II SAB/Op 60/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2015 r. sprawy ze skargi S. P. na bezczynność Starosty Strzeleckiego w przedmiocie postępowania wznowionego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1) zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi, 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie. S. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na bezczynność Starosty Strzeleckiego w zakresie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty Strzeleckiego nr [...] z dnia 25 listopada 2015 r., dotyczącą budowy parkingu w [...] przy ul. [...]. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 30 września 2015 r. skarżący został wezwany do uiszczenia w terminie 7 dni, wpisu od skargi w wysokości 200 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie zakreślonym do dokonania żądanej czynności, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek stwierdził, że jest osobą starszą z ograniczeniem zdrowotnym, ze stwierdzonym stopniem inwalidztwa – 20%, uniemożliwiającym wykonywanie pracy zawodowej. Dalej stwierdził, że mieszka samotnie w Niemczech, jednakże z uwagi na pogorszenie stanu zdrowotnego i leczenia szpitalnego przerwanego niezbędną rekonwalescencją, został mu zalecony pobyt na łonie rodziny i dlatego w dniach od 4 października 2015 r. do 22 października 2015 r. przebywa w Polsce. Oświadczył, że cała dokumentacja dotycząca jego statusu materialnego i stanu zdrowia znajduje się w posiadaniu Sądu, w związku ze złożeniem wniosków o przyznanie prawa pomocy, także w innych spawach. Wskazał, że otrzymuje dochód w wysokości 399 euro z tytułu zasiłku + 373,35 euro (wydatki na utrzymanie mieszkania), z tego ponosi 32 euro na pokrycie opłat z tytułu energii elektrycznej, 19,99 euro – opłata za telefon, ok. 200 euro – wydatki na wyżywienie, 70 euro – wydatki na zakup odzieży, 50 euro – koszt renowacji mieszkania, a 25 euro to wydatki na lekarstwa. Podał, że posiada 1/3 domu 220 m² domu – współwłasność z małżonką (wartość domu ok. 300.000 zł - w tym dwie izby należą do skarżącego), a atkze 1/3 z 1500 działki zabudowanej, na której stoi dom. Działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) referendarz sądowy zważył, co następuje: W przywołanej wyżej ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). Przez koszty sądowe rozumieć należy przy tym opłaty sądowe (czyli wpis sądowy i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków. W niniejszym postępowaniu sądowym skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, a następnie w przypadku oddalenia skargi przez tut. Sąd i podjęcia dalszego procedowania – także opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 zł (podstawa prawna: § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz.U. Nr 221, poz. 2192 z późn. zm.) oraz wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, polegającym na zwolnieniu od kosztów sądowych w całości. Powinien zatem wykazać, że spełnia przesłankę ustawową warunkującą przyznanie tej pomocy w zakresie przez niego żądanym, tj. że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, że prawo to mu przysługuje, we wnioskowanym zakresie. Pogląd w sprawie referendarz oparł na oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, a także danych i dokumentach znajdujących się w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem, a wszczętych na skutek skarg S. P. (sprawy: II SAB/Op 39/15, II SAB/Op 29/15, II SAB/Op 267/15, II SA/Op 635/14, II SA/Op 636/14). Wśród dokumentów tych są: przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego, pismo z dnia 10 grudnia 2014 r. o przyznaniu przez Centrum Pośrednictwa Pracy powiatu [...] środków na zabezpieczenie potrzeb życiowych skarżącego, a także wyciągi z rachunku niemieckiego banku, z którego wynika, że skarżący przelewa co miesiąc (zlecenie stałe): kwotę 310,91 euro z tytułu czynszu, kwotę 20 euro z tytułu zapłaty za usługi telefoniczne, kwotę 33 euro za energię elektryczną oraz za obsługę konta za 2 miesiące kwota 11,55 euro. Z uwagi na nieodległy termin rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy w tamtejszych sprawach, informacje o sytuacji bytowej skarżącego zachowały aktualność, co zresztą podniósł w uzasadnieniu wniosku sam S. P., odsyłając w tym zakresie do będącej w posiadaniu Sądu dokumentacji. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że skarżący otrzymuje stały dochód miesięczny w wysokości 772,35 euro z zabezpieczenia socjalnego, co stanowi 3.264,96 zł (przeliczenia wartości euro dokonano na podstawie Tabeli kursów średnich NBP z dnia 12 października 2015 r., podanej na stronie internetowej: www.nbp.pl), co na polskie warunki życiowe, nie jest kwotą stanowiącą o minimum socjalnym. Dla przykładu wskazać trzeba, że w Polsce wysokość najniższej emerytury wynosi – 844,45 zł, a po waloryzacji 880,45 zł miesięcznie (emerytura, renta rodzinna i renta dla osób całkowicie niezdolnych do pracy), a renty – 648,13 zł, a po waloryzacji 675,13 zł (renta dla osób częściowo niezdolnych do pracy) - podstawa: Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 lutego 2014 r., opubl.: M.P. z 2014 r., poz. 165). Zauważyć przy tym należy, że wynik porównania wartości walut tych dwóch państw w kontekście konieczności uiszczania należności w drugim państwie, jest korzystniejszy dla osób otrzymujących dochód w Niemczech. Przelicznik waluty euro do polskiego złotego wynosi 4,2273 zł (stan z dnia 12 października 2015 r.), a zatem osoba uzyskująca dochód w euro, aby uiścić wpis od skargi w wysokości 200 zł, zmuszona jest ponieść jedynie ok. 47,31 euro, chociaż jak w przypadku skarżącego, otrzymuje świadczenie miesięczne, wyższe od najniższej polskiej emerytury. Ponadto, zdaniem referendarza nie bez znaczenia przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego mają jego częste pobyty w Polsce. Obecność tę potwierdzają, m.in. akta sprawy np. o sygn. II SAB/Op 60/14 - w dniu 1 września 2014 r. i w dniu 18 grudnia 2014 r. skarżący stawił się osobiście na rozprawę przed tut. Sądem; w aktach o sygn. II SAB/Op 69/14 odebrał osobiście przesyłkę w dniu 17 grudnia 2014 r.; w aktach o sygn. II SA/Op 564/14 odebrał osobiście przesyłkę w dniu 3 lutego 2015 r., a wcześniej w dniu 13 stycznia 2015 r. osobiście stawił się na rozprawie. Przedstawione okoliczności mają znaczenie dla rozpoznania wniosku, albowiem związane są z oceną rzeczywistej sytuacji życiowej skarżącego i ewentualnego wpływu jego miejsca pobytu na ponoszone koszty utrzymania (takie jak np. zakup żywności) oraz dzielenia tych wydatków z osobami trzecimi (rodzina). Dla oceny sytuacji materialnej skarżącego istotny jest także fakt dysponowania majątkiem, bowiem jak oświadczył, posiada udział w 1/3 części własności domu o powierzchni 120 m² i działki budowlanej o powierzchni 1.500 m². Według poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądowym na tle zagadnienia przyznawania prawa pomocy, posiadanie majątku wolnego od obciążeń prawami osób trzecich, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż majątek ten może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2013 r., sygn. .akt II OZ 406/13, dostępne System Informacji Prawnej Lex nr 1319089). Wymienione wyżej okoliczności nie pozwalają na uznanie, że skarżący wykazał swoje prawo do przyznania pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem prawo pomocy powinno być stosowane do osób charakteryzujących się ubóstwem, do których zaliczyć można bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, dostępne na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl). Referendarz postanowił natomiast o zwolnieniu skarżącego od wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Podejmując takie rozstrzygnięcie kierował się faktem, że skarżący złożył kilka skarg, w których zobowiązany jest do uiszczania kosztów sądowych. Uiszczenie pełnych kosztów we wszystkich sprawach mogłoby wpłynąć na pogorszenie sytuacji skarżącego, stąd zwolnienie od wpisu w niniejszej sprawie, jest zasadne. Tym samym referendarz uznał, że przyznana pomoc jest pomocą adekwatną do aktualnej sytuacji materialnej skarżącego i jednocześnie dającą możliwość dalszego procedowania. Nieuiszczenie wpisu od skargi spowodowałoby bowiem odrzucenie skargi już w fazie początkowej postępowania. Zwolnienie skarżącego od części opłaty wymaganej na wstępie postępowania, umożliwi natomiast powzięcie działań zmierzających do zgromadzenia środków finansowych na pokrycie kosztów w dalszej części postępowania. Z powyższych względów referendarz sądowy, działając na zasadzie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.