II SA/Op 79/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. M. na uchwałę Gminy [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: 1) odmówić przyznania prawa pomocy, 2) odrzucić skargę. Skarżący J. M. w dniu 11 stycznia 2008 r. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...], Nr [...], uzupełnioną pismem procesowym z dnia 10 marca 2008 r., w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ramach czynności sprawdzających dotyczących zachowanie przez stronę wymogów formalnych skargi Sąd wyjaśniał czy tylko i wyłącznie J. M. jest stroną skarżącą, a to wobec tego, że skargę podpisał także i wskazał swój adres dla doręczeń B. M. Sąd dążył także do jednoznacznego ustalenia przedmiotu postępowania, a mianowicie tego, czy skarga dotyczy tylko uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia [...], czy też innego aktu lub bezczynności organu. W tym celu Sąd wezwał do oświadczenia się na te okoliczności J. M. i B. M. Po otrzymaniu wezwania, w piśmie z dnia 3 marca 2007 r., J. M. oświadczył że tylko on jest skarżącym, a B. M. to jego brat, którego ustanawia pełnomocnikiem do odbioru korespondencji w Polsce. Skarżący wskazał nadto, że zaskarża oprócz uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia [...], także decyzję Burmistrza [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości. Skarżący wniósł ponadto w piśmie z dnia 3 marca 2008 r. o przyznanie mu prawa pomocy w całości poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, jako fachowej pomocy i o zwolnienie go z kosztów procesu oraz o obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania. Przesłał też w dniu 6 maja 2008 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że chce przyznania mu prawa pomocy w całości. Wskazał, że jest bezrobotnym ojcem samotnie wychowującym dwie córki, jedyny dochód ich rodziny to 852 euro miesięcznie z tytułu zasiłków (544,53 euro zasiłek dla bezrobotnych, 308 euro zasiłki rodzinne dla córek), po opłaceniu mieszkania, prądu, wody telefonu itp., pozostaje im 544,53 euro miesięcznie na utrzymanie, zasiłki na dzieci są przeznaczane na wydatki szkolne, np. bilety autobusowe, nie mają własnego mieszkania, a jedynie lokal komunalny z miasta. Zażądał także zwrotu wywłaszczonych gruntów. Skarga na decyzję Burmistrza [...] z dnia [...], została wyłączona do odrębnego postępowania w tut. Sądzie pod sygn. akt II SA/Op 99/08, a skarga w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości została wyłączona do odrębnego postępowania w tut. Sadzie pod sygn. akt II SA/OP 98/08. W związku z powyższym J. M. został wezwany do usunięcia naruszenia braków formalnych skargi na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...], poprzez określenie naruszenia prawa bądź interesu prawnego i wykazanie, że przed wniesieniem skargi wezwał Gminę do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną uchwałą, pod rygorem odrzucenia skargi w razie nieuzupełnienia jej braków w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Jednocześnie skarżący, jako strona mieszkająca za granica został poinformowany, że doręczenia będą dokonywane na adres pełnomocnika do doręczeń B. M. o ile nie wskaże on innego adresu Polsce, a zrezygnuje z dotychczasowego, pisma będą zostawiane w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Gmina [...] reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego W. P., udzieliła odpowiedzi na skargę pismem z dnia 25 marca 2008 r., wnosząc o odrzucenie skargi z uwagi na naruszenie przez skarżącego art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, polegające na wniesieniu skargi bez uprzedniego wezwania strony przeciwnej do usunięcia naruszenia uprawnienia lub interesu prawnego. Gmina wskazała też, że jej zdaniem zaskarżona uchwała dnia [...] nie narusza interesu prawnego skarżącego, gdyż nie posiada on tytułu prawnego do nieruchomości przeznaczonej w zaskarżonym planie miejscowym pod drogi publiczne. Prawo własności tych nieruchomości przysługuje córkom skarżącego i to one mogłyby posiadać ewentualnie legitymację do wniesienia skargi w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, o ile wykazałyby, że naruszenie ich prawa własności związane jest z jednoczesnym naruszeniem przepisu prawa materialnego. Gmina powołała też w odpowiedzi na skargę wyjaśnienia merytoryczne przedstawione wcześniej skarżącemu i sądowi w piśmie z dnia 12 lutego 2008 r., co do planowania przestrzennego i możliwości dochodzenia roszczeń związanych z wejściem negatywnych dla właściciela gruntu ustaleń planu. Odpowiadając na wezwanie tut. Sadu do usunięcia naruszenia braków formalnych skargi J. M. w piśmie z dnia 29 marca 2008 r. (k.46 akt) podniósł, że wezwał Gminę do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną uchwałą pismem z dnia 10 maja 2007 r. i uzyskał na nie odpowiedź Gminy w piśmie z dnia 12 czerwca 2007 r., nr [...], które dołączył. Pismo z dnia 10 maja 2007 r. sporządziły córki skarżącego E. M. i I. M., przy czym nie wynika, z jego treści, aby wzywały one w nim do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną przez J. M. uchwałą z dnia [...]