II SO/Op 14/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Asesor sądowy Grażyna Jeżewska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków na skutek wniosku skarżącej z dnia 2 marca 2006 r. o wyłączenie sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] POSTANAWIA oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: H. B., L. B., H. K., J. K., H. Ł., A. M., H. O., T. K., R. P., M. R., J. S., K. A. S., A. S., J. S., A. W., Z. W., sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...]: A. C., M. G., L. J., B. K., Z. Ł., J. D. M., K. R., L. S., A. S., J. S. oraz asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...]: A. C., D. D., E. K., M. O., A. P., M. T., M. S., A. W. Pismem z dnia 10 września 2005 r. D. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...], utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o przekazaniu pisma D. W. z dnia 21 czerwca 2005 r. do załatwienia przez Starostę Powiatu [...] jako organu właściwego w sprawie. Następnie, skarżąca we wniosku z dnia 2 marca 2006 r. zwróciła się o wyłączenie z orzekania w sprawie wszystkich sędziów WSA [...], z uwagi na ich "stronniczość i uzasadnione podejrzenie ukrywania ogromnych nadużyć gospodarczych rodziny Pani sędzi D. D." Wskazując na swój interes prawny, skarżąca zażądała, aby wszyscy sędziowie złożyli oświadczenia co ich łączy z W. D. oraz aby wskazali jakie nieruchomości, gdzie położone, za jaką cenę i w jakim trybie nabyli oni sami, jak też ich członkowie rodzin, od WAWRSP we W., ANR, Spółki A. Ponadto podniosła, że jest "dyskryminowana, poniżana, zaszczuwana przez sędziów J. S., M. G., T. K. i Z. W." W jej ocenie, wyżej wskazani sędziowie, nie chcą dopuścić dokumentów istotnych do spraw, chroniąc w ten sposób "złodziejskie" metody Gminy, Starostwa i WAWRSP we W., bowiem grunty po byłych PGR – ach rozpisywane są wnioskami z rejestrów gruntów do zasobów prywatnych. Nawiązując do wniosku o wyłączenie, wszyscy sędziowie i asesorzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] złożyli pisemne oświadczenia, w których stwierdzili, że nie znają skarżących, nie istnieje między nimi a skarżącymi żaden stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności, a także że nie zachodzi żadna z okoliczności określonych w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), która mogłaby stanowić podstawę wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy. Na mocy postanowienia z dnia 12 maja 2006 r. (sygn. akt I OW 47/06), Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 22 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyznaczył do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów należało oddalić. Na wstępie odnotować przyjdzie, iż zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 ustawy. W związku z tym, iż tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 ustawy, w myśl art. 19, sąd może również wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony. Zgodnie z tym przepisem, podstawą uwzględnienia wniosku lub żądania o wyłączenie jest istnienie między sędzią którego wniosek dotyczy, a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, stosunku osobistego tego rodzaju, że mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji zasadność wniosku o wyłączenie zależna będzie od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak- Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 155). Zaznaczyć jednak należy, iż zgodnie z art. 20 ustawy, strona składającą wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Nakładając na wnioskodawcę obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia, ustawodawca zrezygnował tym samym z obarczenia strony obowiązkiem przedstawienia dowodów na potwierdzenie istnienia przyczyn wyłączenia. Uprawdopodobnienie jest bowiem środkiem zastępczym dowodu, nie dającym pewności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem (por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74-75 i 79). Zauważyć również przyjdzie, iż uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia nie jest równoznaczne z uznaniem ich zasadności. To czy uprawdopodobnione przez stronę okoliczności faktycznie stanowią przyczyny wyłączenia pozostawione bowiem zostało ocenie sądu orzekającego co do wniosku o wyłączenie. Ponieważ instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, rozpatrując wniosek sąd obowiązany jest nie tylko zbadać, czy ów szczególny stosunek osobisty rzeczywiście istnieje i czy występują podstawy wyłączenia, ale także, czy przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. Zauważyć zatem należy, iż nie wszystkie stosunki osobiste ze stroną lub jej przedstawicielem (lub też zależności służbowe) mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które na podstawie obiektywnych okoliczności mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (por. Marta Romańska, op. cit. s. 155). Zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w przypadku gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne (por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX, nr 41089). Pomimo bowiem, iż co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność (por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX, nr 78239). Zaznaczyć przyjdzie, iż w celu wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 ustawy, ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. W przypadku gdy strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości wyjaśnienia sędziego, obowiązana jest jednak wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC 1972/3/55). Przechodząc do rozważań w niniejszej sprawie, zaakceptować przyjdzie pogląd, iż żaden przepis nie wymaga, aby przyczyny wyłączenia były zindywidualizowane w stosunku do każdego sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie. Może się bowiem okazać, że wszystkich sędziów dotyczy jedna przyczyna wyłączenia. Ponadto, brak uzasadnienia, a tym bardziej przekonywującego uzasadnienia wniosku, nie jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 ustawy, lecz skutkuje tylko odmową jego uwzględnienia. Strona nie musi znać z imienia i nazwiska sędziów, których dotyczy wniosek i może określić ich w sposób możliwy do zindywidualizowania (por. postanowienie NSA z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 490/06, niepub., wydane w jednej ze spraw skarżącej toczącej się przed tut. Sądem). Uwzględniając przedstawione stanowisko, należało zatem dokonać oceny, czy w niniejszej sprawie istnieją podstawy do wyłączenia sędziów i asesorów WSA [...]. Zdaniem Sądu, nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziów i asesorów WSA [...] od orzekania. Nie stwierdzono bowiem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 18 ustawy, stanowiących podstawę do wyłączenia z mocy ustawy. Również strona skarżąca nie uprawdopodobniła, aby pomiędzy którąkolwiek ze stron lub jej przedstawicielem, a sędziami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość bezstronność sędziów. Jak stanowi natomiast art. 19 ustawy tylko istnienie takiego stosunku może stanowić podstawę wyłączenia sędziego na wniosek strony. Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez skarżącą, zauważyć należy, iż nie stanowią one przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziów. Fakt, iż orzeczenia wydawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny [...], nie odpowiadają interesom prawnym strony skarżącej i nie są zgodne z jej oczekiwaniami, bądź też w jej odczuciu naruszają przepisy prawa, nie stanowi podstawy do uznania braku bezstronności sędziów. Podstawą wyłączenia sędziego nie może być powołana przez stronę wadliwość oceny prawnej sprawy, bowiem kwestia ta może być badana jedynie w drodze zaskarżenia ewentualnego niekorzystnego rozstrzygnięcia do Sądu II instancji (por. post. SN z dnia 8 marca 1972 r., I PZ 9/72, niepub.). Skoro skarżąca niczym nie wykazała, aby taka stronniczość, która winna wynikać z określonych faktów zachodziła, a tym samym nie uprawdopodobniła przyczyn wyłączenia, uznać należało, iż nie występują okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziów stanowiące przyczyny wyłączenia. Dotyczy to także asesora D. D. Zauważyć bowiem należy, iż w aktach sprawy znajduje się oświadczenie asesora D. D., z którego wynika, iż z jej strony nie występują przesłanki wyłączenia, o których mowa w art. 18 jak i art. 19 ustawy. Skoro zatem strona zaprzeczając treści oświadczenia, nie przedstawiła oraz nie udowodniła żadnych okoliczność podważających jego wiarygodność, nie można przyjąć iż co do D. D. zachodzi przyczyna wyłączenia. W świetle powyższego uznać należało, iż sformułowane we wniosku ogólne, a nie znajdujące oparcia w materiale sprawy zarzuty w postaci rzekomego ukrywania przez sędziów układów korupcyjnych w organach administracji publicznej oraz przyczyniania się do podejmowania przez organy administracji bezprawnych działań, nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżąca nie podniosła żadnych okoliczności mogących uprawdopodobnić zarzut, a tym samym uprawdopodobnić wątpliwości co do bezstronności sędziów, jak również nie przedstawiła na ich poparcie żadnych dowodów. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji.