II SAB/Op 39/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na bezczynność Starosty Strzeleckiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę na skutek sprzeciwu wniesionego przez skarżącego na postanowienie referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II SAB/Op 39/15 postanawia: 1) ustanowić skarżącemu S. P. adwokata z urzędu, 2) oddalić wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. . S. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na bezczynność Starosty Strzeleckiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Wyrokiem z dnia 2 listopada 2015 r., Sąd oddalił skargę S. P. W dniu 10 listopada 2015 r. (data nadania przesyłki), S. P., działając poprzez swojego pełnomocnika B. P., złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, żądając zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Uzasadniając wniosek wskazał, że jest osobą starszą, schorowaną i bezrobotną, zamieszkującą samotnie w [...], z orzeczoną 20 % niezdolnością do wykonywania pracy. Utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...] euro, w tym [...] euro stanowią koszty mieszkania, [...] euro telefon, [...] euro energia elektryczna, [...] euro koszt żywności, [...] euro ubranie, [...] euro koszt komunikacji miejskiej, [...] euro renowacje mieszkania, środki przeciwbólowe [...] euro, prasa [...] euro, środki czystości [...] euro. Podał, że ma majątek w postaci 1/3 domu o powierzchni 220 m² , są to dwa pokoje oraz 1/3 znajdującej się pod domem działki budowlanej o powierzchni 1500 m². We wskazanych dwóch pokojach zamieszkuje dwoje jego studiujących dzieci. Obydwie nieruchomości stanowią własność wspólną z żoną. Z uwagi na okoliczność, że oryginały dokumentów odnośnie wydruków z kont bankowych skarżącego i zasiłku otrzymywanego w [...], zostały załączone do akt sprawy II SA/Op 636/14, Sąd orzekający w tej sprawie nie wzywał do ich nadesłania, bowiem jak przyjęto w orzecznictwie sądowym, sąd jest uprawniony do oceny sytuacji finansowej strony w oparciu o zawarte we wniosku oświadczenie strony i dowody przedstawione przez nią w konkretnej sprawie, a także o fakty znane sądowi z urzędu, np. okoliczności wynikające z dokumentów zawartych w aktach innych postępowań z udziałem wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 360/10, LEX nr 741357). Skarżący, do akt sprawy o sygn. II SA/Op 636/14, nadesłał również w tłumaczeniu na język polski, pismo z dnia 10 grudnia 2014 r. o przyznaniu przez Centrum Pośrednictwa Pracy powiatu [...] środków na zabezpieczenie potrzeb życiowych. Środki te zostały przyznane F. P., a z kopii dowodu osobistego S. P. wynika, że F. jest to jego drugie imię, co potwierdza też wskazana w dowodzie i w piśmie z dnia 10 grudnia 2014 r. data urodzenia wnioskodawcy. Powyższe środki zostały przyznane na okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r., w kwocie [...] euro na miesiąc, w tym [...] euro na potrzeby podstawowe i jak podał obecnie od 1 października 2015 r. kwota [...] euro na potrzeby mieszkaniowe i ogrzewanie. Z ww. pisma wynikało także, że przez okres pobierania świadczenia wnioskodawca będzie podlegał niemieckiemu ubezpieczeniu rentowemu. Jednocześnie skarżący podał, że jego miesięczne wydatki są następujące: [...] euro stanowią koszty mieszkania, [...] euro telefon, [...] euro energia elektryczna, [...] euro koszt żywności, [...] euro ubranie, [...] euro koszt komunikacji miejskiej, [...] euro renowacje mieszkania, [...] euro środki przeciwbólowe, [...] euro środki czystości, [...] euro prasa. Uzasadniając wniosek wskazał też, że pogorszył się jego stan zdrowia, obecnie dużą część zasiłku przeznacza na leki przeciwbólowe, pobyty szpitalne i rekonwalescencje. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2015 r. referendarz sądowy ustanowił skarżącemu adwokata oraz oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Powyższe orzeczenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 23 listopada 2015 r., w a dniu 30 listopada 2015 r. S. P. złożył w formie elektronicznej sprzeciw na podane postanowienie. Następnie, w wykonaniu zarządzenia z dnia 21 grudnia 2015 r., wezwano skarżącego do uzupełnienia sprzeciwu przez jego podpisanie, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Wezwanie doręczono w dniu 29 grudnia 2015 r., a w dniu 8 stycznia 2016 r. wpłynął do tut. Sądu sprzeciw z dnia 4 stycznia 2016 r. (nadany przesyłką pocztową w dniu 4 stycznia 2016 r. – data stempla) na postanowienie w sprawie przyznania prawa pomocy z dnia 17 listopada 2015 r. W piśmie tym, pełnomocnik skarżącego zakwestionowała rozstrzygnięcie wydane przez referendarza, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych. Podniosła, że skarżącemu pogorszył się stan zdrowia na skutek zarażenia [...]. Wyjaśniając kolejną kwestię dotyczącą sytuacji materialnej skarżącego podniosła, że nie można porównywać płynności finansowej skarżącego, w odniesieniu do warunków polskich rodzin, bowiem wypacza to rzeczywistość. Jej zdaniem, nie można przeliczać dochodów uzyskiwanych przez osoby zamieszkałe w [...] na polską walutę i na tak uzyskanej podstawie oceniać ich możliwości płatniczych. Wskazała, że ponosi już koszty sądowe w innych sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy, że powyższa regulacja ma zastosowanie w sprawie, pomimo zmiany treści przepisu art. 260 P.p.s.a., wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Jednakże zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, nowa regulacja art. 260 nie ma zastosowania do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy zmieniającej. W niniejszej sprawie skarżący wniósł sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego z dnia 17 listopada 2015 r. w ustawowym terminie siedmiu dni, a więc postanowienie to utraciło moc, a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd. Przechodząc zatem do oceny okoliczności sprawy Sąd zważył, iż w przywołanej wyżej ustawie "P.p.s.a.", przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). Przez koszty sądowe rozumieć należy przy tym opłaty sądowe (czyli wpis sądowy i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków, w tym należności tłumaczy, ustanowionych w danej sprawie (art. 231 pkt 1 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, powinien zatem wykazać, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, wynikające z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu, który oparł swoje stanowisko na podstawie oświadczeń złożonych przez skarżącego na urzędowym formularzu wniosku, a także zebranego na podstawie art. 255 P.p.s.a. materiału dowodowego, S. P. nie wykazał, aby przywołane przesłanki spełniał. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że skarżący otrzymuje stały dochód miesięczny w wysokości [...] euro z zabezpieczenia socjalnego, co stanowi [...] zł (przeliczenia wartości euro dokonano na podstawie Tabeli kursów średnich NBP z dnia 22 stycznia 2016 r., podanej na stronie internetowej: www.nbp.pl). Miesięczne stałe wydatki skarżącego, na które składają się opłaty: za czynsz [...] euro, za telefon [...] euro, za energię elektryczną [...] euro, za obsługę konta [...] euro miesięcznie, skutkują tym , iż po ich zaspokojeniu pozostaje skarżącemu miesięcznie do dyspozycji kwota ok. [...] euro. W przeliczeniu na walutę polską stanowi to [...] zł, co na polskie warunki życiowe, nie jest kwotą stanowiącą o minimum socjalnym. Dla przykładu wskazać trzeba, że w Polsce wysokość najniższej emerytury wynosi - 844,45 zł, a po waloryzacji 880,45 zł miesięcznie (emerytura, renta rodzinna i renta dla osób całkowicie niezdolnych do pracy), a renty - 648,13 zł, a po waloryzacji 675,13 zł (renta dla osób częściowo niezdolnych do pracy) - podstawa: Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 lutego 2014 r., opubl.: M.P. z 2014 r., poz. 165). Zauważyć przy tym należy, że wynik porównania wartości walut tych dwóch państw w kontekście konieczności uiszczania należności w drugim państwie, jest korzystniejszy dla osób otrzymujących dochód w [...]. Przelicznik waluty euro do polskiego złotego wynosi 4,446 zł (stan z dnia 22 stycznia 2016 r.), a zatem dla przykładu osoba uzyskująca dochód w euro, aby uiścić wpis od skargi w wysokości 500 zł, zmuszona jest ponieść ok. 120 euro, chociaż jak w przypadku skarżącego, otrzymuje świadczenie miesięczne, wyższe od najniższej polskiej emerytury. Ponadto, zdaniem Sądu, nie bez znaczenia przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego mają częste pobyty w Polsce. Obecność tę potwierdzają, m.in. akta spraw toczących się przed tut. Sądem. Przedstawione okoliczności mają znaczenie dla rozpoznania wniosku, albowiem związane są z oceną rzeczywistej sytuacji życiowej skarżącego i ewentualnego wpływu jego miejsca pobytu na ponoszone koszty utrzymania, takie jak np. zakup żywności. Podnoszony przez pełnomocnika skarżącego argument, że wizyty te mają na celu utrzymanie więzi rodzinnej, nie odnosi się do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten jest bowiem rozpoznawany na podstawie przesłanek materialnych, a jego ocena ma na celu ustalenie realnych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Podniesione kwestie nie mieszczą się zatem w kategorii materialnej, lecz w sferze emocjonalnej skarżącego i są skutkiem podjętych decyzji życiowych. Sam skarżący, składając wniosek konsekwentnie twierdzi, że tworzy samodzielne gospodarstwo domowe, a zatem przy rozpoznawaniu wniosku wzięto pod uwagę dane dotyczące jego indywidualnej sytuacji. Dla oceny sytuacji materialnej skarżącego ma również znaczenie fakt dysponowania majątkiem, bowiem jak oświadczył, posiada udział w 1/3 części własności domu o powierzchni 120 m² i działki budowlanej o powierzchni 1.500 m². Według poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądowym na tle zagadnienia przyznawania prawa pomocy, posiadanie majątku wolnego od obciążeń prawami osób trzecich, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż majątek ten może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2013 r., sygn. .akt II OZ 406/13, LEX nr 1319089). Wymienione wyżej okoliczności nie pozwalają na uznanie, że skarżący wykazał swoje prawo do przyznania pomocy w zakresie całkowitym, które powinno być stosowane do osób charakteryzujących się ubóstwem, do których zaliczyć można bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, dostępne na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl). Sąd postanowił natomiast o ustanowieniu skarżącemu adwokata z urzędu, przede wszystkim z uwagi konieczność realizacji przymusu adwokacko-radcowskiego, obligującego do sporządzenia ewentualnej skargi kasacyjnej przez fachowego pełnomocnika. Sąd zważył także, że skarżącemu została już przyznana w tym postępowaniu pomoc w postaci zwolnienia od wpisu od skargi. Tym samym Sąd uznał, że przyznana pomoc jest pomocą adekwatną do sytuacji materialnej skarżącego i jednocześnie dającą możliwość prawidłowego procedowania. Z powyższych względów, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 i §4 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.