II SA/Op 76/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółka z o.o. z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od opłat sądowych w całości na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 2 grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A Spółki z o.o. z siedzibą w [...], wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 2 grudnia 2015 r., nr [...]. W skardze, Spółka złożyła szereg wniosków procesowych, w tym m.in. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od opłat sądowych w całości. Do skargi strona załączyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPPr" oraz dokumenty finansowe i księgowe za rok 2013 i 2014 (sprawozdania finansowe, bilanse, rachunki zysków i strat, informacje dodatkowe), a także dokumenty potwierdzające istnienie należności wobec organów celnych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała na złą sytuację finansową, powodującą niemożność uiszczenia kosztów sądowych. Podała, że nie posiada środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie opłat sądowych przedmiotowej sprawy. Nie posiada środków trwałych, a jedynym środkiem trwałym Spółki są automaty do gier, które w większości zostały zatrzymane przez organy celne na skutek toczących się postępowań. Powyższe powoduje z kolei, niemożność prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej i zarobkowania. Przedstawiony stan, zdaniem Spółki trwa od dłuższego czasu i powoduje niemożność zgromadzenia przez nią jakichkolwiek oszczędności. Nie posiada ona także zdolności kredytowej, a jedyny wspólnik wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. W dalszej części wniosku spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 5.000,00 zł, wartość środków trwałych 500.850,02 zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 167.360,10 zł. Stan rachunku bankowego Spółki na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy wykazywał saldo zerowe. Dodatkowo spółka podniosła, że wymagalne zobowiązania z tytułu kar pieniężnych, wymierzonych przez organy celne wynoszą 1.140.000,00 zł. Wpisy sądowe w sprawach sądowoadministracyjnych ze skarg na decyzje wymierzające kary pieniężne wynoszą z kolei łącznie: 34.280 zł. Do akt sprawy dołączono: sprawozdanie finansowe za lata 2013 i 2014, wyciąg bankowy odpisy upomnień, wydanych przez organy celne. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji, skarżąca Spółka dołączyła do akt sprawy dokumenty: CIT-8 za 2014 r.; VAT-7K za I kw. 2015 r.; VAT-7K za II kw. 2015 r.; VAT-7K za III kw. 2015 r., VAT-7K za IV kwartał 2015 r.; kserokopię protokołów z zajęć i odbioru ruchomości w okresie od 17 czerwca 2015 r. do 8 lutego 2016 r.; wyciąg z rachunku bankowego z dnia 30 listopada 2015 r.; zawiadomienie z dnia 17 czerwca 2015 r. Prezes Spółki w piśmie z dnia 22 lutego 2016 r. oświadczył także, że rachunek bankowy podany we wniosku jest jedynym rachunkiem Spółki; Spółka w ciągu ostatnich dwóch lat nie otrzymała pomocy publicznej; nie został ustalony obowiązek dokonania dopłat przez wspólników Spółki; w stosunki do Spółki nie został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, ani też nie zostało wszczęte postępowanie naprawcze; poza działalnością związaną z grami na automatach Spółka nie prowadzi żadnej innej działalności gospodarczej; Spółka nie zatrudnia też pracowników, a lokal stanowiący siedzibę Spółki stanowi przedmiot umowy najmu. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 2 tej ustawy zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy P.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującego tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Powyższe może bowiem zostać przyznane dopiero wtedy, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Według oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy strony skarżącej, która jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, jej kapitał zakładowy wynosi 5.000,00 zł, zaś wartość środków trwałych to 500.850,02 zł. Za ostatni rok obrotowy Spółka miała ponieść stratę w wysokości 167.360,10 zł. Tymczasem według złożonego przez Spółkę sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia 2014 r. wartość aktywów trwałych wyniosła 500.850,02 zł (i wzrosła w porównaniu z 2013 r., bowiem wówczas wynosiła: 298.934,35 zł), a aktywa obrotowe łącznie wyniosły 35.624,28 zł. Wartość środków trwałych kształtowała się z kolei na poziomie 500.850,02 zł. W stosunku do roku 2013 r. zmniejszyły się zobowiązania Spółki, powstałe wobec kontrahentów z tytułu dostaw i usług z 243.939,73 zł w 2013 r. do 128.587,96 zł w 2014 r., przy czym w 2014 r. wzrosły zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń z 1.720,56 zł (2013 r.) do 27.398,36 zł (2014 r.). Z przedstawionej na skutek wezwania deklaracji CIT-8 za 2014 r. wynika natomiast, że Spółka poniosła stratę w wysokości 56.454,26 zł, przy przychodach: 1.688.950,20 zł i kosztach uzyskania przychodu: 1.745.404,46 zł. Ponadto, w 2015 r., co wynika z deklaracji VAT-7K za pierwszy i drugi kwartał 2015 r., Spółka dokonała dostawy towarów na kwotę odpowiednio: 679.992 zł i 548.733 zł; nabyła towary i usługi w wysokości łącznie: 599.701 zł i 642.267 zł. W trzecim i czwartym kwartale 2015 r., Spółka dokonała dostawy towarów na kwotę odpowiednio: 599.563 zł i 333.815 zł, nabyła towary i usługi w wysokości: 607.991 zł i 343.143 zł. W świetle przedstawionych faktów trudno jednak uznać, że Spółka zmaga się z groźbą niewypłacalności. Z samego jej bilansu wynika, że dokonywała zakupu towarów oraz posiada majątek. Nadal prowadzi działalność gospodarczą, a w stosunku do Spółki nie toczy się postępowanie upadłościowe, likwidacyjne, układowe lub naprawcze. Wprawdzie Spółka wykazała w 2014 r. stratę podatkową w wysokości 56.454,26 zł, jednakże zdaniem referendarza, poniesiona strata jest okolicznością niemającą przesądzającego znaczenia w sprawie. W obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (por.: postanowienie NSA z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11, wszystkie orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: http://nsa.gov.pl). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Okoliczność, że skarżąca poniosła stratę nie świadczy automatycznie, że utraciła płynność finansową. W ocenie referendarza wysokość wykazanych przychodów świadczy wręcz o znacznym potencjale Spółki do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły. Dla oceny zasadności wniosku Spółki, która jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, okoliczność uzyskiwania przychodów posiada ogromne znaczenie, ponieważ świadczy o możliwości do gromadzenia środków finansowych, a tym samym o dostępności tych środków w celu pokrycia kosztów sądowych. To uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług, bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata), będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą, świadczą w istocie o możliwościach płatniczych Spółki. Skoro Spółka osiąga przychody, jest zatem kwestią jej wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych, natomiast zaznaczyć należy, że wydatkom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi. Z materiału dowodowego wynika natomiast, że skarżąca obracała środkami finansowymi, których wysokość wielokrotnie przewyższała należny w sprawie wpis sądowy w wysokości 400 zł. Ponadto, Spółka posiada kapitał zakładowy i środki trwałe, których wysokość gwarantuje uiszczenie wpisu w niniejszej i w innych sprawach sądowoadministracyjnych prowadzonych przez Spółkę, a w których według twierdzeń Spółki, łączna wartość wpisów wynosi 34.280 zł. Spółka podaje także, że tylko część urządzeń do gry, które obok innych środków wchodzą w skład środków trwałych Spółki, zostało zatrzymanych przez organy celne. Z przedłożonych dokumentów nie wynika też, żeby zajęcie rachunku, a także nałożenie na Spółkę kar pieniężnych, miało wpływ na jej możliwości finansowe, skoro z Spółka rokrocznie zwiększa przychód i finansuje koszty, pomimo wykazywanej w bilansach straty. Nie bez znaczenia dla oceny niniejszego wniosku jest także okoliczność istnienia szczególnej instytucji, przewidzianej w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm.), a mianowicie umożliwiającej zobowiązanie wspólników do dopłat. Dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi Spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por.: postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 146/14). Mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 701/11; postanowienie NSA z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1470/13). We wniosku Spółka zaznaczyła, a następnie potwierdziła to piśmie z dnia 2 grudnia 2015 r., że jedyny jej wspólnik wykluczył możliwość jej dokapitalizowania. Powyższe świadczy o braku podjęcia przez skarżącą należytej aktywności w celu samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu i nie może przemawiać na jej korzyść. Pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się bowiem z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym (por.: postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1329/15). Zdaniem referendarza, w przedstawionej sytuacji uznać należy, że nie ma podstaw do traktowania skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Tymczasem kondycja finansowa Spółki, wynikająca z przedstawionych danych, w tym wyniki gospodarcze Spółki za ostatnie lata, wartość środków trwałych (wielokrotnie przewyższającą wysokość kosztów sądowych, którymi strona może być obciążona w niniejszej sprawie), a przede wszystkim wielkość przychodów nie daje podstaw do udzielenia jej prawa pomocy. Ocena wszystkich tych okoliczności wskazuje na to, iż nie ma wystarczających podstaw do obciążenia budżetu państwa kosztami sądowymi w sprawie zainicjowanej przez A Spółka z o. o. W świetle bowiem ciągłej aktywności gospodarczej Spółki, wysokości jej kapitału zakładowego, jak i wartości posiadanych środków trwałych, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby jej swoistego rodzaju uprzywilejowanie. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.