II SA/Op 579/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 stycznia 2014 r., nr [...], w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. Skarżąca J. M. złożyła w dniu 28 sierpnia 2014 r. (data stempla pocztowego) wniosek do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata z urzędu. W formularzu wniosku wskazała, że domaga się udzielenia prawa pomocy w związku z wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 29 stycznia 2014 r., nr [...], doręczoną jej, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 27 sierpnia 2014 r. Postanowieniem z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II SO/Op 68/14, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu ustanowił dla skarżącej radcę prawnego, wyjaśniając jednocześnie, że od kosztów sądowych w sprawie jest już zwolniona z mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu, w dniu 16 października 2014 r. (data stempla pocztowego), przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kopię pisma z dnia 14 października 2014 r., adresowanego do radcy prawnego J. K., prowadzącej praktykę w Opolu, o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej. Pełnomocnik J. M. - radca prawny J. K. złożyła w dniu 24 października 2014 r. za pośrednictwem organu, do tut. Sądu, skargę na wyżej opisane rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku tym wskazała, że o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dowiedziała się z pisma Dziekana Rady OIRP w Opolu z dnia 14 października 2014 r., doręczonego jej w dniu 17 października 2014 r. W tej sytuacji złożenie przez nią skargi w ustawowym terminie nie było możliwe, wobec czego domaga się przywrócenia terminu w tym zakresie, składając wniosek w terminie 7 dni od dnia, w którym dowiedziała się o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu. Odpowiadając na skargę, organ drugiej instancji wniósł o jej odrzucenie z uwagi na złożenie skargi po terminie, który upływał najpóźniej w terminie 30 dni, liczonym od daty wydania postanowienia przez referendarza sądowego o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu, tj. od dnia 23 września 2014 r., ewentualnie - w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi - o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe, pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Dopuszczalne jest uprawdopodobnienie istnienia okoliczności faktycznych wskazujących na brak winy osoby, która uchybiła terminowi (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2012, str. 231). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżąca zwróciła się do tut. Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi, czyniąc to w następnym dniu po otrzymaniu decyzji organu drugiej instancji. Takie działanie skarżącej było dopuszczalne w świetle art. 243 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Ustanowiona dla skarżącej z urzędu pełnomocnik wskazała, że w dniu 17 października 2014 r. dowiedziała się o wyznaczeniu jej do pełnienia tej funkcji. W dniu 24 października 2014 r. pełnomocnik złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając skargę. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego został przyjęty jednolity pogląd, że wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie 7- dniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Termin ten natomiast liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I GSK 1555/11, dostępne w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1103968, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OZ 779/10, Lex nr 663839). W sprawie zatem należało ustalić czas ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi. Sąd również w tej kwestii kierował się poglądami utrwalonymi w orzecznictwie. Przykładem ich może być pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 8/09, teza 2, dostępne w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 551906, według którego w sytuacji ustanowienia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy przyjąć, że dniem ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż dzień, kiedy upłynęło 30 dni od momentu, gdy strona dowiedziała się o fakcie jego ustanowienia. Przenosząc ten pogląd na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że pełnomocnik J. M. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w pierwszym możliwym terminie, to jest w dniu 24 października 2014 r., czyli w terminie 7 dni od dnia 17 października 2014 r., kiedy dowiedziała się o wyznaczeniu jej do reprezentowania skarżącej. Dlatego siedmiodniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że dla oceny przesłanek przywrócenia terminu należy analizować przede wszystkim zachowanie się pełnomocnika skarżącej, a nie tylko samej skarżącej. Przemawiają za tym podzielane przez tut. Sąd, aktualne poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowodaministracyjnym w przedmiocie problematyki przywracania terminu, jak przykładowo zaprezentowane w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 736/11, dostępnym w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1151450, wedle których "W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych." Z kolei po myśli art. 87 § 2 P.p.s.a., strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminu, należy do Sądu. Badając tę kwestię, Sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Uwzględniając obowiązujący stan prawny oraz w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, należy stwierdzić, że przedstawiona przez pełnomocnika skarżącej argumentacja może stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie spóźnionego terminu. Ponadto, w ocenie Sądu, nie bez znaczenia dla kwestii przywrócenia terminu jest tu zachowanie się samej skarżącej, która niezwłocznie, to jest na drugi dzień po otrzymaniu decyzji, którą zamierzała zaskarżyć, zwróciła się do tut. Sądu o wyznaczenie jej profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi. Analizując zatem stan faktyczny sprawy, w kontekście powołanych przepisów P.p.s.a. oraz orzecznictwa i piśmiennictwa, Sąd uznał, że zarówno skarżąca, jak i jej pełnomocnik nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co uprawdopodobnili, zachowując jednocześnie wyżej opisany wymóg formalny z art. 87 § 1 P.p.s.a. Wobec powyższego orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.