II SAB/Op 2/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. B. na bezczynność Wojewody O. w przedmiocie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. D. B. (zwany dalej: "skarżącym") wniósł pismem z dnia 26 października 2021 r. (nadanym przesyłką pocztową w dniu 27 października 2021 r.) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na bezczynność Wojewody O. (zwanego dalej: "organem"), w przedmiocie nierozpoznania wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, złożonego w sprawie prowadzonej pod numerem [...]. Zażądał zobowiązania organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni, dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, a także wymierzenia organowi grzywny i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wraz z wniesieniem skargi skarżący uiścił w dniu 27 października 2021 r. wpis sądowy od niej w wysokości 100 zł, co wynika z wyciągu bankowego znajdującego się w aktach sprawy (por. k-28 akt). W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skarga jest bezzasadna i wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał także, że do dnia sporządzenia przez organ odpowiedzi na skargę, skarżący nie złożył ponaglenia w sprawie przedmiotowego wniosku. W wykonaniu zarządzenia z dnia 20 stycznia 2022 r., wezwano skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi przez wyjaśnienie, czy skarżący posiada nr PESEL, a jeśli tak - to o wskazanie tego numeru. Jednocześnie zobowiązano skarżącego do wykazania w terminie 7 dni, że przed wniesieniem skargi na bezczynność Wojewody O. skarżący wyczerpał tryb z art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256) - zwanej dalej jako: "k.p.a.". W tym celu wezwano o nadesłanie kopii ponaglenia, wystosowanego do organu przed złożeniem skargi, wraz z potwierdzeniem jego wniesienia. Wezwanie w podanym wyżej zakresie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do wskazanej treści wezwania w wyznaczonym terminie, spowoduje odrzucenie skargi. W przedmiotowym wezwaniu Sąd zobowiązał także skarżącego do jednoznacznego oznaczenia w terminie 7 dni, przedmiotu zaskarżenia i w tym zakresie wskazanie, czy skarżący wnosi skargę wyłącznie na bezczynność Wojewody O. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, czy też wnosi również skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ww. organ. Wezwanie zostało skutecznie doręczone w dniu 28 stycznia 2022 r. (por. pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki, k-47 akt). W odpowiedzi na nie skarżący w piśmie nadanym w dniu 2 lutego 2022 r. (data stempla na kopercie, k-41 akt) stwierdził, że skarga dotyczy bezczynności organu i również przewlekłego prowadzenia postępowania. Ponadto, do akt sprawy dołączył także skan ponaglenia z dnia 2 lutego 2022 r. zaadresowanego do [...] Urzędu Wojewódzkiego w O., w którym domaga się załatwienia sprawy oraz wyznaczenia terminu 7 dni do jej załatwienia. W ponagleniu tym skarżący stwierdził, że: "[...] na dzień dzisiejszy 02.02.2022 roku - sprawa nie została nadal załatwiona". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje: Skargę należało odrzucić. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - zwanej dalej: "p.p.s.a.". Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Z kolei art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Celem złożenia ponaglenia jest wyczerpanie środków zaskarżenia i umożliwienie załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Droga sądowa jest zatem dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Ponadto, na gruncie art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.) - zwanej dalej: "k.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 37 § 1 k.p.a., strona ma prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w powyższym przepisie (pkt 1 - bezczynność), bądź kiedy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (pkt 2 - przewlekłość). Tym samym, złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu, jest możliwe dopiero po wniesieniu ponaglenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarga złożona w niniejszej sprawie dotyczącej bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na pobyt czasowy, nie została poprzedzona złożeniem ponaglenia w tym zakresie, zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Potwierdza to także oświadczenie organu złożone w odpowiedzi na skargę. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że wprawdzie skarżący wezwany do złożenia dowodu wniesienia ponaglenia - przedłożył do akt sprawy skan takiego ponaglenia, to jednak pochodzi ono z dnia 2 lutego 2022 r., czyli zostało złożone już pod dniu wniesienia skargi do tut. Sądu. Wniesienie skargi nastąpiło bowiem za pośrednictwem przesyłki pocztowej w dniu 27 października 2021 r. (por. stempel na kopercie, k-21 akt). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2022 r., w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia" (por. np. postanowienia NSA z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1579/15 - LEX nr 1773547 i z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 3044/15 - LEX nr 2100689). Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność i ponaglenia, podważałoby bowiem racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Nie może to być postrzegane wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środka w postaci ponaglenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. Oczywiście sposób załatwienia ponaglenia przez właściwy organ nie ma żadnego znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność organu (tak: w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 2772/21). Podzielając zaprezentowany podgląd tut. Sąd uznał, że skoro w niniejszej sprawie skarżący przed wniesieniem skargi nie złożył ponaglenia, to jego skarga podległa odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. O powyższym Sąd orzekł, jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Natomiast o zwrocie z urzędu uiszczonego wpisu od skargi, Sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawa, stronie zwraca się cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.