II SAB/Op 26/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego S. M. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie informacji publicznej postanawia: przyznać radcy prawnemu S. M. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej R. S., obejmujące wynagrodzenie w kwocie 442,80 zł (słownie: czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt groszy), zawierającej podatek od towarów i usług, w kwocie 82,80 zł (słownie: osiemdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy). Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2016 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, zwolnił R. S. od kosztów sądowych oraz ustanowił radcę prawnego z urzędu, w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie informacji publicznej. Na pełnomocnika skarżącego został wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu, radca prawny S. M. wykonujący zawód w Kancelarii Radcy Prawnego w [...], przy ul. [...] (por. pismo Izby z dnia 5 maja 2016 r., k-34 akt sądowych). Wyrokiem z dnia 13 maja 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę R. S. Pismem z dnia 25 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą instancję w wysokości 480 zł, które nie zostały opłacone przez skarżącego w całości, ani w części. Zawarł także wniosek o zwrot wydatków w wysokości 6,20 zł z tytułu przesyłki pocztowej do skarżącego. W dniu 11 lipca 2016 r. wpłynęła do tut. Sądu skarga kasacyjna sporządzona przez radcę prawnego S. M., od zapadłego w sprawie wyroku. W skardze tej zawarto wniosek o przyznanie zwrotu poniesionych i udokumentowanych wydatków w wysokości 14,60 zł oraz kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych, które nie zostały opłacone ani w części, ani w całości, w maksymalnej wysokości z uwagi na skalę trudności związanej z izolacją skarżącego (pobyt w zakładzie karnym) oraz poziomem przeciwnika procesowego. W dniu 30 września 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił wyrok zapadły w sprawie w dniu 13 maja 2016 r., zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu do wydania aktu lub do dokonania czynności załatwiających wniosek skarżącego z dnia 26 stycznia 2016 r., w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, a także stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, a bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oddalił również wniosek o wymierzenie grzywny. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a., wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zastosowanie w sprawie mają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805). Wyjaśnić przy tym należy, że w dniu 2 listopada 2016 r., a zatem w toku rozpoznawania wniosku pełnomocnika o wynagrodzenie, weszło w życie kolejne rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715), na skutek którego utraciło moc rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. Okoliczność ta nie ma jednakże wpływu na ocenę wniosku pełnomocnika o wynagrodzenie z uwagi na treść § 22 nowej, obecnie obowiązującej regulacji zawierającej przepisy przejściowe, zgodnie z którymi do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do zakończenia postępowania w danej instancji. Przypomnieć zatem należy, że sprawa została wszczęta w kwietniu 2016 r. (pod rządami rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r.), a zakończyła się w I instancji przez wydanie w dniu 30 września 2016 r. wyroku przez tut. Sąd, czyli w czasie obowiązywania poprzedniego rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Z powyższych względów właśnie to rozporządzenie, ma zastosowanie w sprawie. Zgodnie z treścią § 2 przywołanego rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego. Stosownie natomiast do § 4 ust. 1 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia, opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji w innej sprawie – 480 zł, do której zakwalifikować należy postępowanie w niniejszej sprawie. Z kolei opłata maksymalna w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, wynosi - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz postanowił o przyznaniu wynagrodzenia, na które składają się kwoty: 240 zł z tytułu prowadzenia sprawy w postępowaniu w pierwszej instancji przed sądem administracyjnym (§ 4 ust. 1 w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia), 120 zł z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej (§ 4 ust. 1 w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit b rozporządzenia), a także 82,80 zł z tytułu podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3 rozporządzenia). Referendarz stwierdził przy tym, że podjęte przez pełnomocnika działania nie noszą cech warunkujących spełnienie przesłanek pozwalających na podniesienie wysokości opłaty, o których mowa w § 4 ust. 2 rozporządzenia. W szczególności nie stanowi o tym, co pełnomocnik sam podniósł, "wysoki poziom przeciwnika procesowego". Radca prawny jako profesjonalnie wykształcony prawnik, stosownie do art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 233 ze zm.), wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. Z kolei, świadczenie przez niego pomocy prawnej, polega w szczególności na udzielaniu porad i konsultacji prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed urzędami i sądami w charakterze pełnomocnika lub obrońcy (art. 6 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Z racji charakteru wykonywanej pracy zawodowej i uzyskanego wykształcenia, pełnomocnik dokonuje interpretacji przepisów prawa, które są jedynym wyznacznikiem jego działań związanych z udzielaną pomocą prawną. W każdym przypadku, bez względu na to jaki jest to przeciwnik, pełnomocnik zobowiązany jest zapoznać się z przepisami prawa i dokonać stosownej jej interpretacji. Z tych względów, rodzaj przeciwnika procesowego, nie może mieć wpływu na ustalenie opłaty w kwocie wyższej niż ta, która wynika z § 4 ust. 1 w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia. Z kolei pozostałe czynności wskazane przez pełnomocnika, zaliczyć należy do całokształtu jego działań, które doprowadziły do wydania orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie w pierwszej instancji i pokrywa je wynagrodzenie przyznane ogólnie za jego działania w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji (por.: postanowienie z dnia 28 maja 2013 r., sygn. II FZ 190/13). W sprawie nie zostało bowiem wykazane, aby nastąpiły inne nadzwyczajne okoliczności, które z uwagi na zwiększony nakład pracy pełnomocnika pozwoliłyby na przyznanie mu wyższego wynagrodzenia. Za okoliczność taką nie mógł być uznany także podniesiony fakt zapoznania się z aktami sprawy, wyszukiwaniem i analizą orzecznictwa, czy sporządzeniem wniosku o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Wymienione działania nie stanowią bowiem o nadzwyczajnym przekroczeniu przez pełnomocnika wypełniania swoich obowiązków ponad granice zwykłej staranności. Mieszczą się one natomiast w granicach czynności, jakich wymaga się od fachowego reprezentanta, który podlega określonym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego. Ponadto, jak wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 30/12, (opublikowanym na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego https://cbois.nsa.gov.pl/cbois) definicja "niezbędnych kosztów postępowania" w sytuacji, gdy strona występuje osobiście lub jest reprezentowana przez nieprofesjonalnego pełnomocnika, a także gdy w jej imieniu występuje pełnomocnik będący radcą prawnym, została przedstawiona w art. 205 § 1 i 2 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 art. 205 P.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego, zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. NSA ocenił, że powyższa regulacja ma charakter wyczerpujący, a zatem przedstawiony katalog kosztów niezbędnych nie może być rozszerzany na wydatki inne, w tym drobne i zwykle występujące przy okazji procesu sądowego. Odnośnie zatem podawanych przez pełnomocnika w niniejszej sprawie kosztów nadania przesyłek, to zdaniem referendarza są to właśnie wyżej wspomniane "drobne i zwykle występujące przy okazji procesu sądowego wydatki", które pokrywa przyznane pełnomocnikowi wynagrodzenie (por. także: postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 197/11, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach Sądów Administracyjnych; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 września 2005 r., sygn. akt I SA/Op 73/05, LEX nr 857102). Wobec powyższego na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. i z uwzględnieniem § 22 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., a także § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1715), referendarz orzekł jak w sentencji.