II SA/Op 565/08
WyrokWSA w Opolu2008-12-29
Skład orzekający: Ewa Janowska, Teresa Cisyk, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wydać decyzję administracyjną zobowiązującą stronę do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości wraz z odsetkami, czy też obowiązek ten powstaje bezpośrednio z mocy prawa i podlega egzekucji administracyjnej?Ratio decidendi
Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości wraz z odsetkami powstaje bezpośrednio z mocy art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Przepis ten nie stanowi podstawy do wydania decyzji administracyjnej ustalającej ten obowiązek i jego wysokość. W związku z tym, decyzja organu pierwszej instancji zobowiązująca do zwrotu była wadliwa, a organ odwoławczy prawidłowo uchylił ją i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o ustaleniu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego. Organ pierwszej instancji, po wznowieniu postępowania, uchylił pierwotną decyzję przyznającą dodatek, stwierdzając niezgodność danych we wniosku ze stanem faktycznym (niezasadne uwzględnienie brata i córki jako członków gospodarstwa domowego). Następnie wydał decyzję nakazującą zwrot dodatku w podwójnej wysokości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i umorzyło postępowanie, uznając, że obowiązek zwrotu powstaje z mocy prawa i nie może być orzekany w drodze decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę E. I. na decyzję SKO.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę E. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi E. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego oddala skargę.
Decyzją z dnia 18 grudnia 20007r., nr [...], Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku, działając z upoważnienia Burmistrza Prudnika, przyznał E. I. dodatek mieszkaniowy na okres 6 miesięcy, od dnia 1 stycznia 2008r. do dnia 30 czerwca 2008r., w wysokości 193,77 zł miesięcznie, przekazywany w całości zarządcy lokalu.
Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2008r., działając na podstawie art. 149 § 1 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 K.p.a., organ pierwszej instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ww wskazaną decyzją, po ujawnieniu, że w dniu złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego brat wnioskodawczyni – G. W. nie zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym, na który wnioskodawczyni ubiegała się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Organ ujawnił także, że córka wnioskodawczyni – M. M., nie zamieszkiwała w lokalu mieszkalnym, na który wnioskodawczyni ubiegała się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, albowiem przebywała w rodzinie zastępczej u swoich dziadków – N. i J. W.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w ramach wznowionego postępowania, organ I instancji decyzją z dnia 27 marca 2008r., nr [...], wydaną na podstawie art. 1-7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych oraz art. 163 K.p.a., uchylił w całości decyzję własną z dnia 18 grudnia 2007r., przyznającą E. I. dodatek mieszkaniowy na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2008r. w wysokości 193,77 zł, ponieważ dane zawarte we wniosku strony z dnia 17 grudnia 2007r., na podstawie którego został przyznany dodatek mieszkaniowy były niezgodne ze stanem faktycznym – niezasadnie dodano do liczby osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe – brata G. W. i córkę M. M. Jednocześnie organ wskazał, że z oświadczenia strony złożonego w dniu 20 lutego 2008r., wynika, iż w wynajmowanym przez nią lokalu mieszkalnym prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe, tj. jedno prowadzone przez stronę, jej męża S. I. i syna G. I. oraz drugie – prowadzone przez matkę strony N. W., jej męża J. W. i wnuczkę M. M.
