II SA/Op 73/13
WyrokWSA w Opolu2013-07-11
Skład orzekający: Ewa Janowska, Grażyna Jeżewska, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pominięcie pełnomocnika strony w postępowaniu administracyjnym, polegające na niedoręczeniu mu decyzji, stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i czy organ ma obowiązek poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta danej sprawy?Ratio decidendi
Pominięcie pełnomocnika strony w postępowaniu administracyjnym, polegające na niedoręczeniu mu decyzji, stanowi wadę prawną, która może być podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Organ administracji nie ma jednak obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta konkretnej sprawy, a pełnomocnik musi przedstawić dokument potwierdzający jego umocowanie do działania w danej sprawie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku T. K. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej z 2009 r. nakładającą obowiązek zapewnienia zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru. Skarżący zarzucił, że nie został powiadomiony o czynnościach w sprawie i że decyzja nie została doręczona jego pełnomocnikowi, co jest równoznaczne z pominięciem strony. Organy administracji odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że pełnomocnictwo nie obejmowało tej sprawy, a decyzja została prawidłowo doręczona stronie. Po uchyleniu przez WSA postanowienia o odmowie wznowienia, postępowanie zostało wznowione, a następnie organ odmówił uchylenia pierwotnej decyzji. Opolski Komendant Wojewódzki utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, powtarzając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i pominięcia pełnomocnika.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lipca 2013 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Opolu z dnia 24 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie naruszenia przepisów przeciwpożarowych oddala skargę.
Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w [...] decyzją z dnia 3 września 2009 r., nr [...], wydaną w wyniku czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych w Składzie [...] w [...] przy ul. [...], nałożył na T. K., prowadzącego Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "A" z siedzibą w [...], obowiązek w postaci zapewnienia dla kontrolowanego Składu zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru, w terminie do dnia 30 czerwca 2011 r.
W piśmie z dnia 13 października 2011 r. T. K., reprezentowany przez pełnomocnika – adw. W. W., zawarł wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją. Powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., pełnomocnik podniósł, że nie został powiadomiony o czynnościach w sprawie oraz że kwestionowana decyzja nie została mu doręczona, co jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu. Wskazał ponadto, że jako pełnomocnik dowiedział się o wydanej decyzji "w dniu dzisiejszym".
W wyniku rozpatrzenia złożonego wniosku Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w [...] wydał w dniu 21 listopada 2011 r. postanowienie nr [...], oparte o przepis art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 149 § 3 K.p.a., którym odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, że pełnomocnictwo dla adwokata W. W. z dnia 21 stycznia 2008 r. zostało przez T. K. udzielone do prowadzenia sprawy, w której postępowanie zostało umorzone przez Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia 12 listopada 2008 r., natomiast decyzja z dnia 3 września 2009 r. jest skutkiem nowego postępowania administracyjnego, o którego wszczęciu właściciel obiektu został poinformowany zawiadomieniem z dnia 30 czerwca 2009 r., doręczonym w dniu 3 lipca 2009 r. Ponadto dostarczono do PW "A" T. K. w [...] upoważnienie do przeprowadzenia czynności kontrolno-rozpoznawczych w Składzie [...] w [...], które przeprowadzono w dniu 26 czerwca 2009 r. Organ podkreślił, że od dnia dostarczenia upoważnienia do kontroli, do dnia wydania decyzji nie został powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnika przez właściciela Składu, zatem zarzut wydania decyzji z naruszeniem K.p.a. jest niesłuszny.
Na powyższe postanowienie wniesione zostało zażalenie, zawarte w piśmie
z dnia 30 października 2011 r., podpisanym przez adw. W. W., działającego w imieniu T. K., w którym pełnomocnik zarzucił sprzeczność ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz art. 149 § 3 K.p.a., polegające na merytorycznym rozpoznaniu wniosku, podczas gdy podstawą wydania postanowienia o odmowie wznowienia mogą być jedynie przesłanki formalne. W uzasadnieniu podkreślono przede wszystkim, że merytoryczna ocena wniosku o wznowienie nastąpiła przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. Ponadto wskazano, że organ błędnie przyjmuje, iż pełnomocnictwo z dnia 21 stycznia 2008 r. ograniczone zostało jedynie do sprawy umorzonej decyzją 12 listopada 2008 r., gdy tymczasem postępowanie zakończone decyzją z dnia 3 września 2009 r. było przedmiotowo tożsame z postępowaniem umorzonym, a organ miał świadomość zarówno udzielonego pełnomocnictwa, jak i tożsamości postępowań administracyjnych. Organ przy tym, mając na względzie treść art. 7, art. 8 i art. 9 K.p.a. winien zwrócić się do strony o wyjaśnienie zakresu udzielonego pełnomocnictwa i wyjaśnić wątpliwości przy udziale strony i pełnomocnika, a nie pomijać udzielone pełnomocnictwo. Brak udziału pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym powinien być traktowany na równi z brakiem udziału strony.
Tożsamo brzmiące zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji wniesione zostało również w piśmie z dnia 14 listopada 2011 r., podpisanym przez T. K.
Na skutek rozpatrzenia obu zażaleń Opolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Opolu decyzją z dnia 1 grudnia 2011 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, T. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której powtórzył zarówno zarzuty podnoszone wcześniej w zażaleniu, dotyczące naruszenia art. 7 K.p.a. i 77 K.p.a. oraz art. 149 § 3 K.p.a., jak i argumentację w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, wyrokiem z dnia 31 maja 2012 r.
w sprawie o sygn. akt II SA/Op 37/12, uchylił zaskarżone postanowienie z dnia
1 grudnia 2011 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie naruszenia przepisów przeciwpożarowych. W motywach swojego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że przez organy obu instancji zostały naruszone przepisy procedury administracyjnej regulujące tryb nadzwyczajny wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych, tu: postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania.
Sąd przyjął, że złożony przez skarżącego wniosek o wznowienie postępowania wskazywał zarówno przedmiot żądania, tj. wznowienie postępowania, jak i przesłankę wznowieniową wynikająca z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., gdyż skarżący upatrywał naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu w fakcie niedoręczenia decyzji pełnomocnikowi. Sąd wskazał, że w fazie wstępnej postępowania wznowieniowego organ uprawniony był jedynie do zbadania, czy żądanie zostało złożone przez podmiot mający w tym interes prawny, czy podmiot ten posiadał zdolność procesową, a także czy został zachowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Tylko negatywny wynik badania w tym zakresie uzasadnia wydanie postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 3 K.p.a., to otrzymawszy wniosek skarżącego o wznowienie postępowania, organ powinien w pierwszej kolejności ustalić powyższe okoliczności, natomiast ocena zasadności wskazywanej przyczyny wznowienia z art. 145 § 1 i 2 K.p.a., mogła – stosownie do treści art. 149 § 1 i 2 K.p.a. nastąpić dopiero po uruchomieniu kolejnej fazy postępowania, czyli po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Sąd zauważył, "że w podawanych przez organy obu instancji postanowieniach powodem rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia postępowania na podstawie przepisu art. 149 § 3 K.p.a., było stwierdzenie, że doręczenie decyzji nastąpiło prawidłowo na adres strony, a nie do rąk pełnomocnika, który w toku kolejnego postępowania nie został ustanowiony". W ocenie Sądu, tego rodzaju ustalenia wykraczały poza zakres badania wyznaczony granicami przepisu art. 149 § 3 K.p.a. Przeprowadzając, ocenę okoliczności przemawiających za istnieniem przesłanki wznowienia,określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. organy dokonały ustaleń należących do drugiej fazy postępowania, jednak uczyniły to bez wcześniejszego wszczęcia postępowania wznowieniowego, co stanowiło naruszenie art. 149 § 1 K.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sąd uchylił postanowienie Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z 1 grudnia 2011 r., nr [...] oraz poprzedzające postanowienie Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia 31 października 2011 r., nr [...].
W związku z powyższym, Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej
w [...], postanowieniem z dnia 6 września 2012 r., wydanym na podstawie art. 145 § 1 K.p.a. w zw. z art. 149 § 1 i 2 K.p.a wznowił postępowanie
w sprawie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych w obiekcie - Skład [...] w [...] przy ul. [...], zakończone decyzją ostateczną tegoż organu z dnia 3 września 2009 r., nr [...].
Następnie, w dniu 8 listopada 2012 r. wydał decyzję nr [...], w której odmówił uchylenia swojej decyzji nr [...] z dnia 3 września 2009 r. W podstawie prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej organ wskazał art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.
W odwołaniu od decyzji odmawiającej uchylenia decyzji z 3 września 2009 r., nakładającej na właściciela Składu [...] w [...] określone obowiązki w związku z uchybieniami naruszającymi przepisy przeciwpożarowe, T. K. reprezentowany przez adw. W. W., zarzucił sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z zebranym materiałem dowodowym w sprawie. Podniosł, że organ I instancji prowadząc postępowanie, nie uwzględnił pełnomocnictwa z dnia 21 stycznia 2008 r. udzielonego przez stronę do sporządzenia odwołania od decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia 20 grudnia 2007 r., nr [...] i tym samym pozbawił stronę możliwości reprezentowania jej praw w postępowaniu nakazowym.
Opolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Opolu decyzją nr [...], z dnia 24 grudnia 2012 r., opierając się o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej
w [...] nr [...] z dnia 8 listopada 2012 r.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podkreślił, że pełnomocnictwo, na które powołuje się strona, zostało udzielone w sprawie [...]. W ocenie organu, T. K. udzielił adwokatowi pełnomocnictwa szczególnego, które absolutnie nie obejmowało swoim zakresem umocowania do działań w jego imieniu
w ramach innych postępowań administracyjnych, nawet jeśliby miały za podmiot tożsame merytoryczne zagadnienia i problemy. Organ przekonywał, że gdyby wolą mocodawcy było umocowanie swojego pełnomocnika do ogólnego działania w sprawie, udzielone pełnomocnictwo powinno być ogólne, mówiące: upoważniam do reprezentowania przed organami oraz sądami administracyjnymi wszystkich instancji
z prawem do udzielania dalszych pełnomocnictw.
Organ odwoławczy przypomniał, że w 2009 r. T. K. został zawiadomiony o wszczęciu nowego postępowania administracyjnego (znak sprawy [...]) w związku z przeprowadzonymi w jego obiekcie czynnościami kontrolno-rozpoznawczymi i wykryciem nieprawidłowości. Dodał, że przez całe to postępowanie strona osobiście czynnie w nim uczestniczyła.
Postępowanie to zakończyło się wydaniem kwestionowanej decyzji z 3 września 2009 r., nr [...].
Organ zaznaczył, że w toku całego postępowania strona nie informowała
o powołaniu pełnomocnika do reprezentowania jej przed sądami i organami administracji publicznej.
Po przywołaniu art. 33 § 2 K.p.a. organ stwierdził, że istnienia pełnomocnictwa nie można domniemywać, zaś dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać pełnomocnikowi wszelkie pisma procesowe i zapewnić udział
w postępowaniu taki, jak stronie tego postępowania. Powołując się, na orzecznictwo organ argumentował, że pełnomocnictwo udzielone na piśmie powinno być wyraźne, podpisane przez stronę, za stronę, która nie nie może się podpisać, pełnomocnictwo podpisuje osoba przez nią upoważniona, z wymienieniem przyczyny, dla której strona się nie podpisała. Wskazał też, jaki jest zakres pełnomocnictwa ogólnego.
Odnosząc się do zarzutu odwołania o naruszeniu art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a., organ uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Uznał, że zarzut dowolności zgłoszony przez skarżącego, wykluczają ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.) zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 K.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji
o przekonującej treści (art. 7 K.p.a.). Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca sytuacja, kiedy to zostało złożone pełnomocnictwo dotknięte brakami formalnymi, lecz strona nie dołączyła do sprawa żadnego pełnomocnictwa, a co było jej obowiązkiem, gdy chciała, aby ten pełnomocnik w jej imieniu działał. Podniósł, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, tyczy się to jednakże dokumentów, będących w aktach sprawy i mających na celu wskazanie stanu faktycznego sprawy, nie zaś zasięgania informacji, czy dana strona miała pełnomocnika, czy też nie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. K., reprezentowany przez pełnomocnika W. W., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł zarzut naruszenia prawa procesowego, w tym art. 7 K.p.a. i art. 77 K.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego; art. 8 K.p.a.
i art. 9 K.p.a., polegające na dowolnym interpretowaniu woli mocodawcy, co do zakresu udzielonego pełnomocnictwa; art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez pominięcie przez organ pełnomocnika strony, co jest równoznaczne z pomięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania.
W uzasadnieniu skargi nie godził się ze stanowiskiem organów obu instancji, że pełnomocnictwo udzielone przez T. K. w dniu 21 stycznia 2008 r. ograniczone zostało jedynie do postępowania w sprawie umorzonej decyzją Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Opolu z dnia 12 listopada 2008 r. i wywodził, że postępowanie wszczęte i zakończone decyzją ostateczną Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia 3 września 2009 r. było tożsame z postępowaniem umorzonym. Zdaniem skarżącego, organ powinien zwrócić się do strony o wyjaśnienie zakresu udzielonego pełnomocnictwa, podkreślając, że postępowanie kontrolno-rozpoznawcze w sprawie o nr [...] było kontynuacją merytoryczną wcześniejszego postępowania, "świadczy o tym związek podmiotowy, przedmiotowo-czasowy obu postępowań". Zaakcentował, że organ miał świadomość udzielonego pełnomocnictwa oraz tożsamości przedmiotowej obu spraw, a jeśli by miał w tym przedmiocie wątpliwości powinien je wyjaśnić z udziałem strony.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm), zwanej dalej P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, natomiast na zasadzie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Działając w wyżej zakreślonych ramach w postępowaniu sądowoadministracyjnym, sąd bada prawidłowość zastosowania przepisów prawa
w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów i ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, natomiast
w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa,
o którym mowa w art. 145 P.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje poprzez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności.
Na wstępie rozważań zasadnym staje się przypomnieć, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji toczyło się w trybie wznowieniowym.
Zauważyć w związku z tym należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1 lub 145a § 1 K.p.a. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 K.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Postępowanie bowiem wznawia się w sprawie zakończonej ostateczną decyzją (a także określonymi postanowieniami). Granice natomiast postępowania wznowieniowego wyznacza zakres sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta w toku instancji przez wydanie decyzji (postanowienia). O ile w postępowaniu zwykłym, głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego, to przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie wznowieniowe ma własną, odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych w pkt 1-8 art. 145 § 1 K.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Stosownie do art. 151 § 1 K.p.a., w zależności od stwierdzenia przez organ istnienia lub nie podstaw określonych w art. 145 § 1 K.p.a. lub art. 145a K.p.a., postępowanie wznowieniowe kończy się wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (pkt 1) bądź uchyleniem tej decyzji i wydaniem nowej rozstrzygającej o istocie sprawy (pkt 2), ewentualnie decyzji stwierdzającej wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa (§ 2). W świetle powyższego odnotować przyjdzie, iż postępowanie wznowieniowe jest w sprawie tożsamej pod względem przedmiotowym, podmiotowym i co do podstawy prawnej ze sprawą zakończoną decyzją ostateczną (zob. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa - 2008 r., s. 641).
Uwzględniając poczynione rozważania o charakterze ogólnym stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie właściwie organ wznowił postępowanie w formie postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 K.p.a., w stosunku do decyzji ostatecznej. Właściwie również Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w [...] orzekł, na zasadzie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. o odmowie uchylenia swojej decyzji z dnia 3 września 2009 r. w sprawie zapewnienia zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru dla Składu [...], prowadzonego przez T. K. w [...] przy ul. [...].
Podkreślenia wymaga też to, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy nie było badanie zasadności wydanego nakazu wobec nieprzestrzegania przepisów przeciwpożarowych, lecz wyłącznie istnienie przesłanek do wznowienia postępowania.
Kiedy organ ustali nieistnienie badanej przyczyny wznowienia, to chociażby nawet dostrzegł inne wady prawne decyzji dotychczasowej musi wydać decyzję o odmowie uchylenia (art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.), ponieważ przedmiotem wznowienia, której stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów weryfikacji administracyjnej jest decyzja, a nie sprawa administracyjna.
Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazał na przesłankę, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. - strona bez własnej winy nie brała udziału
w postępowaniu. Powiedzieć przyjdzie, że fakt "niebrania udziału" w postępowaniu wystąpi także w sytuacji, gdy organ prowadzi czynności z udziałem strony, która ustanowiła pełnomocnika, bez udziału tego pełnomocnika. Tak też przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lutego 1987 r. (OSPiKA 1989/4/70): pominięcie przez organ państwowy pełnomocnika jest wadą równoznaczną z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym.
Zgodnie z art. 40 § 2 K.p.a. "Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi". Utrwalone od wielu lat orzecznictwo w tej kwestii nie pozostawia wątpliwości, że doręczenia dokonane z naruszeniem tego przepisu nie mogą być uznane za skuteczne. Nie wywierają więc skutków prawnych związanych
z doręczaniem pism w postępowaniu. Doręczenie pisma tylko stronie jest bezskuteczne. Cytowany przepis nie dopuszcza żadnych wyjątków. Pominięcie pełnomocnika strony ma nadto inne poważne konsekwencje procesowe. Stanowi bowiem naruszenie sformułowanej w art. 10 § 1 K.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu a także, jak wyżej powiedziano, może stanowić przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Ziszczenia się tej właśnie przesłanki skarżący upatrywał w fakcie niedoręczenia kwestionowanej decyzji
z 3 września 2009 r. - pełnomocnikowi procesowemu, którego ustanowił w sprawie dotyczącej przestrzegania zasad ochrony przeciwpożarowej.
Zgodnie z art. 32 K.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Przepis ten nie wprowadza znanego procedurze sądowej rozróżnienia pełnomocnictw ogólnego od szczególnego, ale jednocześnie nie ogranicza w swej treści zakresu pełnomocnictwa. Przyjąć zatem należy, że pełnomocnictwo udzielone przez stronę w postępowaniu administracyjnym może obejmować upoważnienie do prowadzenia wszelkich spraw w imieniu strony lub do prowadzenia poszczególnych spraw albo też ich części bądź tylko niektórych czynności procesowych. Dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony niezbędne jest okazanie dokumentu stwierdzającego ustanowienie takiego pełnomocnictwa. Z momentem przedstawienia pełnomocnictwa podpisanego przez mocodawcę pełnomocnik wykazuje umocowanie do działania w postępowaniu, a organ uzyskuje możliwość zbadania prawidłowości i zakresu pełnomocnictwa. Należy odróżnić stosunek pełnomocnictwa istniejący pomiędzy mocodawcą a pełnomocnikiem od ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu. Pełnomocnictwo, aby mogło wywrzeć skutki w postępowaniu musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego istnieniu musi dotrzeć do organu, po myśli art. 33 § 2 K.p.a. Informacja ta zgodnie
z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą pisemności (art. 14 § 1 K.p.a.) musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Stosownie bowiem do art. 33 § 3 zd. 1 K.p.a. pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.
Z przepisów tych wynika zatem, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej konkretnej sprawie np. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Przez akta, o których mowa w art. 33 § 3 K.p.a. należy rozumieć akta konkretnego postępowania administracyjnego.
W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że organ administracji nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 332/01; wyrok z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1217/06; wyrok NSA z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt II FSK 990/06; wyrok NSA z dnia 27 lutego 2007 r., sygn. akt I GSK 700/06).
Odnośnie momentu, kiedy pełnomocnik ma to uczynić brak jest wskazań
w Kodeksie postępowania administracyjnego. W kodeksie postępowania cywilnego przepis art. 89 § 1 wyraźnie zastrzega, że chodzi tu o pierwszą czynność procesową
i zasadę tę należy przenieść na grunt postępowania administracyjnego (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Tom I, Komentarz do art. 1-103, Lex 2007, Wyd. II). Organ musi więc dysponować dokumentem, by móc ocenić czy pełnomocnik rzeczywiście został
w postępowaniu ustanowiony. Obowiązki organu aktualizują się dopiero z chwilą skutecznego ustanowienia pełnomocnika w danym postępowaniu, niezależnie od tego czy i w jakim zakresie oraz od kiedy łączy stronę stosunek pełnomocnictwa poza postępowaniem.
Zauważyć przyjdzie, że decyzja z dnia 3 września 209 r. doręczona została bezpośrednio stronie i jest to okoliczność niesporna w sprawie. Spór między stronami sprowadza się zatem do kwestii, czy powinnością organu było doręczenie decyzji adw. W. W., traktowanego przez T. K. jako swojego pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym przed organami Państwowej Straży Pożarnej.
Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że T. K. udzielił pełnomocnictwa adw. W. W. do prowadzenia "sprawy odwołania od decyzji z dnia 20 grudnia 2007 r. Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] – [...]", oraz udzielił kolejnego pełnomocnictwa (karta 26 akt adm.) do prowadzenia innej, konkretnie oznaczonej indywidualnie sprawy - "o wznowienie postępowania, sygn. akt [...]", zaś innych pełnomocnictw akta administracyjne nie zawierały.
Dodać również przyjdzie, że skarżący w postępowaniu sądowym nie okazał odpisu innych pełnomocnictw, którymi mógłby legitymować się adw. W. W., działający w jego imieniu w postępowaniach związanych z prowadzeniem czynności kontrolno-rozpoznawczych, z zakresu ochrony przeciwpożarowej w Składzie [...] w [...].
Mając na uwadze przedstawione wyżej wywody powtórzyć przyjdzie, że strona od momentu wszczęcia postępowania może ustanowić w nim pełnomocnika. Jednakże o ile strona ustanowiła pełnomocnika do wszystkich spraw, w tym także spraw, które
w przyszłości mogą być przedmiotem postępowań (w ramach pełnomocnictwa ogólnego), to pełnomocnik jest zobligowany złożyć uwierzytelniony odpis tego pełnomocnictwa do akt każdej z prowadzonych spraw (por. cyt. wyżej wyrok NSA z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1217/06). Natomiast na podstawie lektury akt administracyjnych nie można przyjąć, aby w realiach przedmiotowej sprawy,
w postępowaniu wszczętym w dniu 30 czerwca 2009 r., dotyczącym uchybień
w zakresie przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, stwierdzonych w dniu 26 czerwca 2009 r., podczas czynności kontrono-rozpoznawczych w obiekcie - Skład [...] w[...], zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji z dnia 3 września 2009 r. działał za stronę pełnomocnik. W konsekwencji, nie można organowi doręczającemu decyzję do rąk strony – T. K., właściciela obiektu, w którym przeprowadzano kontrolę zarzucić naruszenie przepisów postępowania, dające podstawę do wznowienia postępowania.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło