II SO/Op 12/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie sędzia WSA Krzysztof Bogusz sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. V. o wyłączenie wszystkich sędziów i asesorów sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 77/20 ze skargi D. V. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 30 października 2019 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu postanawia 1) oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów i asesorów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w osobach sędziów: Anny Apollo, Barbary Brandys-Kmiecik, Bonifacego Bronkowskiego, Eugeniusza Christa, Agaty Ćwik-Bury, Grzegorza Dobrowolskiego, Wojciecha Gapińskiego, Małgorzaty Herman, Magdaleny Jankiewicz, Beaty Kalagi-Gajewskiej, Krzysztofa Kanduta, Elżbiety Kaznowskiej, Edyty Kędzierskiej, Pawła Kornackiego, Doroty Kozłowskiej, Beaty Machcińskiej, Andrzeja Matana, Adama Nity, Stanisława Niteckiego, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Bożeny Pindel, Marzanny Sałudy, Renaty Siudyki, Bożeny Sulei-Klimczyk, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Rafała Wolnika, Krzysztofa Wujka, Artura Żurawika i asesorów sądowych: Tomasza Dziuka, Moniki Krywow, Piotra Pysznego, Katarzyny Stuły-Marceli, 2) umorzyć postępowanie z wniosku o wyłączenie sędziego NSA Leszka Kiermaszka oraz sędziów WSA: Piotra Brody i Małgorzaty Jużków. D. V. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 30 października 2019 r., nr [...], w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Pismem z dnia 3 marca 2021 r. D. V. złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów odpowiednio WSA w Gliwicach i NSA w osobach: Anny Apollo, Barbary Brandys-Kmiecik, Bonifacego Bronkowskiego, Piotra Brody, Eugeniusza Christa, Agaty Ćwik-Bury, Grzegorza Dobrowolskiego, Wojciecha Gapińskiego, Małgorzaty Herman, Magdaleny Jankiewicz, Małgorzaty Jużków, Beaty Kalagi-Gajewskiej, Krzysztofa Kanduta, Elżbiety Kaznowskiej, Leszka Kiermaszka, Edyty Kędzierskiej, Pawła Kornackiego, Doroty Kozłowskiej, Beaty Machcińskiej, Andrzeja Matana, Adama Nity, Stanisława Niteckiego, Barbary Orzepowskiej-Kyć, Bożeny Pindel, Marzanny Sałudy, Renaty Siudyki, Bożeny Sulei-Klimczyk, Anny Tyszkiewicz-Ziętek, Rafała Wolnika, Krzysztofa Wujka, Artura Żurawika, a także asesorów sądowych: Tomasza Dziuka, Moniki Krywow, Piotra Pysznego, Katarzyny Stuły-Marceli. Uzasadniając wniosek, D. V. wyjaśnił, że podstawą żądania wyłączenia sędziów orzekających w sprawie jest podjęcie przez tych sędziów "decyzji o pozbawieniu prawa do sądu", co nie jest - w jego ocenie - naruszeniem proceduralnym, a zanegowaniem istoty prawa do sądu, które przysługuje skarżącemu. Stwierdził dalej, że wskazani sędziowie dali już bowiem "wyraz swojemu stosunkowi do praw skarżącego, a przez to nie można uznać, by byli bezstronni w rozpoznaniu niniejszej sprawy". Z kolei wniosek o wyłączenie pozostałych sędziów WSA w Gliwicach uzasadnił wysokim prawdopodobieństwem, że dopuszczali się oni "analogicznych decyzji w innych sprawach", zatem nie mogą bezstronnie ocenić wagi naruszenia, które miało miejsce. Sędziowie i asesorzy sądowi orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, tj. Anna Apollo, Barbara Brandys-Kmiecik, Piotr Broda, Bonifacy Bronkowski, Eugeniusz Christ, Agata Ćwik-Bury, Grzegorz Dobrowolski, Wojciech Gapiński, Małgorzata Herman, Magdalena Jankiewicz, Małgorzata Jużków, Beata Kalaga-Gajewska, Krzysztof Kandut, Elżbieta Kaznowska, Paweł Kornacki, Dorota Kozłowska, Beata Machcińska, Andrzej Matan, Adam Nita, Stanisław Nitecki, Barbara Orzepowska-Kyć, Bożena Pindel, Marzanna Sałuda, Renata Siudyka, Bożena Suleja-Klimczyk, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Rafał Wolnik, Krzysztof Wujek, Artur Żurawik, Tomasz Dziuk, Monika Krywow, Piotr Pyszny, Katarzyna Stuła-Marcela, pisemnie oświadczyli, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności, o jakich mowa w art. 19 P.p.s.a. Powyższego oświadczenia nie złożyła objęta wnioskiem skarżącego sędzia WSA Edyta Kędzierska, która przebywała na urlopie dla poratowania zdrowia. Natomiast Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sędzia NSA Leszek Kiermaszek oświadczył, że będąc sędzią NSA nie orzeka w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, tylko w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Postanowieniem z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II OW 14/21, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 22 § 3 P.p.s.a., wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach poinformował w piśmie z dnia 30 sierpnia 2021 r., że: 1) sędzia WSA Edyta Kędzierska zakończyła urlop dla poratowania zdrowia z dniem 30 czerwca 2021 r. i złożyła oświadczenie w trybie art. 22 § 2 P.p.s.a., że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności w przedmiotowej sprawie (oświadczenie przesłano w załączeniu), 2) sędzia WSA Małgorzata Jużków z dniem 1 lipca 2021 r. przeszła w stan spoczynku, 3) sędzia WSA Piotr Broda w chwili obecnej nie orzeka w WSA w Gliwicach z uwagi na stałą delegację do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów i asesorów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, to znaczy ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Zgodnie z art. 18 i art. 19 P.p.s.a. wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy lub na wniosek strony. Stosownie do art. 18 § 1 P.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (§ 2), a sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 P.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 P.p.s.a.). Podkreślenia wymaga, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia. W szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie lub stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 607/09). Zaznaczyć również trzeba, że dla ustalenia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 P.p.s.a., ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja wyłączenia sędziego - zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony - jest istotną gwarancją procesową. Co ważne, oceny wniosku dokonuje się na tle konkretnej sprawy, a zadaniem wnioskodawcy jest wykazanie okoliczności uzasadniających twierdzenie, że wyznaczony do załatwienia sprawy sędzia pozostaje w relacjach budzących wątpliwości co do jego bezstronności w sprawie. Do uwzględnienia wniosku nie wystarczy jednak subiektywne przekonanie wnioskodawcy o braku bezstronności sędziego. Samo niezadowolenie ze sposobu procedowania danego sędziego nie uzasadnia bowiem uznania zasadności twierdzenia o braku bezstronności po stronie osób orzekających, zwłaszcza że zapadłe orzeczenia mogą zostać poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioskodawca powinien wskazać takie okoliczności, które obiektywnie wzbudziłyby wątpliwości w tej mierze. W świetle powołanych przepisów oraz dotychczasowych wywodów Sąd uznał, że brak jest w sprawie podstawy prawnej do uwzględnienia żądania D. V. wyłączenia wymienionych w jego wniosku sędziów i asesorów sądowych orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Skarżący nie podał jakichkolwiek okoliczności, które - po uprzednim ich uprawdopodobnieniu - mogłyby stanowić przesłankę wyłączenia. Wniosek skarżącego ogranicza się jedynie do wyrażenia gołosłownej opinii, że w niniejszej sprawie zachodzą wątpliwości co do bezstronności wymienionych sędziów. Wątpliwości te miały wynikać z ogólnie opisanych stwierdzeń skarżącego, niepopartych jakimikolwiek konkretnymi przykładami, że sędziowie orzekający w sprawie "podjęli decyzje o pozbawieniu go prawa do sądu", a pozostali dopuszczali się "analogicznych decyzji" w innych sprawach. Takie argumenty skarżącego nie uzasadniają zastosowania omawianej instytucji wyłączenia. Powtórzyć trzeba, że podnoszone argumenty nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie, ponieważ skarżący nie wskazał żadnych okoliczności czy dowodów mogących uprawdopodobnić formułowane zarzuty, a tym samym mogących uzasadnić wątpliwości co do bezstronności sędziów, którzy orzekają w tej sprawie lub w zupełnie odmiennych sprawach. W szczególności przesłanki uzasadniającej wyłącznie sędziego nie stanowi subiektywne przeświadczenie strony o dyskryminującym traktowaniu i pozbawianiu prawa do sądu, zwłaszcza w sytuacji, gdy we wniosku nie wskazano faktów mających potwierdzić czy choćby uprawdopodobnić pogląd skarżącego. Odnotowania przy tym wymaga, że "uzasadniona wątpliwość", stanowiąca podstawę wyłączenia sędziego (asesora) na zasadzie art. 19 P.p.s.a., oznacza wątpliwość co do bezstronności sędziego (asesora), wynikającą z obiektywnych powodów, pozostających w związku przyczynowym z powstaniem oceny, że w tych okolicznościach sędzia (asesor) może okazać się nieobiektywny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 82). W konsekwencji raz jeszcze powiedzieć trzeba, że samo osobiste przeświadczenie o braku bezstronności sędziów (asesorów) oraz odczucie skarżącego, że jest dyskryminowany i pozbawiany przysługujących mu praw, bez wskazania w tym zakresie okoliczności, które w sposób przekonujący skutecznie uwiarygodniłyby stawiane zarzuty, nie stanowi wystarczającej przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Dalej podkreślić należy, że z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów i asesorów sądowych orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, których dotyczy wniosek i którzy wymienieni zostali w punkcie 1 sentencji postanowienia, wynika, iż nie istnieje między nimi a stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie, a także nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Natomiast skarżący nie podał we wniosku okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych oświadczeń. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów i asesorów wymienionych w punkcie 1 sentencji postanowienia, na podstawie art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a. Z kolei orzeczenie zawarte w punkcie 2 sentencji uzasadnia fakt, że sędzia WSA Małgorzata Jużków z dniem 1 lipca 2021 r. przeszła w stan spoczynku, zaś sędzia WSA Piotr Broda oraz sędzia NSA Leszek Kiermaszek orzekają w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, a zatem w chwili rozpoznawania wniosku nie orzekają faktycznie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. W tym stanie rzeczy postępowanie z wniosku o wyłączenie tych sędziów należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w związku z art. 64 § 3 P.p.s.a., jako bezprzedmiotowe.