Następnie decyzją z dnia [...], nr [...], organ I instancji uznał, że dodatek mieszkaniowy przyznany E. I. na podstawie decyzji nr [...], na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2008r. w kwocie 193,77 zł, na pięć osób, jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi w podwójnej wysokości faktycznie pobranego dodatku, tj w kwocie 775,08 zł, łącznie z ustawowymi odsetkami od dnia następnego po dniu wypłaty świadczenia. Jako podstawę prawną swojej decyzji organ powołał art. 104 K.p.a., art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i art. 163 K.p.a. oraz art. 1 – 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych. W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej organ podniósł, iż dane zawarte we wniosku strony z dnia 17 grudnia 2007r., na podstawie którego przyznany został dodatek mieszkaniowy, były niezgodne ze stanem faktycznym, bowiem strona nie powinna była podawać w liczbie osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, brata G. W. i córki M. M. Dalej organ wywodził, że z oświadczenia strony złożonego w dniu 20 lutego 2008r. wynikało ponadto, iż w wynajmowanym przez nią lokalu mieszkalnym, na który uzyskała dodatek, prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe. Organ podał, że w związku ze stwierdzoną niezgodnością danych zawartych we wniosku strony z rzeczywistym stanem faktycznym, stosownie do art. 4 i art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, należało uchylić decyzję przyznającą dodatek mieszkaniowy, zaś przyznany tą decyzją dodatek uznać za świadczenie nienależnie pobrane. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek nienależnie pobrany podlega zwrotowi w podwójnej wysokości łącznie z ustawowymi odsetkami naliczonym od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia dokonania wpłaty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji E. I. zarzuciła, że decyzja ta jest dla niej krzywdząca, gdyż składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego dołączyła dokumenty zgodne z prawdą Dalej wskazywała, że jej córka M. M., co prawda przebywa w rodzinie zastępczej u jej rodziców, ale wszystkie te osoby razem zamieszkują i to ona ponosi wydatki związane z używaniem lokalu mieszkalnego przez wszystkich członków rodziny. Dodała, że jej matka – N. W. jest osobą chorą, zaliczoną do I grupy inwalidów i lekarz zalecił jej, aby zajmowała osobny pokój, a nadto większość czasu przebywa w szpitalu, zaś z uwagi na konieczność przebywania na diecie osobno przygotowuje sobie posiłki. Odwołująca podała, że składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego informowała pracowników organu I instancji, że ona wraz z mężem zajmują osobny mniejszy pokój, natomiast jej dzieci: syn G. i córka M. śpią w dużym pokoju, wspólnie z rodzicami strony, jednakże pracownicy organu nakazali, aby przy składaniu wniosku podała, że matka zajmuje oddzielny pokój na podstawie umowy podnajmu, co nie było zgodne ze stanem faktycznym, gdyż z mieszkania wspólnie korzystają wszystkie osoby.
Organ II instancji – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania /E. I. od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Ośrodka Pomocy Społecznej w Prudniku, działającego z upoważnienia Burmistrza Prudnika, z dnia [...], nr [...], w sprawie stwierdzenia, że dodatek mieszkaniowy przyznany na podstawie decyzji nr [...], na okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2008r.w kwocie 193,77 zł miesięcznie, na pięć osób, jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi w podwójnej wysokości, łącznie z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia dokonania wpłaty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego – postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji.
Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny zbieżnie z ustaleniami pierwszoinstancyjnymi, po czym zważył, że w art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) ustawodawca wprowadził "swoistą" sankcję za podanie nieprawdziwych danych w deklaracji o wysokości dochodów lub we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Bezwzględną przesłanką stosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie jest wznowienie postępowania w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego w trybie i na zasadach określonych w art. 145 i nast. Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym po przeprowadzeniu postępowania w sprawach wznowienia postępowania organ administracji publicznej – w myśli art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a K.p.a. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Mając na uwadze ustalony stan faktyczny w sprawie, organ odwoławczy przede wszystkim podniósł, że art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie daje podstaw do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatków mieszkaniowych w podwójnej wysokości wraz z odsetkami. Treść przywołanego przepisu art. 7 ust. 9 ustawy stanowi bowiem, że "jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub we wniosku, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności." W ocenie organu odwoławczego, z analizy powyższego przepisu wprost wynika, iż kwoty nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. W tym miejscu organ odwoławczy przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony na tle art. 43 ust. 4 poprzednio obowiązującej ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (o analogicznym brzmieniu, jak przepis art. 7 ust. 9 przedmiotowej ustawy), iż przepis ten nie mógł być w ogóle podstawą decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu nienależnie wypłaconego dodatku mieszkaniowego, gdyż zobowiązanie, o którym mowa w podanym przepisie powstaje bezpośrednio z przepisu prawa i podlega egzekucji administracyjnej wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi na podstawie art. 3 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Ustalenia podwójnej wysokości nienależnie pobranych kwot dokonuje wierzyciel, który wzywa zobowiązanego do dobrowolnego wykonania zobowiązania, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Wobec powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja pierwszoinnstancyjna, którą nałożono obowiązek zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości wraz z odsetkami wydana została z naruszeniem art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, albowiem przepis ten nie przewiduje orzekania w tym zakresie w drodze decyzji administracyjnej. Zdaniem SKO, podstawy do orzekania w tej kwestii nie stanowią także pozostałe przepisy powołane przez organ I instancji, jako podstawą wydanej decyzji, a więc art. 104 K.p.a., art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., art. 163 K.p.a. oraz art. od 1 – 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że skoro brak było podstaw prawnych do orzekania o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych dodatków mieszkaniowych wraz z odsetkami w drodze decyzji administracyjnej, to taką decyzję należało uchylić w całości, a postępowanie pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe umorzyć. Zgodnie bowiem z art. 105 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Jednocześnie organ odwoławczy dodał, że okoliczności podniesione przez stronę, iż dane podane we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego były prawdziwe i zostały podane przez stronę zgodnie z sugestiami pracowników organu pierwszej instancji nie mogły zostać uwzględnione w prowadzonej sprawie. Przedmiotowe postępowanie dotyczyło bowiem orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego wraz z odsetkami, a nie postępowania co do przyczyn wznowienia i okoliczności stanowiących podstawę wznowienia w sprawie, która zakończona została decyzją ostateczną organu I instancji z dnia 27 marca 2007r.
W skardze do Sądu E. I. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jeszcze raz podnosząc, że dane we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego zawierały prawdę. Dodała, że czuje się pokrzywdzona zaskarżoną decyzją, ponieważ dołączyła do wniosku wymagane dokumenty, a wniosek wypełniła zgodnie z danymi o zameldowaniu, ujmując we wniosku również swojego brata, który w istocie więcej czasu spędza z jej rodziną niż u swojej konkubiny, co zarzucały organy obu instancji. Przyznała, że ujęła we wniosku także swoją córkę pozostającą w rodzinie zastępczej, gdyż nie ma środków do życia. Wyjaśniła, iż nie podała informacji o prowadzeniu dwóch odrębnych gospodarstw domowych w przedmiotowym lokalu mieszkalnym, ponieważ ojciec pozostaje na jej utrzymaniu, jako osoba bez pracy i świadczeń, a renta matki w kwocie 630 zł nie wystarcza nawet na leki i żywność. Zwróciła uwagę na swoją trudną sytuację rodzinną, finansową i zdrowotną, uniemożliwiającą regulowanie na bieżąco świadczeń czynszowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo wskazał, że organ I instancji orzekając w decyzji z dnia 27 marca 2008r., o uchyleniu ostatecznej decyzji własnej z dnia 18 grudnia 2007r., na mocy której strona nabyła prawo do dodatku mieszkaniowego, rażąco naruszył prawo, stąd Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 października 2008r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji organu I instancji z dnia 27 marca 2007r., co ma ten skutek, że wszczęte z urzędu postępowanie wznowieniowe nie zostało zakończone wydaniem decyzji przez organ I instancji w tym przedmiocie.
Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącej (matka) zarzuciła, że to organy winny były poinformować córkę jak należało wypełnić wniosek aby otrzymać dodatek mieszkaniowy, przyznała, że skarżąca "nie powinna była umieszczać we wniosku brata, skoro wnioskowany dodatek i tak jej przysługiwał".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu.
Odnotować również przyjdzie, iż stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż w granicach danej sprawy, Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie przez Sąd, według powołanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, iż zaskarżona decyzja, wydana został zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie została poddana zaskarżona decyzja uchylająca w całości decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Prudnika stwierdzającą, że dodatek mieszkaniowy przyznany na podstawie wcześniejszej decyzji tegoż organu, jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami oraz umarzająca postępowanie administracyjne w tym zakresie.
Podkreślenia wymaga, w związku z zarzutami skargi, że istota niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej sprowadza się do zbadania i stwierdzenia, czy istniały podstawy prawne do uchylenia przez organ odwoławczy decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzenia postępowania administracyjnego
Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 105 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej w pierwszej kolejności wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006r. I OSK 967/05. LEX 201507). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w konkretnym stanie faktycznym (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2006r., II S.A. 428/01, LEX nr 137801). W konsekwencji, postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualne nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. I taka okoliczność zaistniała w przedmiotowej sprawie.
Warto zauważyć, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, iż skarżąca ubiegając się o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożyła oświadczenie o prowadzeniu gospodarstwa domowego składającego się z następujących osób: skarżącej, S. I. (męża), M. M. (córki), G. I. (syna) oraz G. W. (brata). Organ I instancji, ostateczną decyzją z dnia 18 grudnia 2007r., przyznał E. I. dodatek mieszkaniowy na okres 6 miesięcy od dnia 1 stycznia do 30 czerwca 2008r, przekazywany w całości zarządcy lokalu, uznając, że wnioskodawczyni prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe w lokalu położonym w P. przy ul. [...] oraz spełnia wszystkie wymagane przepisami prawa przesłanki do przyznania jej dodatku mieszkaniowego.
Bezspornym w sprawie jest (wobec oświadczeń samej skarżącej złożonych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, co do przyczyn wznowienia), iż brat skarżącej – G. W. od roku zamieszkuje wraz z konkubiną i dziećmi przy ul. [...] w P. i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze skarżącą. Nadto z analizy akt administracyjnych wynika, że w lokalu wynajmowanym przez skarżącą prowadzone są dwa, odrębne gospodarstwa domowe: tj. jedno prowadzone przez stronę, jej męża i syna G. oraz drugie; prowadzone przez rodziców strony – N. i J. W. i M. M. – córkę skarżącej – pozostającą pod opieką swoich dziadków w ramach rodziny zastępczej.
W art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. nr 71 , poz. 734, ze zm.) zwanej dalej ustawą o dodatkach mieszkaniowych, ustawodawca wprowadził swoistą sankcję za podanie nieprawdziwych danych w deklaracji o wysokości dochodów lub we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Przywołany przepis stanowi, "jeżeli w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, o którym mowa w ust. 1 osoba, otrzymująca dodatek mieszkaniowy zobowiązana jest do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności. W świetle powyższego oznacza to, zdaniem Sądu, że cytowany art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie stanowi podstawy do wydania decyzji zobowiązującej stronę do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. Zobowiązanie takie wynika wprost z mocy powyższego przepisu. Kompetencja organów administracji obejmuje jedynie uchylenie, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, w przypadku stwierdzenia, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku. W żadnym zaś przypadku przepis art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie daje podstawy do rozszerzenia kompetencji organów administracji o rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych kwot dodatku mieszkaniowego. Należności te podlegają ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego jest zapis art. 7 ust. 9 zd. drugie, w myśl którego należność obejmująca podwójną wysokość nienależnie wypłaconego dodatku mieszkaniowego, wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania w administracji (por. wyrok NSA z 13.02.2002r., sygn. akt II SA/Gd 1083/00, OSP 2003r., nr 6 poz. 72; wyrok NSA z 10.04.2002r. sygn. akt II SA/Gd 1373/00, LEX nr 76111).
Skoro zatem obowiązek zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości powstał z mocy samego prawa, a do jego wykonania trzeba zastosować przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również żaden z przepisów prawa nie wymaga określenia lub ustalenia tego obowiązku w drodze decyzji oraz nie umocowuje organów administracji do działania polegającego na wydaniu decyzji ustalającej obowiązek oraz wysokość dodatku mieszkaniowego do zwrotu, uznać należało, w ocenie Sądu, że decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję zobowiązującą do zwrotu przyznanego świadczenia i umarzająca postępowanie administracyjne w tym zakresie, znajduje oparcie w przywołanych wyżej przepisach prawa, w tym art. 7 ust 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i art. 105 K.p.a.
Dodać należy, że zgłoszone w skardze żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji dlatego, że strona czuje się pokrzywdzona i "nie może płacić za czynsz bo nie ma dochodów oraz nie ma środków na zwrot żądanego przez organ dodatku" nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż Sąd Administracyjny sprawuje jedynie kontrolę decyzji administracyjnych pod względem jej zgodności z prawem i nie może wyręczać organów administracyjnych i wydawać orzeczeń o charakterze decyzji administracyjnej, kierując się względami słusznościowymi, celowościowymi bądź sprawiedliwości społecznej. Tym bardziej, że kontrola sądowa w niniejszej sprawie sprowadzała się jedynie do zbadania czy istniały podstawy prawne do wydania decyzji o zwrocie dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości, nie obejmując postępowania co do przyczyn wznowienia i okoliczności stanowiących podstawę wznowienia w sprawie, która zakończona została decyzją ostateczną organu I instancji z 27 marca 2008r., nr [...] o uchyleniu decyzji, na mocy, której strona nabyła prawo do dodatku mieszkaniowego.
W tym stanie rzeczy, nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło