II SO/Op 7/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. Z. od zarządzenia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt II SO/Op 7/17 o pozostawieniu wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi A. Z., sygn. akt IV SA/Gl 1115/16 na postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia 23 listopada 2016 r., nr [...] postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2018 r. A. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia 23 listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta, gdzie zarejestrowano ją pod sygn. akt IV SA/Gl 1115/16. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017 r., sygn. akt II OW 69/17 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 1115/ 16. W dniu 24 lipca 2017 r., sygn. akt II SO/Op 7/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie wszystkich sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Na postanowienie z dnia 24 lipca 2017 r. skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednocześnie składając w nim wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie go z opłat od zażalenia, a także o wyłączenie od orzekania referendarzy i sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1048/17 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 24 lipca 2017 r. Następnie postanowieniem z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II OW 109/17 Sąd ten, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, odmówił wyznaczenia innego wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznania wniosku skarżącego. W dniu 12 grudnia 2017 r. skarżącemu zostało doręczone wezwanie (zwrotne pocztowe potwierdzenie odbioru znajduje się w aktach sprawy, por. - k. 78 akt), zawarte w piśmie z dnia 23 listopada 2017 r. Wezwaniem tym, stosownie do treści art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", zobowiązano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na wymaganym urzędowym formularzu w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Skarżącemu w załączeniu przesłano druk urzędowego formularza wniosku do wypełnienia i odesłania, a także pouczono, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje skutki prawne określone w art. 257 P.p.s.a., tj. pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący pismem z dnia 18 grudnia 2017 r. złożył ponownie wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wniosek ten został odrzucony, niezaskarżalnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 lutego 2018 r. Wezwanie zawarte w piśmie z dnia 23 listopada 2017 r. o złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 grudnia 2017 r., a zatem wyznaczony termin 7 dni na przesłanie wypełnionego formularza rozpoczął bieg w dniu 13 grudnia 2017 r. i zakończył się w dniu 19 grudnia 2017 r. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie o doręczenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, na wymaganym urzędowym formularzu, co wynika z akt sprawy sądowoadministracyjnej. Wobec powyższego, zarządzeniem z dnia 22 lutego 2018 r., starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, pozostawił w dniu 22 lutego 2018 r. wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, bez rozpoznania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz wskazał, że skuteczne wszczęcie postępowania o przyznanie prawa pomocy następuje z chwilą złożenia wymaganego urzędowego formularza wniosku, stosownie do art. 252 § 2 P.p.s.a. Referendarz uznał tym samym, że skoro skarżący, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku i pouczenia o rygorze pozostawienia wniosku bez rozpoznania, obowiązku tego nie dopełnił, jego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł być merytorycznie rozpatrzony i na mocy art. 257 P.p.s.a., wniosek ten należało pozostawić się bez rozpoznania. O powyższym referendarz orzekł, powołując się na art. 258 § 1 i 2 pkt 6 P.p.s.a. Odpis zarządzenia został doręczony skarżącemu w dniu 14 marca 2018 r. do rąk M. B. (por. potwierdzenie doręczenia przesyłki pocztowej, k-101 akt). Pismem nadanym za pośrednictwem poczty w dniu 20 marca 2018 r. (data stempla na kopercie, por. k-104 akt), skarżący złożył sprzeciw od zapadłego w dniu 22 lutego 2018 r. zarządzenia referendarza, domagając się rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając swoje żądanie podał, że prawidłowo złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także prawidłowo uzupełnił formularz wniosku. Dodał, że niezrozumiałą dla niego okolicznością jest żądanie przez referendarza bardziej szczegółowych informacji odnośnie majątku skarżącego, jeszcze przed uzupełnieniem braków formalnych. Zdaniem skarżącego, dopiero po uzupełnieniu braków formalnych wniosku, powinny być uzupełniane braki merytoryczne, a w przedmiotowej sprawie postąpiono w sposób odmienny i niezgodny z procedurą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). W niniejszej sprawie A. Z. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2018 r. w ustawowym terminie siedmiu dni, a zatem sprzeciw podlega merytorycznemu rozpatrzeniu przez Sąd. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie ulega wątpliwości, że warunkiem merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest złożenie wniosku na urzędowym formularzu, a wymóg taki wynika z art. 252 § 2 P.p.s.a. Z kolei wzór formularza, określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r. poz. 1257, z późn. zm.). Zgodnie z § 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia, ustala się wzór formularza wniosku oznaczonego symbolem "PPF", dla wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Zgodnie natomiast z treścią art. 257 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Z akt przedmiotowej sprawy bezsprzecznie wynika, że w dniu 12 grudnia 2017 r. doręczono skarżącemu urzędowy formularz PPF celem jego wypełnienia, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W związku z powyższym, termin do usunięcia braków formalnych złożonego wniosku upływał z dniem 19 grudnia 2017 r., jednakże w zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił tych braków, albowiem nie przesłał wypełnionego formularza druku PPF. Dodatkowo zauważyć trzeba, że także na etapie złożonego sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego, skarżący również nie przedłożył wypełnionego formularza wniosku. Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w sprzeciwie, a dotyczących rzekomego złożenia przez skarżącego prawidłowo uzupełnionego formularza wniosku – stwierdzić należy, że twierdzenia powyższe nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy. Ponadto, nie zostały poparte przez skarżącego żadnymi dowodami, np. przedłożeniem potwierdzenia nadania do tut. Sądu przesyłki zawierającej formularz wniosku. W aktach sądowych sprawy znajduje się jedynie pismo skarżącego z dnia 18 sierpnia 2017 r., stanowiące zażalenie od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 24 lipca 2017 r., w którym jednocześnie skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy. Pismo to nie stanowi formularza wniosku, zostało złożone na "zwykłym" papierze, nie posiada zatem cech urzędowego druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skutkiem powyższego – na co wskazano wyżej – było doręczenie skarżącemu formularz wniosku z wezwaniem do jego odesłania. Skarżący nie zastosował się do tego żądania. Na uwzględnienie nie zasługują także kolejne uwagi skarżącego, zarzucające tut. Sądowi naruszenie procedury przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. uprzedniego wzywania do udzielenia dodatkowych informacji o stanie majątkowym skarżącego, przed złożeniem wniosku na formularzu. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący nie był wzywany do uzupełnienia wniosku w trybie art. 255 P.p.s.a. o przedłożenie dodatkowych wyjaśnień i dowodów obrazujących jego sytuację materialną. Jedyne wezwanie związane z wniesionym wnioskiem o prawo pomocy, dotyczyło złożenia przedmiotowego wniosku na urzędowym formularzu. Nie można także zgodzić się z twierdzeniami skarżącego, że skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy orzeczenia referendarza sądowego i przejęcie przez sąd kompetencji do rozpoznania oraz wydania rozstrzygnięcia co do prawa pomocy. Zgodnie z przywołaną już na wstępie treścią art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jednocześnie, zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepis art. 260 P.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie – a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w nowym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. Reasumując, skoro skarżący w zakreślonym terminie nie uzupełnił braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy przez złożenie tego wniosku na urzędowym formularzu, w wyznaczonym terminie 7 dni, wniosek ten należało pozostawić bez rozpoznania. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na zasadzie art. 260 § 1 i § 3 w związku z art. 257 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.