II SA/Op 69/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. z dnia 3 lipca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Burmistrza Nysy postanawia: umorzyć postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem skarżącej z dnia 3 lipca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 20 marca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Burmistrza Nysy, z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi. Następnie, postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2017 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu ustanowił J. M. radcę prawnego i zwolnił skarżącą od kosztów sądowych. Na tej podstawie, pełnomocnikiem z urzędu J. M. został wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu – radca prawny P. S. Pełnomocnik ten, pismem procesowym z dnia 10 czerwca 2017 r. złożył opinię o braku podstaw prawnych do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie. Wnioskiem z dnia 3 lipca 2017 r. J. M. zwróciła się ponownie o przyznanie prawa pomocy, żądając zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, bądź adwokata z urzędu. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: postępowanie o przyznanie prawa pomocy wszczęte na skutek kolejnego wniosku skarżącej z dnia 3 lipca 2017 r., należało umorzyć. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), a w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu zauważyć należy, że rozpoznanie wniosku tego wniosku stało się zbędne. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2017 r. zwolniono bowiem skarżącą od kosztów sądowych oraz ustanowiony został jej radca prawny z urzędu. Na skutek powyższego orzeczenia, Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] poinformował o wyznaczeniu do reprezentowania skarżącej w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, radcy prawnego z urzędu w osobie P. S., który występował w imieniu J. M. w postępowaniu sądowym. Z przywołanych okoliczności wyraźnie wynika, że żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia skarżącej przez sąd (referendarza sądowego) kolejnego pełnomocnika z urzędu, nie może odnieść zamierzonego skutku. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Ponadto w P.p.s.a. regulującej procedurę sądowoadministracyjną, a co za tym idzie również przesłanki ustanawiania pełnomocnika z urzędu, brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań (w ocenie strony nie działał zgodnie z jej interesem). Skoro stronie zostało już przyznane prawo pomocy w tym zakresie, to zostało one już skonsumowane (por.: postanowienie z dnia 22 kwietnia 2005 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II OZ 262/05; umieszczone na stronach internetowych Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej: "CBOiSA"). Reasumując powyższe, skarżącej przyznano już prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a także zwolnienia od kosztów sądowych, wobec czego rozpoznanie kolejnego wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie z dnia 3 lipca 2017 r., uznać należało za zbędne i umorzyć postępowanie, na zasadzie art. 249a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z kolei, odnosząc się do prośby o wstrzymanie biegu terminu do czasu "wniesienia stosownego środka odwoławczego sporządzonego profesjonalnie" przez pełnomocnika z urzędu, zawartej w uzasadnieniu formularza, wskazać należy, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wszczyna postępowanie incydentalne, o charakterze pomocniczym (wpadkowym), mające na celu wydanie orzeczenia co do udzielenia, bądź odmowy udzielenia stronie pomocy od Skarbu Państwa, w dochodzeniu swoich praw przed sądem. Rozstrzygnięcie wydane w wyniku rozpoznania tego wniosku, zapada po rozpatrzeniu przesłanek materialnych, określonych w przywoływanym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym na podstawie informacji zawartych w formularzu wniosku i jego uzasadnieniu. Sąd (referendarz sądowy) rozpoznając tego typu wniosek, jest zobowiązany natomiast ograniczyć się merytorycznie do zakresu wniosku, nie wykraczając poza ramy przedmiotowe tego postępowania incydentalnego i rozpoznawać kwestie przynależne do innego typu postępowania wpadkowego lub do postępowania głównego (por. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 636/10, CBOiSA). Referendarz uznał więc, że prośba o: "wstrzymanie biegu terminu" wyrażona w formularzu wniosku, nie wpływa na rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy, albowiem nie wnosi nowych okoliczności do sprawy, mających wpływ na ocenę sytuacji materialnej skarżącej. Jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bądź całkowitym są natomiast przesłanki materialne, określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., co do których referendarz wypowiedział się już w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 69/17. Zaprezentowany pogląd i przedstawione wywody, zachowują także aktualność w przypadku pozostałych żądań i postulatów zgłoszonych w formularzu wniosku, a dotyczących zobligowania organów gminnych do dostarczenia pełnej dokumentacji sprawy. Mając na względzie powyższe, referendarz działając na zasadzie art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.