II SA/Op 579/17
WyrokWSA w Opolu2018-01-23
Skład orzekający: Ewa Janowska, Elżbieta Kmiecik, Elżbieta Naumowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości, wydana na podstawie protokołu granicznego sporządzonego przez geodetę, który nie odnalazł archiwalnych dokumentów geodezyjnych, ale ustalił przebieg granic na podstawie oświadczeń stron i szkicu granicznego, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości, wydana na podstawie protokołu granicznego, który mimo braku archiwalnych dokumentów geodezyjnych, zawiera ustalenia oparte na zgodnych oświadczeniach stron i szkicu granicznym, nie jest dotknięta rażącym naruszeniem prawa uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. Nawet jeśli protokół zawierał pewne braki w opisie przebiegu granic, to jeśli przebieg ten był niewątpliwy i wynikał ze szkicu graficznego oraz zgodnych oświadczeń stron, nie stanowi to podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.Stan faktyczny
Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Kamiennik o rozgraniczeniu nieruchomości, zarzucając rażące naruszenie prawa przy sporządzaniu protokołu granicznego przez geodetę. Protokół ten, mimo braku archiwalnych dokumentów geodezyjnych, zawierał ustalenia oparte na oświadczeniach stron i szkicu granicznym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że brak jest podstaw do jej wzruszenia. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska – spr. Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 października 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej jako Kolegium lub SKO) z dnia 26 października 2017 r., nr [...], mocą której utrzymano w mocy decyzję tegoż organu z dnia 29 września 2016 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Kamiennik z dnia 30 stycznia 2015 r., nr [...], o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr a z k.m. [...], obręb [...], z działkami nr b, nr c i nr d, obręb [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach.
Postanowieniem z 11 grudnia 2015 r., nr [...], Wójt Gminy Kamiennik wszczął postępowanie rozgraniczeniowe, zainicjowane wnioskiem Z. i L. G. z dnia 8 grudnia 2014 r., informując strony, iż do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych upoważnił geodetę C. C.
Geodeta wezwał strony do stawiennictwa na gruncie w dniu 19 stycznia 2015 r. Na gruncie stawili się L. G. oraz Z. W. W protokole (pkt 9.1.) geodeta odnotował, że nie ma dokumentów archiwalnych mających moc dowodową w prowadzonym postępowaniu rozgraniczeniowym, które pozwoliłyby na jednoznaczne, precyzyjne wznowienie punktów granicznych, (w pkt 9.2.) - że strony przybyłe na grunt nie składały oświadczeń oraz nie kwestionowały przebiegu granic wskazanych przez geodetę, (w pkt 9.3.) - że nie odszukano stabilizacji punktów granicznych na ustalonej linii granicznej, ale odszukano kamienie graniczne w pkt [...] i [...], a ponadto zmierzono ogrodzenie i kontrolnie budynek gospodarczy. W pkt 11.4. geodeta zaznaczył, iż na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym wyznaczono punkty [...] i [...], na podstawie oświadczenia L. G. i Z. W. W punktach tych wkopano betonowe kamienie graniczne ze stabilizacją podziemną płytką betonową z krzyżem. Protokół - oprócz geodety - podpisali uczestniczący w czynnościach L. G. i Z. W.
Decyzją z 30 stycznia 2015 r., nr [...], Wójt Gminy Kamiennik ustalił przebieg granicy działki nr a, obręb [...], z działkami nr b, nr c i nr d, obręb [...], wskazując, że granica pomiędzy nieruchomościami przebiega zgodnie z protokołem granicznym z 19 stycznia 2015 r., załączonym do operatu rozgraniczeniowego przyjętego do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], nr [...]. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji zrelacjonował przebieg postępowania, podkreślając, że protokół graniczny podpisały bez zastrzeżeń strony, które stawiły się na gruncie i że operat rozgraniczeniowy sporządzony został prawidłowo.
Pismem nr [...], z 10 sierpnia 2015 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu o rozważenie możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wójta Gminy Kamiennik, z uwagi na sprzeczność zapisów protokołu dotyczącą składania oświadczeń przez uczestników czynności (w pkt. 9.2 zapisano, że "strony przybyłe na grunt nie składały oświadczeń", natomiast w pkt. 11.4. stwierdzono, iż "przebieg granicy ustalono na podstawie oświadczeń L. G. i Z. W.).
W piśmie z 4 września 2015 r. Z. W., reprezentowany przez pełnomocnika adwokata T. P., oświadczył, że przyłącza się "do prowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji w związku z rażącym naruszeniem prawa", powtarzając argumentację zawartą we wniosku Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, zaś w piśmie z 16 grudnia 2015 r. strona sprecyzowała, że zamierzała przyłączyć się do postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, wszczętego z urzędu przez Kolegium, ale w sytuacji, gdyby Kolegium takiego postępowania nie wszczęło - wnosi o stwierdzenie nieważności przedmiotowej kwestionowanej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. art.: 77 § 1, 80 i 107 K.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 29 września 2016 r., nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Kamiennik z 30 stycznia 2015 r., nr [...], orzekającej o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako dz. nr a z k. m. [...], obręb [...] z działkami nr b,nr c i nr d, obręb [...].
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i stan prawny sprawy, poddając ocenie protokół graniczny, który stanowił podstawę wydania kwestionowanego orzeczenia. Zdaniem Kolegium, zapisy protokołu, wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, nie są sprzeczne, bowiem w pkt 9.2. strony złożyły oświadczenie odnośnie do przebiegu granic, którego nie można ustalić na podstawie istniejących dowodów (dokumentów), natomiast oświadczenie uczestników czynności ustalenia przebiegu granic zapisane w pkt 11.4 odnosiło się do rozmieszczenia punktów g¹ i g², wyznaczających granice pomiędzy dz. nr a i nr b. Kolegium dostrzegło, iż wyznaczenie granic tylko na przedstawionym przez geodetę szkicu granicznym jest błędem, ale nie skutkującym uznaniem, że decyzja oparta na protokole granicznym zawierającym ów błąd wypełnia przesłankę rażącego naruszenia prawa. Dodało, że protokół z 19 stycznia 2015 r. został podpisany przez współwłaścicieli sąsiadujących nieruchomości. Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem naruszenia przez Wójta Gminy Kamiennik przepisów procesowych (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) uznając, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie był wyczerpujący, a uzasadnienie kwestionowanej decyzji, choć lakoniczne, nie wypełnia dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonym z zachowaniem ustawowego terminu, Z. W. zarzucił decyzji Kolegium z 29 września 2016 r. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, polegające na pominięciu sprzeczności pomiędzy osnową, a uzasadnieniem decyzji organu pierwszej instancji, naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 33 ust.1 oraz ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, wnosząc o "o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji i stwierdzenie jej nieważności" lub o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji "i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania". W obszernym uzasadnieniu strona podała, że w jej ocenie, rozstrzygnięcie Wójta Gminy Kamiennik "nie jest tożsame z przedmiotem postępowania rozgraniczeniowego, określonym w postanowieniu o jego wszczęciu oraz ze stanem faktycznym sprawy, wynikającym z protokołu granicznego, w którym geodeta ograniczył się do ustalenia granicy między dz. nr a i dz. nr b". Zarzuciła również rozbieżność między treścią pkt. 9.2 zawierającego zapis, że strony nie składały oświadczeń, a treścią pkt 11.4 stwierdzającego, że oświadczenia odnośnie do przebiegu granic jednak składały. Zdaniem Z. W., przyjęcie w protokole, że odcinek pomiędzy pkt [...] a pkt [...] uznać należy za granicę dz. a z dz. nr c, a odcinek miedzy pkt [...] i pkt [...] - za granicę dz. a z dz. nr d jest "nieuzasadnioną nadinterpretacją". Konkludując tę część uzasadnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdził, że protokół graniczny nie zawiera szczegółowego opisu przebiegu granic, wobec czego decyzja wydana na jego podstawie jest dotknięta wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W dalszej części swego pisma strona przytoczyła treść przepisów art. art.: 7, 77 § 1, 11, 8, 107 § 1 i § 3 K.p.a. wraz z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, a w części końcowej odniosła się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, konkludując, iż w decyzji z 29 września 2016 r. Kolegium dokonało wadliwej oceny czynności ustalenia przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami objętymi wnioskiem Z. i L. G., a w konsekwencji - błędnej weryfikacji decyzji organu pierwszej instancji z 30 stycznia 2015 r., pod kątem istnienia (braku) przesłanek stwierdzenia nieważności tego aktu administracyjnego.
Nadto, wnioskiem z 12 czerwca 2017 r. Z. W. domagał się przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, tj. przesłuchania go w charakterze strony, a małżonki – K. W. w charakterze świadka na okoliczność sporządzenia przez geodetę protokołu granicznego z 19 stycznia 2015 r. oraz "wcześniejszego protokołu sporządzonego przez inny podmiot", wskazując na "protokół z przebiegu ustalenia granic z 20 stycznia 2012 r. pomiędzy dz. nr e (własność Z. i K. W.), a dz. nr f (własność M. B.) i dz. nr g (własność [...] [...]) sporządzony przez uprawnionego geodetę K. G.
Weryfikując decyzję z dnia 29 września 2016 r. nr [...], pod kątem oceny istnienia (braku) przesłanek do stwierdzenia nieważności orzeczenia Wójta Gminy Kamiennik z 30 stycznia 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją z 26 października 2017 r. w pierwszej kolejności wskazało, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją Wójta Gminy Kamiennik [...], toczyło się w trybie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą. Następnie przytoczyło regulacje tej ustawy odnoszące się do kwestii rozgraniczania nieruchomości, w tym art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1, art. 32 ust. 1 i ust. 2.
Zaznaczyło, że w myśl art. 33 ust. 1 i ust. 2 ustawy wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Wydanie decyzji poprzedza: dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia (pkt 1), włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (pkt 2).
Wskazało też, że rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określa szczegółowo rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. nr 45, poz. 453), zwane w dalszej części uzasadnienia rozporządzeniem. Podało, że na mocy § 3 rozporządzenia podstawę ustalania przebiegu granic nieruchomości stanowią dokumenty: stwierdzające stan prawny nieruchomości (pkt 1), określające położenie punktów granicznych i przebieg granic nieruchomości (pkt 2). Zaś z treści § 4 rozporządzenia wynika, że dokumentami, o których mowa w § 3 pkt 1, są: odpisy z ksiąg wieczystych lub odpisy dokumentów znajdujących się w zbiorze dokumentów, wypisy aktów notarialnych, prawomocne orzeczenia sądu i ugody sądowe, ostateczne decyzje administracyjne. Natomiast dokumentami, o których mowa w § 3 pkt 2 rozporządzenia, są dokumenty geodezyjne zawierające dane liczbowe do ustalenia przebiegu granic: szkice graniczne, protokoły graniczne, akty ugody, zarysy pomiarowe z pomiaru granic, szkice wyznaczenia granic działek wydzielonych w wyniku scalenia, wymiany gruntów lub w wyniku podziału nieruchomości, inne dokumenty pomiarowe, obliczeniowe i opisowe pozwalające na ustalenie przebiegu granic (§ 3 ust. 1 pkt 1), a w razie ich braku - mapy i plany obejmujące granice albo inne elementy pozwalające na odtworzenie lub analizę przebiegu granic, w szczególności: mapy jednostkowe nieruchomości, mapy katastralne, mapy scalenia i wymiany gruntów, plany parcelacyjne, mapa ewidencji gruntów, mapa zasadnicza (§ 3 ust. 1 pkt 2).
Kolegium przedstawiło tok prac przygotowawczych geodety (stosownie do 8 ust. 1 rozporządzenia), który zgłasza pracę geodezyjną w ośrodku dokumentacji (pkt 1), przeprowadza analizę informacji zawartych w dokumentach uzyskanych z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz znajdujących się w księgach wieczystych, a także w dokumentacji uzyskanej od strony (pkt 2), sporządza, w razie potrzeby, szkic zawierający informacje o przebiegu granic, uzyskane w wyniku wcześniej wykonywanych pomiarów (pkt 3), określa termin rozpoczęcia czynności ustalenia przebiegu granic i doręcza stronom wezwania do stawienia się na gruncie (pkt 4). Podczas wywiadu terenowego geodeta odszukuje znaki graniczne, a także określa położenie przesuniętych, uszkodzonych lub zniszczonych znaków granicznych oraz punktów granicznych, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich położenia (§ 10). Stosownie do treści § 15 rozporządzenia jeżeli przebieg granicy nie może być ustalony na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron, a strony nie zawarły ugody, geodeta wykonuje tymczasowe utrwalenie i pomiar granic: wskazanych przez strony (pkt 1 lit. a), określonych na podstawie dokumentów (pkt 1 lit. b), przebiegających według ostatniego spokojnego stanu posiadania, a w razie braku możliwości jego określenia - zgodnie ze stanem istniejącym na gruncie (pkt 1 lit. c), sporządza protokół graniczny (pkt 2) i opracowuje opinię dotyczącą przebiegu granic (pkt 3). SKO dodało, że dopełnieniem tej regulacji jest § 23 rozporządzenia, w myśl którego opinia sporządzana przez geodetę winna zawierać: ocenę prawidłowości przebiegu granic wskazanych przez strony, określonych na podstawie dokumentów, przebiegających według ostatniego spokojnego stanu posiadania lub istniejących na gruncie (pkt 1); opis proponowanego przez geodetę przebiegu granicy, wraz z uzasadnieniem jej przebiegu (pkt 2).
W dalszej kolejności Kolegium zwróciło uwagę, że postępowanie, zainicjowane wnioskiem Z. W., reprezentowanego przez pełnomocnika adwokata T. P., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z 29 września 2016 r. toczy się w trybie nadzwyczajnym, o którym mowa w art. 156 i nast. K.p.a. Wobec powyższego, organ administracji publicznej rozpatrujący wniosek o stwierdzenie nieważności zobligowany jest w sposób bezsporny ustalić, że kwestionowane orzeczenie dotknięte jest jedną z wad wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 K.p.a. Nadto Kolegium odnotowało, że zgodnie z art. 157 § 1 K.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ, a postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 K.p.a.); rozstrzygnięcie następuje w drodze decyzji (art. 158 § 1 K.p.a.).
Następstwem stwierdzenia nieważności jest wyeliminowanie aktu administracyjnego z obrotu prawnego z mocą wsteczną tj. od chwili jego wydania (ex tunc).
Mając na uwadze okoliczność, iż Z. W. zarzucił decyzji Wójta Gminy Kamiennik z 30 stycznia 2015 r., iż wypełnia hipotezę art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. (rażące naruszenie prawa), ponieważ wydana została na podstawie wadliwie sporządzonego protokołu granicznego, Kolegium za konieczne uznało przywołanie w pełni treści przepisu § 20 ust. 1 rozporządzenia, określającego składniki protokołu granicznego.
Natomiast weryfikując protokół graniczny z 19 stycznia 2015 r., sporządzony przez uprawnionego geodetę C. C., posiadającego uprawnienia zawodowe nr [...], Kolegium stwierdziło, że na jego podstawie Wójt Gminy Kamiennik był uprawniony do wydania decyzji z 30 stycznia 2015 r. nr [...], ustalającej przebieg granic pomiędzy dz. nr a a dz. nr b, nr c i nr d.
Kolegium zauważyło, że biegły podał w protokole: które nieruchomości objęte są postępowaniem rozgraniczeniowym i kto posiada do nich tytuł prawny (pkt 1 ppkt 1-4), przywołał numer i datę wydania postanowienie Wójta Gminy Kamiennik o wszczęciu procedury rozgraniczeniowej (pkt 2), wskazał daty doręczenia uczestnikom wezwań do stawiennictwa na gruncie (pkt 3), wymienił strony, które się stawiły (pkt 4) i strony nieobecne (pkt 6), wykreślił (w pkt 5) zapis dotyczący oświadczenia stron o udzieleniu pełnomocnictwa, stwierdził (w pkt 7), że z powodu nieusprawiedliwionej nieobecności uczestników nie wstrzymano czynności ustalenia granic i nie wyznaczono nowego terminu (pkt 8). Zaznaczyło, że w pkt 9.1. geodeta podał, iż nie ma archiwalnych dokumentów geodezyjnych, mających moc dowodową przy ustalaniu granic, na podstawie których w sposób jednoznaczny wznowione mogłyby być punkty graniczne, w pkt 9.2, odnoszącym się do oświadczenia stron odnośnie do przebiegu granic - że strony obecne nie składały oświadczeń i nie kwestionowały przebiegu granic wskazanych przez geodetę. Ustalając wyniki wywiadu terenowego (pkt 9.3.), biegły wskazał, iż nie odszukano stabilizacji punktów granicznych na ustalonej linii granicznej, ale odszukano kamienie graniczne w pkt [...] i [...], zmierzono ogrodzenie i kontrolnie budynek gospodarczy. Organ podkreślił (w pkt 11.4), że przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym pomiędzy pkt [...] i pkt [...] geodeta stwierdził, że ustalono je w oparciu o oświadczenia L. G. (współwłaściciela dz. nr a) i Z. W. (współwłaściciela dz. nr b) i wyjaśnił (w pkt 12), iż dokonał stabilizacji ustalonych bezspornie punktów granicznych [...] i pkt [...], wkopując betonowe kamienie graniczne z płytą betonową i krzyżem. W pkt 13 wskazał, że strony złożyły zgodne oświadczenia, iż ustalone granice uznają za obowiązujące i nie zgłaszają zastrzeżeń do ich przebiegu (pkt 13). W protokole znalazły się również zapisy o poinformowaniu uczestników o możliwości przekazania sprawy sądowi (pkt 14), o braku w tekście omawianego dokumentu zmian i poprawek (pkt 16), dacie (w dniu 19.01.2015 r.) dokonania i zakończenia czynności ustalenia przebiegu granic (pkt 17) oraz o odczytaniu stronom protokołu przed podpisaniem (pkt 18). Na protokole widnieją nieczytelne podpisy uprawnionego geodety C. C. oraz obecnych na gruncie L. G. i Z. W.
Wobec powyższego, zespół orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zaskarżonej decyzji podzielił stanowisko zaprezentowane przez organ odwoławczy w decyzji z 29 września 2016 r. odnośnie do braku sprzeczności pomiędzy treścią pkt 9.2. i pkt. 11.4. Argumentując, że zapis pkt 9.2. należy odczytywać w kontekście poprzedzającej go treści pkt 9.1., zawierającego stwierdzenie geodety, że przebiegu granic pomiędzy dz. nr a oraz dz. nr b, nr c i nr d nie można ustalić w oparciu o dokumentację mającą moc dowodową, pozwalającą w sposób niewątpliwy dokonać ustaleń w przedmiotowym zakresie i wznowić punkty graniczne, z uwagi na brak owych dokumentów.
W nawiązaniu do powyższego Kolegium przyjęło, że skoro "źródłowej" dokumentacji geodezyjnej nie uzyskał geodeta z zasobu geodezyjno-kartograficznego, to jest oczywiste, że strony, nie dysponując wiedzą na temat tej dokumentacji, nie złożyły w tym przedmiocie żadnych oświadczeń. Innymi słowy zapis w pkt 9.2. odnosił się z jednej strony do oświadczenia biegłego z pkt 9.1., z drugiej do nieposiadania przez nich jakichkolwiek dokumentów, w oparciu o które ustalony mógłby być wnioskowany przez Z. i L. G. przebieg granic.
SKO skonstatowało, że wobec braku dokumentów biegły mógł przystąpić do czynności pozwalających ustalić przebieg granic, co uczynił: odszukał kamienie graniczne w punktach [...] i [...], zmierzył ogrodzenie oraz budynek gospodarczy, a następnie wyznaczył punkty graniczne [...] i [...], na podstawie zgodnego oświadczenia L. G. i Z. W. i dokonał ich stabilizacji.
Kolegium zwróciło uwagę, że Z. W. dostrzegając sprzeczność pomiędzy treścią pkt. 9.2 i pkt. 11.4 protokołu granicznego, ograniczył się do odczytania ich literalnego brzmienia, wyrywając z kontekstu każdy z ww. zapisów. Pominął istotną kwestię, że pomiędzy oświadczeniem odnoszącym się do braku dokumentów z zasobu geodezyjno-kartograficznego, a oświadczeniem, które znalazło wyraz w pkt 11.4. geodeta wykonywał konkretne czynności na gruncie i że oświadczenie w punkcie 11.4 dotyczyło właśnie tych czynności. Skoro czynności te obejmowały również odszukanie kamieni granicznych w pkt [...] i [...], w przekonaniu Kolegium, zasadne było przyjęcie, że ustalona została granica pomiędzy dz. a i dz. c: odcinek od pkt [...] do pkt [...] oraz pomiędzy dz. a a dz. nr d: od pkt 505 do pkt [...]. SKO zgodziło się, że biegły nie opisał przebiegu tych granic w protokole, ale z załączonego szkicu graficznego, mając na uwadze treść oświadczenia z pkt. 11.4 oraz zapisu pkt 13, że strony zgodnie oświadczyły, iż ustalone granice uznają za obowiązujące i nie zgłaszają zastrzeżeń do ich przebiegu (co potwierdziły podpisując protokół graniczny), to uznać należało, że wszystkie granice objęte wnioskiem stron zostały ustalone prawidłowo.
W tym stanie rzeczy ponownie rozpatrując sprawę, zespół orzekający SKO zgodził się ze stanowiskiem składu pierwszoinstancyjnego, że uchybienie obowiązkowi określonemu w § 20 pkt 9 rozporządzenia, dotyczącego opisu przebiegu granic jest wadą. Jeżeli jednak ów przebieg granic, mimo braku opisu, jest niewątpliwy, gdyż wynika z dokumentu włączonego do protokołu granicznego, tj. ze szkicu granicznego, to - wbrew zarzutowi podniesionemu przez Z. W. - brak było podstaw do stwierdzenia, że nie wszystkie granice zostały ustalone. Zdaniem Kolegium bezspornie ustalony został również przebieg granicy pomiędzy dz. nr a i c oraz a i d, o czym przesądza włączony do protokołu szkic graniczny, który strona pominęła w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Równocześnie Kolegium powtórzyło, że z akt sprawy wynika również, iż procedura poprzedzająca wydanie kwestionowanej decyzji Kolegium z 29 września 2016 r. była zgodna z przepisami, bowiem organ wydał postanowienie o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, wyznaczył uprawnionego geodetę (P. C.) do przeprowadzenia czynności, który z odpowiednim wyprzedzeniem wezwał strony do stawiennictwa na gruncie, a następnie protokół z czynności przeprowadzonych na gruncie przekazał do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] w dniu 22 stycznia 2015 r., tj. przed wydaniem decyzji ustalającej przebieg granic.
Stwierdziło nadto, że decyzja z 30 stycznia 2015 r. zawierała wszystkie obligatoryjne elementy, o których mowa w art. 107 § 1 K.p.a., a także ocenę treści sporządzonego przez uprawnionego geodetę protokołu granicznego z 19 stycznia 2015 r., stwierdzającą że został on sporządzony prawidłowo.
W konsekwencji, SKO zaaprobowało stwierdzenie, że w spornej sprawie nie występują pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 K.p.a., jak i odniosło się do zarzutów podniesionych przez Z. W. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej orzeczeniem Kolegium z 29 września 2016 r. (odnośnie do naruszenia przepisów procedury administracyjnej: art. 7, art. 8, art. 11, art. 76, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3, a także naruszenia art. 33 ust. 1 i ust. 2 ustawy), oceniając że zarzucane naruszenia nie wypełniają hipotezy normy art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a.
Ustosunkowując się do "braku wszczęcia z urzędu postępowania" wskazało iż okoliczność, czy postępowanie w trybie nadzwyczajnym toczy się na wniosek czy z urzędu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż istota tego postępowania polega na weryfikacji przez organ odwoławczy, czy kwestionowana decyzja wypełnia (bądź nie) co najmniej jedną z przesłanek art. 156 § 1 K.p.a. Odnośnie do zarzutu uchybienia przez uprawnionego geodetę zapisowi art. 68 K.p.a., Kolegium podkreśliło, iż przepis ten dotyczy protokołu sporządzonego z czynności procesowej przez organ administracji publicznej. Geodeta wykonujący czynności rozgraniczeniowe nie jest organem, a ponadto protokół sporządzony przez biegłego spełnia wymogi określone w § 20 rozporządzenia, będącym lex specialis w stosunku do art. 68 K.p.a.
Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że nie uwzględniło wniosku strony o przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, mając na uwadze, że specyfika postępowania toczącego się w trybie art. 29 i nast. ustawy polega na tym, że wyłącznym dowodem na podstawie którego organ pierwszej instancji wydaje decyzję orzekającą o rozgraniczeniu nieruchomości jest protokół graniczny sporządzony przez uprawnionego geodetę w obecności stron. Dlatego nie oceniało protokołu z 20 stycznia 2012 r., dotyczącego przebiegu ustalenia granic pomiędzy dz. nr e (własność Z. i K. W.), a dz. nr f (własność M. B.) i dz. nr g (własność [...] [...]), sporządzonego przez uprawnionego geodetę K. G., ponieważ dokument ten nie ma żadnego związku ze sprawą w przedmiocie ustalenia przebiegu granic pomiędzy dz. nr a a dz. nr b, nr c i nr d.
W skardze wniesionej do Sądu, Z. W., reprezentowany przez adw. T. P., domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 września 2016 r., jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ewentualnie, z ostrożności procesowej, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W skardze zawarto również wniosek o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym naruszenie przepisów prawa materialnego - tj. art. 33 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy, a także § 20 rozporządzenia. Zarzucił również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. art.: 6, 7, 9, 10, 11, 75, 76 § 1, 77 § 1 i 80 oraz 81, 107 § 3 K.p.a., 136 § 1, a także art. 156 K.p.a.
Uzasadniając zgłoszone zarzuty skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy oraz ponowił argumentację zaprezentowaną w odwołaniu, jak i przytoczył szereg wyroków sądów administracyjnych i stanowisko doktryny odnoszących się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego i przywołanych przepisów proceduralnych.
Zaakcentował, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, jakoby błąd geodety polegający na wyznaczeniu granic tylko na przedstawionym szkicu granicznym, bez szczegółowego opisu przebiegu granic, nie stanowił wady kwalifikowanej, powodującej nieważność decyzji. W jego przekonaniu, geodeta winien był sporządzić protokół jasny, czytelny i zrozumiały dla strony, nie powodując przy tym żadnych niedomówień i rozbieżności, jakie w jego ocenie mają w sprawie miejsce. Podkreślił, że w protokole granicznym istnieje wiele rozbieżności i niejasności, co oznacza, że decyzja Wójta Gminy Kamiennik narusza wskazane przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 października 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia 29 września 2016 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Kamiennik z dnia 30 stycznia 2015 r., nr [...], o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr a z k. m. [...], obręb [...], z działkami nr b, nr c, nr d, obręb [...].
W tym miejscu należy przypomnieć, że istota postępowania nieważnościowego polega na badaniu, czy kontrolowana decyzja jest obarczona którąś z wad opisanych w art. 156 § 1 K.p.a. W tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest natomiast władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, a tym bardziej prowadzić postępowania dowodowego, jak to może czynić w postępowaniu zwykłym (odwoławczym). Jak wynika z powyższego, organ rozpatruje w tym postępowaniu jedynie kwestie prawne i nie może - wbrew oczekiwaniom skarżącego - rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej. Tylko zatem stwierdzenie wady lub wad decyzji wymienionych w zamkniętym katalogu ww. przepisu pozwala na wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Postępowanie nieważnościowe jest bowiem postępowaniem nadzwyczajnym i dla wzruszenia wprowadzonej skutecznie do obrotu prawnego decyzji administracyjnej wymagane jest spełnienie ściśle określonych przesłanek. Ustawodawca przewidział w art. 156 § 1 K.p.a. następujące przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej: (1) wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości; (2) wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; (3) decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; (4) decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; (5) decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; (6) w razie wykonania decyzja wywołałaby czyn zagrożony karą; (7) decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Skarżący podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Kamiennik z dnia 30 stycznia 2015 r. upatruje w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. tj. z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. W tym miejscu podkreślić trzeba, że przy rozważaniu tego, czy zachodzi przesłanka rażącego naruszenia prawa niewystarczające jest wykazanie, że doszło do oczywistego naruszenia przepisu prawa, nie mówiąc już o wykazaniu zwykłego naruszenia prawa. Z tego względu w orzecznictwie sądów administracyjnych zaostrzono kryteria, pozwalające na stwierdzenie, czy doszło do rażącego naruszenia prawa, dając tym samym pierwszeństwo stabilności obrotu prawnego. Tylko zatem w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, możliwe jest wzruszenie zasady stabilności, pewności obrotu prawnego, wywodzonej z art. 16 K.p.a.
Pojęcie rażącego naruszenia prawa interpretowane jest jako naruszenie przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego zrozumienia, jako oczywiste, wyraźne i bezsporne, jako sytuacja, w której rozstrzygnięcie zawarte w decyzji administracyjnej, dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w przepisie prawa. Z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamione każde, nawet oczywiste naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W konsekwencji, stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać, ani tolerować (por. wyrok NSA z 20 października 2011 r., II GSK 1056/10, Lex nr 1070197 oraz wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1098/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA).
Termin rażące naruszenie prawa co do zasady odnosi się do przepisów prawa materialnego, jednak się do tego nie ogranicza. W odniesieniu do prawa procesowego, chociażby z uwagi na istnienie trybu wznowienia, tylko niektóre przypadki mogą być kwalifikowane jako rażące. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 stycznia 2009 r., II GSK 600/08 (Lex nr 475235), posłużenie się przez ustawodawcę w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 nieostrym pojęciem "rażącego naruszenia prawa", wymaga szczególnej staranności w budowaniu tezy, że naruszenie jasnych w treści norm proceduralnych jest rażącym naruszeniem prawa. O ile bowiem w przypadku prawa materialnego teza ta w zasadzie nie jest kwestionowana, to w odniesieniu do prawa procesowego, chociażby z uwagi na istnienie trybu wznowienia, tylko niektóre przypadki mogą być kwalifikowane, jako rażące. Zalicza się do takich przypadków nieprzestrzeganie zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego. Uważa się przy tym, że o tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia. W odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie należy uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego określonych w art. 6-11 w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania (por. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 8 czerwca 1983 r., I SA 355/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 40 - tak: Jaśkowska Małgorzata, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex).
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję własną odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. W pierwszej kolejności wymaga więc podkreślenia, że rozgraniczanie nieruchomości unormowane w przywołanej ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne, obejmuje zasadniczo dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe (art. 29-39). Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wniosek lub z urzędu. W tym postępowaniu czynności rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta. Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę albo, gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie. Specyfika tego postępowania wyraża się zatem przede wszystkim w tym, iż od decyzji organu administracyjnego pierwszej instancji nie przysługuje stronom odwołanie do organu administracyjnego drugiej instancji, lecz - w myśl art. 33 ust. 3 powołanej ustawy - strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dni doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Z przepisu tego wynika zatem, że zgłoszenie żądania przekazania sprawy sądowi wyłącza możliwość uprawomocnienia się decyzji o rozgraniczeniu i rozpoczyna się postępowanie sądowe. O ile zaś strony nie wniosły żądania przekazania sprawy sądowi, to decyzja o rozgraniczeniu staje się decyzją ostateczną i zarazem prawomocną.
W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że skarżący brał udział w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym, zakończonym wydaniem opisanej na wstępie decyzji Wójta Gminy Kamiennik z dnia 30 stycznia 2015 r., podpisał protokół rozgraniczenia z dnia 19 stycznia 2015 r., zaś kwestionowana przez niego decyzja została mu prawidłowo doręczona.
Obecnie skarżący domaga się stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji organu pierwszej instancji, z uwagi na rażące naruszenia prawa, jakiego jego zdaniem, dopuścił się ten organ przy wydaniu decyzji.
Jak wyżej powiedziano, instytucja stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji, a zatem niewątpliwie jej zastosowanie wymaga bezspornego ustalenia, że kwestionowana decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Powtórzyć przyjdzie, że z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Nie chodzi więc o spór o wykładnię, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie, a także o skutki wadliwej decyzji. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 1994 r., sygn. akt III SA 1705/93).
W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko Kolegium, iż w niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z określonych w art. 156 § 1 K.p.a. podstaw stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzja rozgraniczeniowej.
Zgodnie z art. 29 powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tej decyzji, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (ust. 1). Rozgraniczeniu podlegają, w miarę potrzeby, wszystkie albo niektóre granice określonej nieruchomości z przyległymi nieruchomościami lub innymi gruntami (ust. 2). Rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (ust. 3). Stosownie do art. 30 ust. 1 cytowanej ustawy, wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Przepis art. 31 ust. 1 tej ustawy stanowił, iż czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). W świetle zaś art. 33 ustawy wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (ust. 1). Wydanie decyzji poprzedza: 1) dokonanie przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami; w wypadku stwierdzenia wadliwego wykonania czynności upoważnionemu geodecie zwraca się dokumentację do poprawy i uzupełnienia, 2) włączenie dokumentacji technicznej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (ust. 2). Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (ust. 3).
W pierwszej kolejności należy podnieść, że jak trafnie wskazało Kolegium, w niniejszym postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji rozgraniczeniowej, nie było ono do upoważnione do merytorycznej jej oceny, polegającej na kompleksowej analizie całej dokumentacji geodezyjnej (w tym dokumentacji technicznej - pomiarowej z prac terenowych), zgromadzonej w toku postępowania, która wymagałaby od Kolegium wiadomości specjalnych i na nowo przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, w tym postępowania dowodowego. Oczywiste jest bowiem, że dokonanie takiej oceny przekraczałoby ramy zakreślone temu postępowaniu w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na swój nadzwyczajny charakter, nie może być traktowane na równi z postępowaniem odwoławczym, wszczętym na skutek złożenia przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.
Prawidłowo również oceniło Kolegium, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie potwierdza, by kwestionowana decyzja naruszała, i to w sposób rażący, którykolwiek z przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Z akt tych wynika, jak podniósł organ nadzorczy, że w toku postępowania prawidłowo oceniono protokół graniczny z 19 stycznia 2015 r., sporządzony przez uprawnionego geodetę C. C., posiadającego uprawnienia zawodowe nr [...]. Zgodzić się również przyjdzie, że na jego podstawie Wójt Gminy Kamiennik był uprawniony do wydania kwestionowanej decyzji z 30 stycznia 2015 r., ustalającej przebieg granic pomiędzy działką nr a a działką nr b, nr c i nr d. Bowiem biegły podał w protokole: które nieruchomości objęte są postępowaniem rozgraniczeniowym i kto posiada do nich tytuł prawny, wskazał daty doręczenia uczestnikom wezwań do stawiennictwa na gruncie, wymienił strony, które się stawiły i strony nieobecne, wykreślił zapis dotyczący oświadczenia stron o udzieleniu pełnomocnictwa, stwierdził, że z powodu nieusprawiedliwionej nieobecności uczestników nie wstrzymano czynności ustalenia granic i nie wyznaczono nowego terminu. Nadto w pkt 9.1. geodeta podał, iż nie ma archiwalnych dokumentów geodezyjnych mających moc dowodową przy ustalaniu granic, na podstawie których w sposób jednoznaczny wznowione mogłyby być punkty graniczne, w pkt 9.2 odnoszącym się do oświadczenia stron odnośnie do przebiegu granic - że strony obecne nie składały oświadczeń i nie kwestionowały przebiegu granic wskazanych przez geodetę. Dostrzec też przyjdzie, że ustalając wyniki wywiadu terenowego biegły wskazał, iż nie odszukano stabilizacji punktów granicznych na ustalonej linii granicznej, ale odszukano kamienie graniczne w pkt [...] i [...], zmierzono ogrodzenie i kontrolnie budynek gospodarczy. Podsumowując przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym pomiędzy pkt [...] i pkt [...] geodeta stwierdził, że ustalono je w oparciu o oświadczenia L. G. Z. W. Natomiast w pkt 13 protokołu geodeta wskazał, że strony złożyły zgodne oświadczenia, iż ustalone granice uznają za obowiązujące i nie zgłaszają zastrzeżeń do ich przebiegu. W protokole znalazły się również zapisy o poinformowaniu uczestników o możliwości przekazania sprawy sądowi, o braku w tekście omawianego dokumentu zmian i poprawek, dacie dokonania i zakończenia czynności ustalenia przebiegu granic oraz o odczytaniu stronom protokołu przed podpisaniem. Na protokole widnieją właściwe podpisy. Analizując zapisy przedmiotowego protokołu, Sąd podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, odnośnie do braku sprzeczności pomiędzy treścią pkt 9.2. i pkt. 11.4, zgadzając się, że zapis w pkt 9.2. odnosił się z jednej strony do oświadczenia biegłego z pkt 9.1 (brak dokumentów archiwalnych mających moc dowodową), z drugiej do nieposiadania przez obecne na gruncie strony jakichkolwiek dokumentów, w oparciu o które ustalony mógłby być wnioskowany przez Z. i L. G. przebieg granic.
Brak jest również podstaw do uznania, że podstawę do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji dawały naruszenia przepisów rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Podkreślić przyjdzie, że wobec braku dokumentów biegły przystąpił do czynności pozwalających ustalić przebieg granic: odszukał kamienie graniczne w punktach [...] i [...], zmierzył ogrodzenie oraz budynek gospodarczy, a następnie wyznaczył punkty graniczne na podstawie zgodnego oświadczenia L. G. i Z. W. i dokonał ich stabilizacji. Skoro opisane w protokole czynności geodety obejmowały również odszukanie kamieni granicznych w pkt [...] i [...], w ocenie Sądu, zasadnie organy przyjęły, że ustalona została granica pomiędzy działką a i działką c oraz pomiędzy działką a a działką d, od punktu [...], co zostało przedstawione na szkicu granicznym. Jednocześnie rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że wprawdzie biegły nie opisał przebiegu tych granic w protokole, ale z załączonego szkicu graficznego, mając na uwadze treść oświadczenia z pkt. 11.4 oraz zapisu pkt 13, że strony zgodnie oświadczyły, iż ustalone granice uznają za obowiązujące i nie zgłaszają zastrzeżeń do ich przebiegu (co potwierdziły podpisując protokół graniczny), uznać należy, że wszystkie granice objęte wnioskiem stron zostały ustalone prawidłowo.
Zdaniem Sądu, właściwie też Kolegium oceniło zarzut naruszenia § 20 opisanego rozporządzenia, polegającego na uznaniu, że uchybienie obowiązkowi określonemu w § 20 pkt 9 rozporządzenia, dotyczącego opisu przebiegu granic jest wadą. Jeżeli jednak ów przebieg granic, mimo braku opisu, jest niewątpliwy, gdyż wynika z dokumentu włączonego do protokołu granicznego, tj. ze szkicu granicznego, to - wbrew zarzutowi podniesionemu przez skarżącego - brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie wszystkie granice zostały ustalone.
Zgodnie z treścią ust. 1 tego przepisu, protokół graniczny powinien zawierać: 1) imię i nazwisko geodety oraz numer jego uprawnień zawodowych, 2) numer i datę postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego oraz upoważnienia dla geodety, 3) oznaczenia nieruchomości przez określenie ich położenia, numerów działek ewidencyjnych, numerów ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, 4) informacje dotyczące stron i ich pełnomocników, 5) wykaz i ocenę dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic, 6) oświadczenia stron, 7) wyniki wywiadu terenowego, 8) szkic graniczny, 9) opis przebiegu granic, 10) opis utrwalenia punktów granicznych, 11) pouczenie strony o możliwości przekazania sprawy sądowi, 12) wzmiankę o odczytaniu dokumentu stronom przed podpisaniem, 13) omówienie skreśleń i poprawek, 14) datę sporządzenia dokumentu oraz podpisy stron i geodety.
Dostrzec przyjdzie, że oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami, dokonano w dniu 30 stycznia 2015 r., zaś dokumentacja techniczna włączona została do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - operat rozgraniczeniowy został przyjęty do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej w [...].
Z powyższego wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze oceniło w sposób należyty, to jest zgodnie z art. art. 7, 77 § 1, 80 i 136 K.p.a., że kwestionowana decyzja organu pierwszej instancji nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą powodującą stwierdzenie nieważności tej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Prawidłowo również Kolegium stwierdziło, że decyzja rozgraniczeniowa nie jest dotknięta inną wadliwością skutkującą, w myśl art. 156 § 1 K.p.a., nieważnością. Skarżący nie wskazał żadnej z podstaw nieważności wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 3-7 K.p.a. Istnienia takich podstaw nie dopatrzył się także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.
W ocenie Sądu, wszystkie istotne okoliczności w niniejszej sprawie zostały wyjaśnione, nieuzasadnione było więc uzupełnienie akt sprawy o akta administracyjne postępowania prowadzonego w innej sprawie przez organ odrębny, w tym o protokół sporządzony przez geodetę K. G. dotyczący przebiegu ustalenia granic pomiędzy działkami nr e a nr f i nr g.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło