II SA/Op 583/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2008 r. w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie opłaty adiacenckiej na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie opłaty adiacenckiej. W związku z tym skarżący został wezwany przez tut. Sąd do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył w dniu 19 grudnia 2007 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Wskazał w nim, że jest długotrwale bezrobotny z uwagi na swój wiek 57 lat i stan zdrowia, ma chory kręgosłup, a nadto inne choroby wymagające leczenia, co powoduje koszty. Dołączył zaświadczenie z Urzędu Pracy w O. z dnia 14 grudnia 2007 r., iż jest osobą bezrobotną od dnia 16 listopada 2005 r., a od dnia 24 listopada 2006 r. bez prawa do zasiłku. Wobec nie złożenia tego wniosku na urzędowym formularzu PPF, referendarz sądowy przesłał mu formularz do wypełnienie i odesłania. Skarżący odesłał formularz PPF w przepisanym terminie w dniu 28 grudnia 2007 r., wnosząc w nim o zwolnienie z kosztów sądowych w całości. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z żoną K. W., nie wskazał żadnego dochodu tego gospodarstwa. Podał, że ma majątek w postaci domu o powierzchni 90 m2 i mieszkania o powierzchni 51 m2. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wniosek skarżącego zawierał braki, które należało wyjaśnić. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej alej P.p.s.a., wezwał M. W. pismem z dnia 10 stycznia 2008 r. do uzupełnienia braków tego wniosku, poprzez: - sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu i mieszkania (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, podatek od nieruchomości, wodę, wywóz śmieci), - wskazania źródeł finansowania kosztów utrzymania domu i mieszkania, - wskazania, czy dom lub mieszkanie stanowią źródło dochodu, np. z tytułu ich wynajmu. - wyjaśnienie czy małżonka Pana pracuje czy też jest osobą bezrobotną, przesłanie zaświadczenia o jej zarobkach lub przesłanie zaświadczenia z urzędu pracy, jeśli jest bezrobotna, - oświadczenia czy Pan i Pana rodzina korzystają z świadczeń pomocy społecznej, a jeżeli tak to w jakiej wysokości, - przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont, lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, - przedłożenia odpisu zeznania podatkowego za rok 2006 ,a za rok 2007 jeżeli już zostało złożone do Urzędu Skarbowego. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w zakreślonym terminie, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Skarżący odpowiedział na wezwanie w terminie pismem z dnia 18 stycznia 2007 r., przesłanym w dniu 21 stycznia 2007 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej), oświadczył w nim, że jeśli chodzi o nadesłanie zaświadczeń to złożył już wystarczającą ilość wszystkich dokumentów, nie przesłał przy tym żadnego z dokumentów wyszczególnionych w wezwaniu z dnia 10 stycznia 2008 r., ani też żadnych innych dokumentów. Referendarz sądowy sprawdził w pozostałych aktach sądowych w sprawach ze skarg M. W. będących w tut. Sądzie, to jest o sygn. akt II SAB/Op 23/07 i II SAB/Op 24/07, czy są tam dokumenty bądź oświadczenia wyjaśniające okoliczności co do sytuacji materialnej skarżącego, bądź inne materiały w tym przedmiocie, ale takowych nie znalazł. Jedyne zaświadczenia jakie przesyłał M. W. do tut. Sądu to zaświadczenia Urzędu Pracy z różnych dat potwierdzające (z 4 grudnia 2007 r. w aktach II SAB/Op 24/07, z 14 grudnia 2007 r. w aktach II SA/Op 583/07), że jest on osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, i o takie zaświadczenie skarżący nie był już wzywany. W przywołanej wyżej ustawie P.p.s.a., przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. M. W. nie przesłał żądanych przez Sąd dodatkowych informacji. Przechodząc do oceny sytuacji skarżącej, referendarz zważył, że ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, i pogląd ten należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl.). W ocenie referendarza tak jest w niniejszej sprawie. Skarżący pomimo wezwania i pouczenia go o skutkach nie zastosowania się do jego treści, nie wyjaśnił wątpliwości odnoszących się do jego stanu majątkowego. Podkreślić ponownie należy w tym miejscu, iż obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej, uprawniającej wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy, leży po jego stronie i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie Sądu stosownych dokumentów. Podkreślenia wymaga także okoliczność, iż żądane przez Sąd dokumenty stanowią, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) ,dokumenty źródłowe, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym. M. W. pomimo wezwania w tym przedmiocie nie wykazał, aby w jego przypadku występowały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Z tych też względów, nie znajdując podstaw do przyznania prawa pomocy, referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia.