II SA/Op 602/08

WyrokWSA w Opolu2009-02-12

Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Krzysztof Bogusz, Elżbieta Naumowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, stosując środki egzekucyjne w celu wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, powinien priorytetowo zastosować wykonanie zastępcze zamiast grzywny w celu przymuszenia, zgodnie z zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ egzekucyjny powinien stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – te najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W przypadku obowiązku rozbiórki, wykonanie zastępcze jest środkiem prowadzącym bezpośrednio do wykonania obowiązku, w przeciwieństwie do grzywny w celu przymuszenia. Dlatego też, organ egzekucyjny zasadnie przychylił się do wniosku strony o zastosowanie wykonania zastępczego w miejsce grzywny.
Stan faktyczny
Spółka A złożyła skargę na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora o zastosowaniu wykonania zastępczego nakazu rozbiórki dwóch kontenerów blaszanych. Wcześniej spółka była zobowiązana do rozbiórki decyzją z 2006 r., która została utrzymana w mocy przez SKO i WSA. Po bezskutecznym upomnieniu, organ egzekucyjny najpierw nałożył grzywnę w celu przymuszenia, a następnie, uwzględniając zarzuty spółki, zastosował wykonanie zastępcze, wzywając do wpłaty zaliczki na koszty. Spółka zarzuciła m.in. błąd co do podmiotu zobowiązanego oraz niewłaściwe zastosowanie środków egzekucyjnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Górska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "A" Sp. z o.o. w K. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wykonania zastępczego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Przedmiotem skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowo - Usługowego A spółka z o.o. w K. jest postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z [...], Nr [...], którym utrzymano w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. i art. 23 § 1, § 4 oraz art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005, nr 229, poz. 1954 ), postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim z [...], Nr [...] o zastosowaniu wykonania zastępczego, które doprowadzi do wykonania obowiązku z decyzji Nr [...], a także wezwaniu zobowiązanego do wpłaty kwoty 5 tysięcy złotych tytułem zaliczki na koszt wykonania zastępczego. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Decyzją z 6 listopada 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim nakazał Przedsiębiorstwu Produkcyjno - Handlowo - Usługowemu A spółka z o.o. w K. rozbiórkę dwóch kontenerów blaszanych przylegających do pawilonu wypoczynkowego, posadowionego na części działki nr A k.m. [...] w T., zajmowanej przez Ośrodek Wypoczynkowy "[...]". Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane ( Dz. U Nr 38, poz. 229 ze zm. ) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz. U. 2003, Nr 207, poz. 2016 ze zm. ). Decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy decyzją Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 stycznia 2007 r., Nr [...]. Od tej decyzji II - instancyjnej spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który prawomocnym wyrokiem z 27 czerwca 2007 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Op 140/07, skargę oddalił. Upomnieniem z dnia 5 lutego 2008 r., Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim, działając na podstawie art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wezwał Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo - Usługowe A spółka z o.o. w K. do wykonania obowiązku nałożonego powołaną wyżej decyzją tegoż organu z 6 listopada 2006 r. w terminie 7 dni pod rygorem wszczęcia egzekucji administracyjnej. W dniu 14 lipca 2008 r. organ I instancji wystawił tytuł wykonawczy, Nr [...], który określił treść obowiązku spółki z o.o. A oraz zawierał klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji. W tym samym dniu, to jest 14 lipca 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim, działając na podstawie art. 64a § 1 pkt. 1, art. 119, art. 121 § 4 i art. 122 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wydał postanowienie Nr [...] o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia nakładając na Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo - Usługowe A spółka z o.o. w K. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5 tysięcy złotych, wskazując, iż jest to konsekwencja nie rozebrania dwóch kontenerów blaszanych zlokalizowanych na działce nr A k.m. [...] w Ośrodku Wypoczynkowym "[...]" w T. Pismem z dnia 28 lipca 2008 r. zobowiązany wniósł zarzuty na w/w postanowienie z 14 lipca 2008 r. Powołując się na art. 33 pkt. 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzucił zastosowanie przez organ środka egzekucyjnego zbyt uciążliwego dla zobowiązanego. Wskazując na powyższe wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie zastosowanie środka mniej uciążliwego oraz wstrzymanie egzekucji do czasu rozpatrzenia zarzutów. Alternatywnie, w razie nieuwzględnienia zarzutów, żalący się wniósł o potraktowanie jego pisma jako zażalenia na postanowienie z 14 lipca 2008 r. W tym zakresie zarzucił organowi naruszenie art. 7 ust. 2, art. 119 i art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez ich niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu swojego stanowiska żalący się dowodził, że organ egzekucyjny winien stosować środki egzekucyjne, które doprowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązków, a spośród kilku takich środków winien zastosować środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Zatem jeśli organ ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze w ramach wykonania obowiązku usunięcia samowoli budowlanej to powinien wybrać wykonanie zastępcze, gdyż to ono prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku. Wątpliwości żalącego się budziła także wysokość nałożonej grzywny. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim, w wyniku rozpatrzenie zarzutów, wydał w dniu [...], działając na podstawie art. 34 § 4 i art. 28 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postanowienie Nr [...], w którym wskazał, że uznaje zarzut i przychylając się do wniosku zobowiązanego postanawia zastosować środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego. Jednocześnie tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego wezwano zobowiązanego do wpłacenia w terminie do 25 września 2008 r. kwoty 5 tysięcy złotych. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż w stosunku do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne w administracji, a to wobec nie wykonania obowiązku dotyczącego rozbiórki dwóch kontenerów blaszanych znajdujących się w T. na terenie OW "[...]". W dalszej części organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, iż zarzut skarżącego, co do nieadekwatności wysokości nałożonej grzywny w celu przymuszenia w stosunku do możliwości finansowych zobowiązanego nie jest zasadny, gdyż grzywnę organ wymierzył w wysokości 5-krotnie niższej od górnej jej ustawowej stawki. Zauważył jednocześnie organ, iż w istocie grzywna w celu przymuszenia nie prowadzi bezpośrednio do wykonania nałożonego obowiązku, jednakże środki egzekucyjne stosuje się według określonych zasad, a z ukonstytuowanej w art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika wcale, który ze środków przymusowych jest mniej lub bardziej uciążliwy dla zobowiązanego. Ustawodawca pozostawił tę kwestię ocenie organów. Uzasadniał nadto organ, iż wykonanie zastępcze wprawdzie prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, jednakże następuje ono na niebezpieczeństwo zobowiązanego, który ponosi nie tylko koszty wykonania zastępczego, ale także w tym przypadku koszty związane z procedurą rozpisania przetargu na dokonanie rozbiórki dwóch kontenerów blaszanych. Mając jednakże na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli przychylono się do wniosku strony o zastosowanie wykonania zastępczego w miejsce orzeczonej grzywny w celu przymuszenia. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca spółka. Zaznaczyła w nim, że zaskarża postanowienie w całości, a w szczególności w zakresie, w którym organ wzywa stronę do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. przez wezwanie strony do wpłacenia zaliczki na koszty wykonania zastępczego i nie wskazania przez organ przesłanek, którymi kierował się ustalając wysokość zaliczki. Wskazała też na brak formalnego rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożonej grzywny w celu przymuszenia. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawił przebieg postępowania oraz przytoczył brzmienie przepisów art. 33, art. 34, art. 128 i art. 129 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazując na powyższe stwierdził, iż w zaskarżonym postanowieniu organ wyraźnie wskazuje, jakie koszty przyjdzie ponieść w związku z przyjętym środkiem egzekucyjnym, a dotyczące w szczególności rozpisania przetargu, wywiezienia rzeczy ruchomych, odłączenia przyłączy, rozbiórki obiektu. Zauważył jednocześnie organ, iż suma żądanej zaliczki określona została szacunkowo, a to na podstawie podobnych spraw i doświadczenia organu, co do przeprowadzenia trybu przetargowego, a z każdej wydanej kwoty organ zobowiązany jest się rozliczyć. Powyższe wskazuje, zatem, iż uwzględniając zakres robót do wykonania i związanych z tym przygotowań wysokość żądanej zaliczki jest odpowiednia. Z treścią powyższego rozstrzygnięcia nie zgodziła się spółka z o.o. A w K. W wywiedzionej skardze wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak ustalenia, kto jest właścicielem obiektu podlegającego rozbiórce, co oznacza, iż nastąpił błąd, co do podmiotu zobowiązanego. Skarżąca spółka z o.o. A dowodził, iż weszła w posiadanie Ośrodka Wypoczynkowego "[...]" na podstawie umowy dzierżawy, która to umowa nie została przedłużona i tym samym wygasła w dniu 31 stycznia 2004 r. W ewidencji gruntów zaś jako właściciel działki, na której posadowiony jest ośrodek ujawniony jest jako właściciel Skarb Państwa i stąd też zgodnie z zasadą superficies solo cedit, jest on również właścicielem wszystkich nieruchomości trwale związanych z gruntem. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z powyższego wynika, iż wyeliminowanie przez sąd administracyjny zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego możliwe jest wyłącznie w przypadku ziszczenia się ściśle określonych przesłanek. W szczególności podkreślić należy, iż podstawą zakwestionowania orzeczenia organu administracji nie może być stwierdzenie wystąpienia jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa. Musi to być naruszenie, które można uznać, co najmniej za takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Nr [...] wydane w dniu [...] przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, którym utrzymano w mocy postanowienie Nr [...] wydane w dniu [...] przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim mocą, którego organ ten uznał zarzut zgłoszony przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "A" Sp. z o.o. w K. od postanowienia nr [...] z dnia 14 lipca 2008 r. o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki dwóch blaszanych kontenerów, zlokalizowanych na działce nr A, k.m. [...], w T., na terenie Ośrodka Wypoczynkowego "[...]" (nałożonego decyzją nr [...] z dnia 6 listopada 2006 r.). W postanowieniu z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim przychylając się do wniosku zobowiązanej Spółki, na podstawie art. 34 § 4 i art. 128 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) - zwanej dalej P.e.a., zastosował wykonanie zastępcze, które doprowadzi do wykonania nałożonego obowiązku, na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanej, za wydanie postanowienia nałożył na zobowiązaną obowiązek wniesienia opłaty egzekucyjnej w wysokości 6,80 zł oraz wezwał ją jednocześnie do wpłacenia do dnia 25 września 2008 r. kwoty 5.000 zł tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontroli sądowo-administracyjnej podlegają także postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z unormowania powyższego wynika, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego na postanowienia wydane w toku postępowania egzekucyjnego w administracji w przedmiocie wykonania zastępczego w celu przymuszenia do wykonania określonej czynności, wynikającej z tytułu egzekucyjnego. Zaznaczyć należy także i to, że skoro zaskarżone postanowienie dotyczy postępowania egzekucyjnego, to tym samym wyznacza ono granice przedmiotowe sprawy i granice możliwości zastosowania art. 134 § 1 P.p.s.a. Powyższe oznacza, iż Sąd bada wyłącznie legalność i poprawność prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a zatem w postępowaniu tym poza zakresem kontroli pozostaje kwestia legalności decyzji o nakazie rozbiórki. Wynika to wprost z art. 29 P.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie organy administracji, działające już na etapie wykonania decyzji w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie mogą oceniać poprawności merytorycznej decyzji o rozbiórce. Powyższe wskazania należało uznać za niezbędne, jako, że skarżąca w skardze złożonej do Sądu zarzuciła, iż organ naruszył treść art. 7 K.p.a. w zw. z art. 33 pkt. 4 P.e.a., albowiem nie ustalił podmiotu będącego właścicielem obiektu podlegającego rozbiórce. Skarżąca podniosła, że nie jest związana żadnym stosunkiem prawnym z ośrodkiem wypoczynkowym "[...]" w T., gdyż weszła w posiadanie tego ośrodka w dniu 1 lutego 2001 r. na postawie umowy dzierżawy, która wygasła w dniu 31 stycznia 2004 r. W ewidencji gruntów zaś jako właściciel działki, na której posadowione są blaszane kontenery, ujawniony jest Skarb Państwa. Odnosząc się do powyższego zarzutu zaznaczyć należy, iż decyzja nakazująca rozbiórkę zapadła w innym postępowaniu i Sąd, podobnie jak organy administracji, nie ma możliwości ingerencji w tamto postępowanie. Przypomnieć należy bowiem, iż nakaz rozbiórki przedmiotowych kontenerów, skierowany został do skarżącej decyzją z dnia 6 listopada 2006 r. (nr [...]) wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim, utrzymaną w mocy decyzją z dnia 26 stycznia 2007 r., wydaną przez Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu. Decyzja ta została zaskarżona przez zobowiązaną Spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który wyrokiem z dnia 27czerwca 2007 r. (sygn. akt II SA/Op 140/07) skargę oddalił. Od wyroku tego nie została wywiedziona skarga kasacyjna i wyrok uprawomocnił się. Powyższe oznacza zatem, że podmiot zobowiązany do rozbiórki i przedmiot objęty rozbiórką określa prawomocna decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu. W aktach administracyjnych sprawy zalega natomiast tytuł wykonawczy stosowany w egzekucji świadczeń niepieniężnych wystawiony w dniu 14 lipca 2008 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim (nr [...]) z którego prawidłowo wynika, że podmiotem zobowiązanym jest Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "A" Sp. z o.o. w K. oraz w którego treść wpisano zakres obowiązku, który jest zgodny z sentencją prawomocnej decyzji z dnia 26 stycznia 2007 r. Dla porządku zaznaczyć również należy, iż wskazany powyżej zarzut, który należałoby zakwalifikować jako błąd, co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 P.e.a.) podniesiony został dopiero w skardze złożonej do tut. Sądu. Stosownie natomiast do brzmienia art. 27 § 1 pkt 9 P.e.a. zarzuty winny być zgłoszone przez zobowiązanego w terminie 7 dni od doręczenia pouczenia wraz z odpisem tytułu wykonawczego (doręczono dnia 22 lipca 2008 r.). Wystąpienie z zarzutami po tym terminie – tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie (dopiero dnia 31 października 2008 r.) - czyni czynność tę bezskuteczną. W tej sytuacji, nawet gdyby zarzut skarżącej mógł podlegać rozpoznaniu przez Sąd w niniejszym postępowaniu – tzn. nie wkraczałby w materię zakreśloną postępowaniem zakończonym rozstrzygnięciem Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Op 140/07 – to stwierdzić należałoby, że został wniesiony po upływie wskazanego powyżej terminu i nie byłoby podstaw do podejmowania jakichkolwiek czynności przez organy egzekucyjne a tym bardziej przez Sąd. Niezależnie od powyższych terminów, podniesienie określonego zarzutu dopiero przed Sądem, czyni go i tak spóźnionym, albowiem, jak wskazano już powyżej, stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd zawsze związany jest granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może orzekać w sprawie