II SA/Op 626/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku energetycznego postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. J. M. wnioskiem z dnia 20 września 2016 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o przyznanie prawa pomocy. W formularzu wniosku wskazała, że domaga się ustanowienia pełnomocnika z urzędu w związku z otrzymaną w dniu 15 września 2016 r. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 sierpnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania jej dodatku energetycznego. Postanowieniem z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt II SO/Op 38/16, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu ustanowił J. M. radcę prawnego. W piśmie z dnia 24 października 2016 r., które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 26 października 2016 r., Okręgowa Izba Radców Prawnych w Opolu poinformowała, że na pełnomocnika z urzędu dla J. M. wyznaczony został radca prawny D. A. W dniu 2 listopada 2016 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik J. M. złożył za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skargę na decyzję tegoż organu z dnia 29 sierpnia 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku wskazał, że pismo OIRP w Opolu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie otrzymał w dniu 26 października 2016 r. Wyjaśnił, że wobec tego składając skargę i wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia w dniu 2 listopada 2016 r. zmieścił się w 7 dniowym terminie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a." Termin ten bowiem rozpoczął bieg w dniu kiedy dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. Pełnomocnik wskazał także, że w dniu 2 listopada 2016 r. zapoznał się z aktami sprawy w sądzie i w organie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na jej wniesienie po upływie trzydziestodniowego ustawowego terminu liczonego od dnia otrzymania przez stronę decyzji. W razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Podkreślenia wymaga, że termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Po myśli art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczegółowe; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi skarżąca skierowała do Sądu w dniu 15 września 2016 r., czyniąc to już w szóstym dniu po otrzymaniu decyzji, przez jej syndyka, co miało miejsce w dniu 14 września 2016 r., jeszcze przed wydaniem jej tej decyzji, co syndyk uczynił w dniu 26 września 2016 r. (pismo syndyka z 30 listopada 2016 r. w aktach administracyjnych sprawy na k. 10). Takie działanie było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Określony w art. 53 § 1 P.p.s.a. termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg w dniu 27 września 2016 r. i upływał z dniem 26 października 2016 r. Dokonując oceny złożonego wniosku w niniejszej sprawie należało nadto uwzględnić specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony pełnomocnika z urzędu. Zauważyć bowiem trzeba, że wprawdzie postępowanie dotyczące ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi, ale fakt ten może stanowić jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wyznaczenie przez Sąd pełnomocnika z urzędu nie oznacza wszak możliwości podjęcia przez niego natychmiastowego działania w imieniu strony. Z tego względu przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w terminie, istotne jest ustalenie kiedy pełnomocnik miał realną możliwość sporządzenia skargi. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. W tym zakresie Sąd podziela w pełni utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że zastosowanie literalnej wykładni przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, iż termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi do sądu) przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu siedmiu dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi do siedmiu dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi. Poza tym stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi dysponują trzydziestoma dniami (art. 53 § 1 P.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. Dlatego należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia radcy prawnego (adwokata) w trybie art. 244 P.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi (art. 87 § 1 P.p.s.a.), jest dzień, w którym radca prawny (adwokat) miał rzeczywistą możliwość dokonania czynności po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA z 19 lipca 2012 r., II OZ 612/12; z 7 czerwca 2012 r., II OZ 539/12 oraz z 8 czerwca 2008 r., I FZ 198/06 i powołane tam orzecznictwo, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także akceptowane na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2013 r. (SK 17/12, publ. OTK-A 2013 nr 6, poz. 86). W rozpoznawanej sprawie stwierdzić należało, że radca prawny wyznaczony do reprezentowania skarżącej w przedmiotowym postępowaniu powziął w dniu 26 października 2016 r. wiedzę o tym, że został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu. Powyższe pełnomocnik oświadczył we wniosku, a także przesłał potwierdzający tę okoliczność dokument, w postaci wyżej już opisanego pisma z OIRP w Opolu z dnia 24 października 2016 r., z adnotacją, w jakim dniu je otrzymał. Miało to zatem miejsce w ostatnim dniu terminu do wniesienia skargi, określonym w art. 53 § 1 P.p.s.a., który upływał w dniu 26 października 2016 r. W tej sytuacji liczony od dnia, w którym pełnomocnik z urzędu ustanowiony dla J. M., dowiedział się o wyznaczeniu do tej funkcji, termin 30 dni, upływał w dniu 25 listopada 2016 r. Według natomiast powołanego już wyżej orzecznictwa, dzień 25 listopada 2016 r. jest to dzień, w którym najpóźniej ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 211/12, zamieszczone w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że 7- dniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. upłynął najpóźniej w dniu 2 grudnia 2016 r. Wobec tego złożenie wniosku wraz ze skargą w dniu 2 listopada 2016 r. nastąpiło z zachowaniem terminu do złożenia wniosku i dawało podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Opierając się zatem o całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, iż przedstawiona przez pełnomocnika skarżącego argumentacja stanowi pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Ponadto, w ocenie Sądu, nie bez znaczenia dla kwestii przywrócenia terminu jest tu zachowanie się samej strony, która niezwłocznie, po 6 dniach po otrzymaniu decyzji, którą zamierzała zaskarżyć, przez jej syndyka, jeszcze przed otrzymaniem jej przez nią osobiście, zwróciła się do Sądu o wyznaczenie jej profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi, czyli uczyniła to w terminie otwartym do wniesienia skargi. W tych okolicznościach nie ulega wątpliwości, że złożenie przez pełnomocnika w dniu 2 listopada 2016 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Wraz z wnioskiem dokonano uchybionej czynności, tj. wniesiono skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 sierpnia 2016 r. Ponadto, analizując stan faktyczny sprawy na tle powołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że zarówno strona skarżąca, jak i jej pełnomocnik, nie zawinili w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.