II SAB/Op 15/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant : Starszy sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. F. i A. F. na bezczynność "A" S.A. Oddział w [...] w przedmiocie informacji publicznej postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącym R. F. i A. F. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu wpisu sądowego. R. F. i A. F., reprezentowani przez radcę prawnego Ł. B., pismem z dnia 30 września 2011 roku (doręczonym w dniu 12 października 2011 roku), wezwali firmę A Spółkę Akcyjną, Oddział w [...] - dalej też jako Spółka, do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez wymienioną Spółkę z nieruchomości stanowiącej ich własność - działki budowlanej o numerze A, położnej w [...], dla której Sąd Rejonowy w Opolu prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]. Jednocześnie wezwali Spółkę do zawarcia umowy w przedmiocie ustanowienia na jej rzeczy odpłatnej służebności przesyłu, dotyczącej linii energetycznej wchodzącej w skład przedsiębiorstwa, a przebiegającej przez wymienioną nieruchomość. Ponadto zwrócili się - w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3 "a" tired pierwszy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112 poz. 1198 ze zm.), o udostępnienie wszelkich, ewentualnych decyzji administracyjnych, stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych. W uzasadnieniu podkreślili, iż wyżej wymieniona nieruchomość nie została wywłaszczona na potrzeby budowy instalacji elektroenergetycznych, jak również nie została zawarta umowa ograniczająca prawo własności do niej. Jako podstawę wynagrodzenia zaproponowali rynkową wartość dzierżawy podobnych działek, w rozumieniu art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) . Pismem z dnia 21 marca 2012 roku (doręczonym w dniu 29 marca 2012 roku) ponowili wcześniejsze wezwanie skierowane do A S.A. Oddział w [...]. W odpowiedzi z dnia 2 kwietnia 2012 roku (doręczonej w dniu 10 kwietnia 2012 roku) Spółka poinformowała, iż przez teren działki nr B przebiega linia napowietrzna niskiego napięcia wybudowana w latach siedemdziesiątych, a elementem jej konstrukcji jest słup, umiejscowiony na wymienionej działce. W oparciu o decyzję Urzędu Gminy w [...] o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 31 marca 1989 roku, przeprowadzono remont wymienionej linii. Powołując się na przepis art. 292 k.c. w zw. z art. 172 k.c. i fakt długotrwałego użytkowania urządzeń stwierdzono, iż Spółka nabyła służebność gruntową przez zasiedzenie. Wszelkie roszczenia odszkodowawcze uznane zostały w związku z tym za bezpodstawne. Ustosunkowując się do żądania udostępnienia informacji stwierdzono, że brak jest podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Pismem z dnia 11 kwietnia 2012 roku (doręczonym 17 kwietnia 2012 roku) skarżący zwrócili się o wyjaśnienie, na jakiej podstawie miało dojść do nabycia nieruchomości gruntowej przez zasiedzenie, czy spółka wypłacała kiedykolwiek właścicielom nieruchomości jakiekolwiek odszkodowania, w jakim czasie i na jakim obszarze spółka korzystała z przedmiotowego prawa, a także kiedy urządzenie elektroenergetyczne zostało wybudowane i czy zmieniało swoje położenie na działce. Pełnomocnik skarżących wystąpił do Urzędu Gminy w [...] z prośbą o nadesłanie kserokopii decyzji nr [...] z dnia 31 marca 1989 roku o pozwolenie na budowę. W odpowiedzi pisemnej z dnia 08 maja 2012 roku poinformowano, iż wymieniona decyzja nie znajduje się w archiwum. Pismem z dnia 31 maja 2012 roku pełnomocnik R. i A. F. zwrócił się o ten dokument do Archiwum Państwowego w Opolu. Archiwum Państwowe odpowiedziało, że w jego zasobach brak jest wnioskowanej decyzji. W dniu 24 sierpnia 2012 roku pełnomocnik skarżących otrzymał pisemną odpowiedź z firmy A Spółka Akcyjna Oddział [...], na pismo z dnia 11 kwietnia 2012 roku, której treść sprowadzała się w istocie do stwierdzeń zawartych we wcześniejszej korespondencji pochodzącej od spółki. Dodatkowo podano, iż informacje, o których udostępnienie się wnosi, nie mieszczą się w katalogu obowiązków operatora dystrybucyjnego, wymienionych w art. 9c ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 roku - Prawo energetycznego (Dz.U. 1997 Nr 54 poz. 348). W konsekwencji uzyskanie niniejszych danych ma na celu realizację wyłącznie prywatnego interesu, polegającego na ocenie ryzyka procesowego z jakim powinny się liczyć osoby domagające się wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości i ustalenia służebności przesyłu. W dniu 2 kwietnia 2013 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynęła skarga R. i A. F., reprezentowanych przez radcę prawnego, Ł. B. na bezczynność firmy A Spółka Akcyjna Oddział [...]. W skardze zarzucono nieudostępnienie informacji publicznej, żądanej w piśmie z dnia 30 września 2011 r., w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a także niewydanie rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania o udostępnieniu informacji publicznej zgodnie z art. 17 ust. 1 wymienionej ustawy. W skardze wniesiono o stwierdzenie bezczynności spółki oraz zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona skarżąca obowiązek stosowania się do wymogów ustawy o dostępie do informacji publicznej przez podmioty będące spółką prawa handlowego, zajmujące się dystrybucją energii elektrycznej, wywiodła wprost z brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., stanowiącego, iż zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. W ocenie skarżącego, ustawodawca powiązał zadania publiczne z realizacją podstawowych publicznych praw obywateli, bez względu na podmiot owe prawa realizujący. Dystrybucja energii elektrycznej i zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie dla dobra wspólnego skarżący zaliczył do zadań o charakterze publicznym. Podkreśliła również, iż w obecnym stanie prawnym strona skarżąca bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji w trybie u.d.i.p. nie jest związana żadnym terminem. W odpowiedzi na skargę A Spółka Akcyjna Oddział w [...] wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu zaprzeczyła, jakoby spółka należała do kategorii podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej , wskazanych przez przepisy u.d.i.p. Podkreśliła, iż A Spółka Akcyjna nie należy do szeroko pojętego sektora finansów publicznych, co wyklucza objęcie spółki zakresem podmiotowym wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 1- 4 u.d.i.p. Nie jest to również osoba prawna, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, która to kategoria zawarta została w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jak wskazano 99, 51 % akcji A Spółka Akcyjna posiada B Spółka Akcyjna z siedzibą w [...], pozostali akcjonariusze posiadają 0, 49 % akcji, przy czym w B Spółce Akcyjnej, Skarb Państwa posiada 30, 06 % akcji. Dalej uzasadniała, że informacje, których udostępnienia żądała strona skarżąca, nie stanowią informacji publicznej. Podkreśliła, iż art. 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne, stanowiący o zakresie działalności A Spółka Akcyjna, nie obejmuje tym zakresem obowiązku udostępniania informacji z kategorii dokumentów o lokalizacji, czy budowie urządzeń elektroenergetycznych. O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorcę energetyczne żądanej informacji decyduje to, czy dotyczy ona "sprawy publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Ponadto wykazano, że dystrybucja energii jest nie tyle zadaniem publicznym, co zadaniem mającym znaczenie publiczne, co jednak nie upoważnia do ingerencji w sprawy przedsiębiorstwa i nakładania nań obowiązku udostępniania dokumentów inwestycyjnych. Wreszcie podkreśliła, iż brak decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej uzasadniony był stanowiskiem A Spółka Akcyjna Oddział w [...] o braku cech informacji publicznej w odniesieniu do informacji żądanej przez stronę skarżącą, co uzasadnia art. 16 u.d.i.p. W takim zaś przypadku wystarczające było zajęcie przez spółkę pisemnego stanowisko w sprawie (podobnie WSA w Gorzowie Wielkopolskim, II SA/Go 846/12 z dnia 12 grudnia 2012 roku). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej jako "P.p.s.a.", sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Zgodnie z art. 32 P.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej jako u.d.i.p.), obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (por. art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Powyższe przepisy należy uzupełnić unormowaniami art. 25 i następnych P.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 P.p.s.a. zdolność sądową, czyli zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, ma osoba fizyczna i osoba prawna, a ponadto państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, jak też inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W niniejszej sprawie stronami postępowania są skarżący oraz A S.A. Oddział w [...], na którą wskazał skarżący w skardze, jako na organ zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji publicznej. Przed przystąpieniem do badania zasadności skargi Sąd zobowiązany jest do zbadania zdolności sądowej stron biorących udział w postępowaniu sądowym. Zatem w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, czy oddział spółki akcyjnej posiada zdolność sądową. Spółka akcyjna osobą prawną staje się z chwilą wpisania jej do rejestru, tj. Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (art. 306 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych -Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Kodeks spółek handlowych nie reguluje kwestii tworzenia oddziałów spółek akcyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednak na możliwość posiadania przez przedsiębiorcę (spółkę akcyjną) oddziałów wskazują przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz.1447 ze zm.), tj. art. 5 pkt 4, zgodnie z którym przez oddział rozumie się wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Jeżeli przedsiębiorca posiada oddziały, to w rejestrze przedsiębiorców obok danych dotyczących przedsiębiorcy powinny być ujawnione także siedziby i adresy jego oddziałów (art. 38 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - tekst jednolity Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz.1186 ze zm.). Pomimo jednak organizacyjnego, technicznego, kadrowego i finansowego wyodrębnienia oddział nie posiada odrębnej podmiotowości (zdolności) prawnej, bowiem podstawą aktywności oddziału jest zawsze osobowość (zdolność) prawna przedsiębiorcy (por. A. Janiak. Komentarz do art. 436 Kodeksu cywilnego, pub. LEX, 2012 nr 128071). Z powyższego wynika, że osobowość prawną, a co za tym idzie zdolność sądową posiada jedynie spółka akcyjna, co oznacza, że tylko spółka akcyjna może być stroną w postępowaniu ze skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W realiach niniejszej sprawy stroną postępowania może być wyłącznie C S.A. z siedzibą w [...]. Niewłaściwe określenie podmiotu, którego bezczynności dotyczy skarga, nie jest brakiem formalnym skargi, ani też brakiem podlegającym uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. 31 P.p.s.a. Wezwanie do uzupełnienia wskazanych braków byłoby możliwe tylko wówczas, gdy nabycie zdolności sądowej związane jest z dokonaniem określonej czynności takiej jak wpis do rejestru, a dokonanie tej czynności uzależnione jest od woli podmiotu niemającego zdolności sądowej (tak M. Niezgódka-Medek, teza 1 do art. 31 – B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex 2011). Z taką sytuacją jednak nie mamy w niniejszej sprawie do czynienia. Reasumując, skoro oddział spółki akcyjnej nie posiada zdolności sądowej, to nie może występować w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. Końcowo zaznaczyć należy, że podobny pogląd wyraziły między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w następujących sprawach o sygn. akt: II SAB/Wa 47/13, II SAB/Wa 484/12, II SAB/Wa 23/13, II SAB/Wa 519/12 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawach o sygn. akt; II SAB/Rz 25/13, II SAB/Rz 24/13, Ii SAB/Rz 15/13, II SAB/Rz 8/13, oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawach o sygn. aky II SAB/Lu 32/13 i II SAB/Lu 31/13. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. Sąd skargę odrzucił, orzekając jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.