nieobjętej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1354/05, Lex nr 312009 i wyrok NSA z dnia 3 grudnia 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 1246/96, Lex nr 35893). Przechodząc do dalszego badania zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim należy pamiętać, iż postanowienie tego ostatniego zostało wydane na skutek uwzględnienia zarzutów skarżącej Spółki wniesionych od postanowienia tegoż organu z dnia 14 lipca 2008 r. o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia. Podstawą prawną tego rodzaju środka egzekucyjnego był art. 119 P.e.a., który stanowi, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia obowiązku zniesienia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Wyjaśnić należy, iż nałożenie tego rodzaju środka egzekucyjnego jest pochodną prawidłowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie, bowiem z art. 15 § 1 P.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania obowiązku, przesłał pisemne upomnienie, zawierające wezwanie zobowiązanego do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią - postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. W niniejszej sprawie, czego nie kwestionuje skarżąca, wymóg ten został spełniony. Zauważyć jednak trzeba, że w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym, ustawodawca przewidział następujące środki egzekucyjne: grzywnę w celu przymuszenia; wykonanie zastępcze; odebranie rzeczy ruchomej; odebranie nieruchomości; opróżnienie lokalu i innych pomieszczeń; przymus bezpośredni (art. 1a pkt 12b P.e.a.). Z uwagi na charakter prowadzonego postępowania, w okolicznościach niniejszej sprawy, organ egzekucyjny miał jednak możliwość zastosowania jedynie dwóch środków egzekucyjnych spośród wszystkich wyżej wymienionych, tj. nałożenia grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego. Dokonując, zatem wyboru właściwego środka winien kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego, w tym zasadą ujętą w przepisie art. 7 § 2 P.e.a. stanowiącym, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z zasady tej wynika obowiązek badania, który ze środków egzekucyjnych prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, bowiem jest to główna zasada w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd przychyla się do poglądów utrwalonych w judykaturze, że jeżeli organ egzekucyjny ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze - tak jak w rozpoznawanej sprawie w ramach wykonania obowiązku rozbiórki obiektu - powinien wybrać wykonanie zastępcze, gdyż ono prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku (patrz R.Hauser, Z.Leoński, A.Skoczylas "Postępowanie administracyjne w administracji. Komentarz", wyd. 4, wydawnictwo C.H.BECK Warszawa 2008, str. 46). Kolejność wyliczenia środków egzekucyjnych we wskazanym wyżej art. 1a pkt 12b P.e.a. nie może bowiem w żadnym wypadku prowadzić do konstatacji, że w pierwszej kolejności należy zastosować grzywnę w celu przymuszenia, a następnie wykonanie zastępcze (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2006 r., II OSK 463/05, Lex nr 266471). Grzywna, co oczywiste, nie może doprowadzić bezpośrednio do wykonania obowiązku rozbiórki. Zasadnie, zatem organ I instancji po rozpatrzeniu zarzutu skarżącej Spółki o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8 P.e.a.) uznał wniesiony zarzut i w oparciu o treść art. 34 § 4 P.e.a. wydał w dniu 11 sierpnia 2008 r. postanowienie o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego, czyli wykonania zastępczego, które w efekcie doprowadzi do wykonania obowiązku rozbiórki. Zasadnie również, wbrew zarzutom podniesionym w zażaleniu od wskazanego postanowienia, zobowiązał skarżącą Spółkę do wpłacenia zaliczki w wysokości 5.000 zł na koszty wykonania zastępczego. Zgodnie bowiem z art. 128 § 2 P.e.a. w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku nie wpłacenia kwoty w tym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Jest to uzasadnione tym, że nie zawsze organ egzekucyjny ma możliwość wyegzekwowania odpowiedniej kwoty pieniężnej i zrealizowania obowiązku za zobowiązanego na koszt Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Organ egzekucyjny zleca natomiast wykonanie egzekwowanych czynności określonemu przez siebie podmiotowi, o czym zawiadamia zobowiązanego, a po zakończeniu czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wykonaniu egzekwowanego obowiązku i równocześnie doręcza mu wykaz kosztów wykonania zastępczego (z wezwaniem do uiszczenia na pokrycie tych kosztów odpowiedniej kwoty w oznaczonym terminie oraz z uprzedzeniem, że w razie nieuiszczenia tej kwoty w terminie, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych) - art. 133 P.e.a. Przepis ten nakłada, zatem na organ egzekucyjny różne obowiązki, z których jeden polega na rozliczeniu kosztów wykonania zastępczego poprzez doręczenie zobowiązanemu ich wykazu, ale dopiero po zakończeniu czynności egzekucyjnych. W drodze wykonania zastępczego - niemożliwym jest, bowiem dokładne określenie kosztów przed ich rzeczywistym poniesieniem. W świetle powyższych uregulowań stwierdzić należy, iż ustalenie wysokości zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego musiało zostać pozostawione, jak to trafnie zauważono w złożonym zażaleniu, uznaniu organu administracyjnego. Słusznie zauważył organ odwoławczy, iż w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] organ I instancji wzywając zobowiązaną Spółkę do uiszczenia zaliczki w wysokości 5.000 zł, wyjaśnił, że kwota ta zostanie przeznaczona na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem procedury przetargowej na dokonanie rozbiórki kontenerów oraz na pokrycie wstępnych kosztów robót przygotowawczych do rozbiórki. W świetle powyższego, nie można uznać, iż organy administracji dopuściły się przekroczenia uznania administracyjnego. Zaliczka w wysokości 5.000 zł stanowi bowiem realne zabezpieczenie niezbędnych kosztów umożliwiających realizację nałożonego, a niewykonanego przez skarżącą spółkę obowiązku. Na marginesie wspomnieć jedynie należy, że skarżąca, nie wywiązując się z nałożonego obowiązku rozbiórki, musi liczyć się z możliwością zaistnienia takiej sytuacji, gdy zaliczka w tej wysokości nie wystarczy w pełni na realizację wykonania zastępczego i organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o treść art. 129 P.e.a. zobowiąże ją do wpłaty kolejnych zaliczek, bądź na podstawie § 2 art. 133 P.e.a. jeszcze przed zakończeniem egzekucji, doręczać będzie jej wykazy poczynionych już kosztów z wezwaniem do ich pokrycia w oznaczonym terminie (w sytuacji jeżeli koszty wykonania zastępczego okażą się wysokie lub gdy wykonanie zastępcze potrwa dłuższy okres). Niezależnie od powyższego, jak Sąd wskazywał już powyżej i jak w zaskarżonym postanowieniu zaznaczył organ odwoławczy, po zakończeniu czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny będzie miał obowiązek doręczyć skarżącej wykaz wszystkich poniesionych kosztów wykonania zastępczego i w sytuacji stwierdzenia nadwyżki, niewykorzystaną część zaliczki zwrócić. Na zakończenie dostrzec również trzeba, iż w zażaleniu od postanowienia organu I instancji, skarżąca zawarła wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego uzupełnienie o uchylenie grzywny nałożonej postanowieniem z dnia 14 lipca 2008 r. Powyższy wniosek został uzasadniony brakiem formalnego rozstrzygnięcia w tym zakresie, pomimo, iż z treści uzasadnienia postanowienia z dnia [...] wynika, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zarzut skarżącej uznał. W tym miejscu zaznaczyć należy, że jeżeli chodzi o prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji i wydawanych w jego toku rozstrzygnięć to mają one formę postanowienia. Z treści art. 17 § 1 P.e.a. wynika bowiem, że rozstrzygnięcia merytoryczne w postępowaniu egzekucyjnym zapadają w formie postanowień. Z uwagi na powyższe należy do nich odpowiednio stosować - w oparciu o art. 18 P.e.a., który stanowi, że w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a. o ile przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej - przepisy dotyczące decyzji wydawanych w postępowaniu administracyjnym ogólnym, a zatem przepis art. 107 K.p.a. Jako, że rozstrzygnięcie sprawy stanowi podstawowy, zasadniczy element każdej decyzji administracyjnej (każdego postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym), treść rozstrzygnięcia, uznającego zarzut strony zgłoszony w postępowaniu egzekucyjnym, winna stanowić swoistą odpowiedź organu administracyjnego na tenże zarzut. W praktyce zdarzyć się jednak może, że rozstrzygnięcie - w ocenie strony - sporządzone jest w sposób nieprecyzyjny, dając możliwość różnej jego interpretacji. W tej sytuacji, gdy decyzja (postanowienie) rozstrzyga sprawę w całości i nie obejmuje jednocześnie wszystkich żądań strony, to wówczas strona ta może domagać się od organu wydającego rozstrzygnięcie uzupełnienia jego treści o pozostałe elementy w terminie 14 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia (art. 111 § 1 K.p.a). Nie ma przy tym znaczenia nazwa pisma kierowanego do tego organu, ale przedmiot żądania i zakres uzupełnienia. W razie, zatem wniesienia odwołania (zażalenia) dotyczącego części żądań strony nierozstrzygniętych w decyzji (postanowieniu), organ I instancji powinien potraktować je jako żądanie uzupełnienia decyzji (postanowienia), co do rozstrzygnięcia. W sytuacji natomiast, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, gdy strona równocześnie wniosła zażalenie na zawarte w postanowieniu egzekucyjnym rozstrzygnięcia i żądanie uzupełnienia tegoż postanowienia, wówczas organ I instancji winien podjąć czynności niezbędne do nadania biegu postępowaniu odwoławczemu w zakresie rozstrzygniętym postanowieniem, niezależnie jednak powinien również rozpoznać wniosek o uzupełnienie tego postanowienia, tj. wydać postanowienie o jego uzupełnieniu bądź o odmowie uzupełnienia. W sytuacji, zatem jaka zaistniała w niniejszej sprawie, tj. gdy skarżąca Spółka wniosła jednocześnie (w jednym piśmie) zażalenie (art. 34 § 5 P.e.a.) na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim i jednocześnie wniosek o jego uzupełnienie (art. 111 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 P.e.a.), Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu winien rozpoznać zażalenie, natomiast wniosek o uzupełnienie postanowienia przekazać ponownie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim do rozpoznania. Organ odwoławczy rozpoznając złożone zażalenie nie dostrzegł natomiast, iż zawiera ono również wskazany powyżej wniosek, traktując podniesioną w nim kwestię, jako jeden z zarzutów zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji wskazał, bowiem, że organ I instancji uznając zasadność podnoszonych zarzutów i żądań zmienił postanowienie w sprawie nałożonej grzywny w ten sposób, że orzekł o zastosowaniu nowego środka egzekucyjnego, co w ocenie organu odwoławczego, było zgodne z przepisami prawa i doprowadziło do wyeliminowania z obrotu prawnego wcześniejszego postanowienia. Stwierdził, iż błędne jest przekonanie zobowiązanej Spółki, że organ I instancji winien wydać odrębne rozstrzygnięcie, co do nałożonej grzywny poprzez jej uchylenie. Pozostawiając poza oceną Sądu merytoryczną trafność powyższych wskazań, stwierdzić należy, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania wskazanych powyżej, tj. art. 111 K.p.a., jednak naruszenie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy – na treść postanowienia wydanego przez organ odwoławczy. Niezależnie, bowiem od treści rozstrzygnięcia Sądu, na Opolskim Wojewódzkim Inspektorze Nadzoru Budowlanego w Opolu nadal ciąży obowiązek przekazania Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w powiecie opolskim wniosku o uzupełnienie postanowienia tegoż organu z dnia [...]. Tym samym uznać należy, iż nie zaistniała przesłanka do uchylenia zaskarżonego postanowienia wskazana w art. 145 § 1 ust. 1 pkt c P.p.s.a., który stanowi, że Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie postępowania (niż naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego), jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione, a ponieważ nie doszukał się takiego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procedury administracyjnej, które mogłyby uzasadniać wyeliminowanie z porządku prawnego zapadłych w sprawie rozstrzygnięć - skargę oddalił. Z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło