. Strona skarżąca nie podjęła działań zmierzających do dowiedzenia zaistnienia przesłanek ustawowych warunkujących ochronę tymczasową, szczególnie w kontekście kosztów ekspertyzy i jej wpływu na sytuację skarżącej. Nie wskazała nawet jakie koszty musiałaby ponieść w związku z wykonaniem tej ekspertyzy. Podniesiony przez stronę skarżącą argument nieodwracalności skutków, jakie wiążą się z wykonaniem czynności nakazanej w postanowieniu, należy zestawić z możliwością zaistnienia niebezpieczeństwa dla mieszkańców oraz użytkowników budynku przy ul. [...] nr [...] w [...]. W zaskarżonym postanowieniu, jak i postanowieniu organu I instancji, organy budowlane wyraźnie bowiem stwierdziły, że w lokalach mieszkalnych tego budynku występują nieprawidłowości w wentylacji grawitacyjnej polegające na istnieniu ciągu wstecznego, co może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, a także mieniu. W związku z powyższym, Sąd oceniając wniosek kierował się brakiem wskazania okoliczności uzasadniającej wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz ochroną dobra o szczególnym znaczeniu, jakim jest zdrowie i życie osób mieszkających w budynku, przyznając im pierwszeństwo przed ogólnikowo podnoszonymi przez skarżącą względami ekonomicznymi. Ponadto, odnosząc się do treści wniosku i wskazanego w nim uzasadnienia dostrzec należy, że argumentem przemawiającym za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego postanowienia nie może być także ewentualne wydanie przez organy budowlane postanowienia w zakresie wykonania zastępczego. Zauważyć trzeba, że przedmiot niniejszego postępowania sądowego, tj. postanowienie zobowiązujące do przedstawienia ekspertyzy technicznej ma na celu zebranie materiału dowodowego, mającego umożliwić w dalszym toku postępowania podjęcie merytorycznej decyzji dotyczącej prawidłowości działania wentylacji grawitacyjnej w budynku wraz z ewentualnym wskazaniem niezbędnych rozwiązań i zaleceń zabezpieczających obiekt budowlany przed powstaniem zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Wskazać należy, że takie postanowienie ma jedynie charakter dowodowy, nie rozstrzyga sprawy merytorycznie i jako takie, nie nadaje się do wykonania w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z akt sprawy, a zwłaszcza z wniosku skarżącej nie wynika natomiast, że w sprawie zostało wydane postanowienie o wykonaniu zastępczym, a zatem sama możliwość wydania orzeczenia tego rodzaju oraz istniejąca ewentualność powstania w przyszłości obowiązku wpłacenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego ekspertyzy, nie oznacza jeszcze wyrządzenia niepowetowanej szkody. Przypomnienia wymaga, że w uzasadnieniu wniosku skarżąca nie przedstawiła żadnej argumentacji świadczącej o możliwości wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwagi na zapłatę kwoty zaliczki i kosztów przedłożenia (sporządzenia) ekspertyzy. Podnoszona natomiast przez skarżącą kwestia, że wykonanie zastępcze spowoduje bezprzedmiotowość niniejszego postępowania sądowego, a w konsekwencji niemożność weryfikacji prawidłowości wydawanych przez organy nadzoru budowlanego w toku postępowania administracyjnego postanowień, jest bezzasadna. W sprawie zaskarżone zostało postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej, a nie postanowienie o wykonaniu zastępczym, a te ostatnio wymienione – o czym mowa była wyżej – nie zostało w sprawie wydane. Hipotetyczne założenia dotyczące rozwoju sytuacji, czy obawa przed przyszłymi czynnościami, których można spodziewać się ze strony organu, nie stanowią jednakże realnego zagrożenia w postaci istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla strony wnioskującej. Ponadto wskazać trzeba, że Sąd rozpoznając przedmiotowy wniosek nie pominął dokumentów zawartych w aktach niniejszej sprawy, analizując je pod kątem zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Analiza tych akt nie wskazuje na okoliczności mogące przemawiać za zasadnością wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Wobec tego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na zasadzie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.