. E. i I. M. zwracały się w piśmie z dnia 10 maja 2007 r., do Burmistrza [...] o wyjaśnienie, kiedy otrzymają odszkodowanie za wywłaszczone działki oznaczone nr A i B o łącznej powierzchni 0,16 ha. i podniosły, że Gmina [...] przejęła te działki, należące od 1875 r. do ich rodziny, bezprawnie w roku 1972 r. Pismo z dnia 10 maja 2007 r. stanowiło odpowiedź na wcześniejsze pismo Burmistrza [...] z dnia 20 marca 2007 r. Pismo natomiast z 12 czerwca 2007 r., nr [...], nadesłane przez skarżącego jest pismem Burmistrza [...] skierowanym do niego, ale w rzeczywistości stanowi odpowiedź na ich pismo z dnia 10 maja 2007 r. Burmistrz wyjaśnił w nim, że nieruchomości położone w B. wywłaszczone w 1972 r., przeszły na rzecz Skarbu Państwa na mocy uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia 1 lutego 1972 r., Nr [...], w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa. Wywłaszczony grunt stanowił jedynie część działki pierwotnej nr A wskazanej przez skarżącego we wniosku i obejmował działki nr B, C i D o łącznej powierzchni 0,1601 ha. Burmistrz stwierdził też w tym piśmie, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż zgodnie z decyzją PPRN w S. Nr [...] z dnia 21 październik 1972 r. osobami uprawnionymi do otrzymania odszkodowania ustalonego na łączną kwotę 6724,20 zł byli spadkobiercy po zmarłej F. P. Natomiast nieruchomości dla których prowadzona jest księga wieczysta nr A J. M. nabył dopiero w 1984 r. od Z. P. która według załączonej przez skarżącego kopii aktu własności ziemi stała się ich właścicielką z mocy prawa w 1973 r. Burmistrz wyjaśnił też, że organem właściwym do rozpatrywania spraw dotyczących roszczeń z tytułu przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa jest Starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Burmistrz wskazał nadto, że o ile J. M. chce występować w imieniu córek w sprawach związanych z podziałem działek nr E i F oraz ze zbyciem gruntu wydzielonego z tych nieruchomości pod drogi, to musi posiadać pełnomocnictwo notarialne od nich. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skargę należało odrzucić. Wniesiona przez J. M. skarga dotyczy uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia [...], Nr [...], w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z tym należy wskazać, iż w świetle art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a, skargę można wnieść po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one w postępowaniu, a jeśli nie były one przewidziane ustawą, wniesienie skargi musi być poprzedzone wezwaniem właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Szczególne przesłanki dopuszczalności zaskarżenia uchwał organów gminy przewiduje art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001r., nr 146, poz. 1591 ze zm.), w myśl którego, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą podjętą przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Przepis ten ustanawia zatem przesłankę dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego w postaci wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Uchwałę organu gminy podjętą w zakresie administracji publicznej można zaskarżyć do sądu administracyjnego dopiero po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, przy czym w sprawie o usunięcie naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (ust. 4). Oznacza to, że skarga do sądu administracyjnego może być złożona dopiero wówczas, gdy organ gminy, który podjął kwestionowaną uchwałę, odmówi usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego albo nie wypowie się w tej kwestii w terminie, jaki obowiązuje, dla załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym (por. T. Woś, H. Knysiak –Molczyk, M.Romańska: Postępowanie sądowoadministracyjne, Wyd. Prawnicze "LexisNexis" Warszawa 2004r. str. 242). Terminy, o których mowa wynikają z art. 35 i 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwaną dalej K.p.a. Ustawodawca w przepisie art. 35 § 3 K.p.a określił, że załatwienie sprawy przez organy administracyjne powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od wszczęcia postępowania, stąd bieg terminu do wniesienia do sądu skargi w trybie omawianego przepisu rozpoczyna się po upływie dwóch miesięcy, w czasie których organ miał obowiązek ustosunkowania się do wezwania. Niespełnienie tej przesłanki powoduje niedopuszczalność skargi. Przepis art. 58 § 1 P.p.s.a. wymienia enumeratywnie przesłanki do odrzucenia skargi, należą do nich: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2),, nie uzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6), która występuje m.in. w razie nie wyczerpania środków zaskarżenia. Skarżący został wezwany do uzupełnienia braku skargi, polegającego na wykazaniu, że wyczerpany został przewidziany prawem tryb wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył w piśmie z dnia 29 marca 2008 r., że wzywał organ do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wywołanego zaskarżoną uchwałą, w piśmie z dnia 10 maja 2007 r., którego kopię załączył. Pismo z dnia 10 maja 2007 r. po pierwsze nie pochodzi od skarżącego, a od jego córek E. i I. M., a ponadto z analizy jego treści nie wynika, aby stanowiło ono wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wywołanego zaskarżoną uchwałą, która dotyczy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący niewyczerpał zatem wymaganego środka zaskarżenia, w związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić. Odnośnie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, należy zauważyć, iż wprawdzie stosownie do art. 243 §1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, jednakże zgodnie z art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy bez potrzeby analizy stanu faktycznego i prawnego jest oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 320 i nast.) W świetle powyższego należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w art. 247 P.p.s.a., a to z uwagi na brak wyczerpania przed wniesieniem skargi środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu administracyjnym. Z tego względu skargę, jako podlegającą odrzuceniu, należało uznać za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 P.p.s.a. również w zakresie rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko takie jest zbieżne z poglądami wyrażanymi zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym przyjęto, iż o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona, w szczególności w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych np. gdy strona nie wyczerpała toku instancji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2007r. sygn. akt II OZ 294/07; z dnia 24 stycznia 2007r. sygn. akt I OZ 35/07; z dnia 27 października 2005r. sygn. akt II FZ 652/05 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 stycznia 2007r. sygn. akt IV SA/Wa 2222/06 - nie publ.), jak i w literaturze przedmiotu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Wyd. Zakamycze 2005, s. 596), gdzie podkreślono, iż potrzeba zastosowania art. 247 P.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia (art. 58 § 1 P.p.s.a.). Z przedstawionych wyżej powodów, w odniesieniu do złożonego przez skarżącego w piśmie z dnia 3 marca 2008 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie uruchamiał właściwej dla postępowania w tym przedmiocie procedury, którą rozpoczyna przesłanie wnioskodawcy urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (nota bene wniosek skarżącego został złożony na urzędowym formularzu- k. 55 akt). Zauważyć również należy, że z uwagi na okoliczność, że skarga jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu, stosownie do art. 222 P.p.s.a. nie żądano także od skarżącego uiszczenia stosownego wpisu sądowego, a tym samym nie powstał na obecnym etapie postępowania obowiązek poniesienia przez skarżącego żadnych kosztów sądowych. Sam zaś fakt odmowy przyznania stronie prawa pomocy nie stanowi przeszkody w złożeniu stosownego wniosku, w sytuacji gdyby wobec zamiaru skorzystania przez skarżącego z przysługujących mu środków zaskarżenia, zaistniała konieczność poniesienia przezeń ewentualnych wydatków, których nie byłby on w stanie ponieść samodzielnie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 247 P.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. orzeczono, jak sentencji.