II SAB/Op 17/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant : Starszy sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na bezczynność "A" S.A. Oddział w [...] w przedmiocie informacji publicznej postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu J. S. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu wpisu sądowego. J. S. reprezentowany przez radcę prawnego Ł. B., pismem z dnia 23 stycznia 2012 roku wezwał firmę A Spółka Akcyjna, Oddział w [...] - dalej też jako Spółka, do negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z następujących nieruchomości: - działki rolnej o numerze ewidencyjnym A, położonej w [...], dla której Sąd Rejonowy w Głubczycach prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], - działki rolnej zabudowanej o numerze ewidencyjnym B, położonej w [...], dla której Sąd Rejonowy w Głubczycach prowadzi księgę wieczystą o numerze [...], - działki rolnej zabudowanej o numerze ewidencyjnym C, położonej w [...], dla której Sąd Rejonowy w Głubczycach prowadzi księgę wieczystą o numerze [...]. Ponadto domagał się ustalenia na tych nieruchomościach służebności przesyłu, za wynagrodzeniem. W uzasadnieniu wskazał, iż przez działki wymienionych nieruchomości przebiega linia energetyczna, należącą do A Spółka Akcyjna, pomimo tego, że właściciel nieruchomości nie posiada wiedzy, aby zostały one wywłaszczone na potrzeby budowy instalacji elektroenergetycznych, czy też aby w jakikolwiek inny sposób zostało ograniczone jego prawo własności do tych nieruchomości. Skarżący nie zawierał też z niniejszą spółką żadnej umowy cywilnoprawnej, uprawniającej do korzystania z tych nieruchomości na rzecz Spółki. Jednocześnie zaproponował ustanowienie na tejże nieruchomości służebność przesyłu, proponując jako podstawę wynagrodzenia, rynkową wartość dzierżawy podobnych działek, w rozumieniu art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.). Dodatkowo, powołując się na przepisy art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 , art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy z dnia 06 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej, Dz. U.Nr 112 poz. 1198 ze zm.), zwanej dalej "u.d.i.p.", zażądał udostępnienia kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji, stanowiących podstawę lokalizacji i budowy opisanych wyżej linii elektroenergetycznych. W odpowiedzi na powyższe A Spółka Akcyjna Oddział w [...] w piśmie z dnia 20 marca 2012 roku wskazała, iż przez teren działki nr A przebiega linia napowietrzna średniego napięcia w skład której wchodzą dwa słupy przelotowe ŻN-12, posadowione na wymienionej działce, a przez teren działki nr D przebiega linia napowietrzna średniego napięcia, w skład której wchodzi słup przelotowy ŻN-12, posadowiony na skraju tej działki. Wyżej wymienione linie średniego napięcia zostały wybudowane w 1988 roku, w oparciu o prawomocne decyzje i do dnia dzisiejszego są w ciągłej eksploatacji. Podkreślono, iż wymienione linie zostały wybudowane w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy. W dniu 2 kwietnia 2013 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynęła skarga J. S., reprezentowanego przez radcę prawnego, Ł. B. na bezczynność firmy A Spółka Akcyjna, Oddział w [...]. W uzasadnieniu zarzucono nieudostępnienie informacji publicznej, żądanej w piśmie z dnia 30 stycznia 2012 r., w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a także niewydanie rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania o udostępnieniu informacji publicznej, zgodnie z art. 17 ust. 1 wymienionej ustawy. Strona skarżąca obowiązek stosowania się do wymogów ustawy o dostępie do informacji publicznej przez podmioty będące spółką prawa handlowego, zajmujące się dystrybucją energii elektrycznej, wywiodła wprost z brzmienia art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., stanowiącego, iż zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, oprócz władz publicznych, są również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. W ocenie skarżącego, ustawodawca powiązał zadania publiczne z realizacją podstawowych publicznych praw obywateli, bez względu na podmiot owe prawa realizujący. Dystrybucja energii elektrycznej i zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie dla dobra wspólnego skarżący zaliczył do zadań o charakterze publicznym. Skarżący zarzucił, że w obecnym stanie prawnym podmiot wnoszący skargę na bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie jest związany żadnym terminem. Skarga na bezczynność może zostać skutecznie wniesiona, aż do ustania stanu bezczynności. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności wyżej wymienionej spółki oraz zobowiązanie jej do udzielenia informacji w żądanym zakresie i w żądanej formie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę z dnia 28 marca 2013 roku A Spółka Akcyjna Oddział w [...] zaprzeczyła, jakoby spółka należała do kategorii podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej, wskazanych przez przepisy u.d.i.p. Podała, iż A Spółka Akcyjna nie należy do szeroko pojętego sektora finansów publicznych, co wyklucza objęcie spółki zakresem podmiotowym wskazanym w art. 4 ust. 1 pkt 1- 4 u.d.i.p. Nie jest to również osoba prawna, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, która to kategoria zawarta została w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Wskazała, że 99, 51 % akcji A Spółka Akcyjna posiada B Spółka Akcyjna z siedzibą w [...], pozostali akcjonariusze posiadają 0, 49 % akcji, przy czym w B Spółce Akcyjnej, Skarb Państwa posiada 30, 06 % akcji. Ponadto kwestionowała, aby informacje, których udostępnienia żądała strona skarżąca, stanowiły informację publiczną. W tym zakresie powołano się na wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 roku, sygnatura akt I OSK 851/10. Podkreśliła, iż art. 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne, będący wyznacznikiem dla zakresu działalności A Spółka Akcyjna, nie obejmuje obowiązku udostępniania informacji w postaci dokumentów o lokalizacji, czy budowie urządzeń elektroenergetycznych. O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorcę energetyczne żądanej informacji decyduje to, czy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Dalej w odpowiedzi na skargę wywiedziono, iż dystrybucja energii jest nie tyle zadaniem publicznym, co zadaniem mającym znaczenie publiczne, co jednak nie upoważnia do ingerencji w sprawy przedsiębiorstwa i nakładania nań obowiązku udostępniania dokumentów inwestycyjnych. Podsumowując wskazała, iż brak decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej uzasadniony był stanowiskiem A Spółka Akcyjna Oddział w [...] o braku cech informacji publicznej w odniesieniu do informacji żądanej przez stronę skarżącą, co uzasadnia art. 16 u.d.i.p. W takim zaś przypadku wystarczające było zajęcie przez spółkę pisemnego stanowisko w sprawie (podobnie WSA w Gorzowie Wielkopolskim, w wyroku z dnia 12 grudnia 2012 roku, sygn. akt II SA/Go 846/12,). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej jako "P.p.s.a.", sąd odrzuca skargę jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Zgodnie z art. 32 P.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej jako u.d.i.p.), obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (por. art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Powyższe przepisy należy uzupełnić unormowaniami art. 25 i następnych P.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 P.p.s.a. zdolność sądową, czyli zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, ma osoba fizyczna i osoba prawna, a ponadto państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, jak też inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W niniejszej sprawie stronami postępowania są skarżący oraz A S.A. Oddział w [...], na którą wskazał skarżący w skardze, jako na organ zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji publicznej. Przed przystąpieniem do badania zasadności skargi Sąd zobowiązany jest do zbadania zdolności sądowej stron biorących udział w postępowaniu sądowym. Zatem w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć, czy oddział spółki akcyjnej posiada zdolność sądową. Spółka akcyjna osobą prawną staje się z chwilą wpisania jej do rejestru, tj. Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (art. 306 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych -Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Kodeks spółek handlowych nie reguluje kwestii tworzenia oddziałów spółek akcyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednak na możliwość posiadania przez przedsiębiorcę (spółkę akcyjną) oddziałów wskazują przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz.1447 ze zm.), tj. art. 5 pkt 4, zgodnie z którym przez oddział rozumie się wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Jeżeli przedsiębiorca posiada oddziały, to w rejestrze przedsiębiorców obok danych dotyczących przedsiębiorcy powinny być ujawnione także siedziby i adresy jego oddziałów (art. 38 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - tekst jednolity Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz.1186 ze zm.). Pomimo jednak organizacyjnego, technicznego, kadrowego i finansowego wyodrębnienia oddział nie posiada odrębnej podmiotowości (zdolności) prawnej, bowiem podstawą aktywności oddziału jest zawsze osobowość (zdolność) prawna przedsiębiorcy (por. A. Janiak. Komentarz do art. 436 Kodeksu cywilnego, pub. LEX, 2012 nr 128071). Z powyższego wynika, że osobowość prawną, a co za tym idzie zdolność sądową posiada jedynie spółka akcyjna, co oznacza, że tylko spółka akcyjna może być stroną w postępowaniu ze skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W realiach niniejszej sprawy stroną postępowania może być wyłącznie C S.A. z siedzibą w [...]. Niewłaściwe określenie podmiotu, którego bezczynności dotyczy skarga, nie jest brakiem formalnym skargi, ani też brakiem podlegającym uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. 31 P.p.s.a. Wezwanie do uzupełnienia wskazanych braków byłoby możliwe tylko wówczas, gdy nabycie zdolności sądowej związane jest z dokonaniem określonej czynności takiej jak wpis do rejestru, a dokonanie tej czynności uzależnione jest od woli podmiotu niemającego zdolności sądowej (tak M. Niezgódka-Medek, teza 1 do art. 31 – B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex 2011). Z taką sytuacją jednak nie mamy w niniejszej sprawie do czynienia. Reasumując, skoro oddział spółki akcyjnej nie posiada zdolności sądowej, to nie może występować w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. Podobny pogląd wyraziły między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w następujących sprawach o sygn. akt: II SAB/Wa 47/13, II SAB/Wa 484/12, II SAB/Wa 23/13, II SAB/Wa 519/12 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawach o sygn. akt; II SAB/Rz 25/13, II SAB/Rz 24/13, Ii SAB/Rz 15/13, II SAB/Rz 8/13, oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawach o sygn. aky II SAB/Lu 32/13 i II SAB/Lu 31/13. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. Sąd skargę odrzucił, orzekając jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.