II SO/Op 76/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia Ewa Janowska - spr. Sędziowie Sędzia Grażyna Jeżewska Sędzia Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 kwietnia 2008 r. wniosku D. W. o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie wyłączenia pracownika I instancji od załatwiania spraw dotyczących robót budowlanych postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w osobach: H. B., L. B., H. K., J. K., H. Ł., A. M., H. O., T. K., R. P., M. R., J. S., J. S., A. W., Z. W., A. C., M. G., L. J., B. K., Z. Ł., J. D. M., K. R., L. S., A. S., J. S., M. T., M. S., A. C., D. D., E. K., M. O., A. P., A.W. Pismem z dnia 22 lutego 2005 r. D. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...], Nr [...]. Na skutek złożonego przez skarżącą wniosku o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Naczelny Sąd Administracyjnym postanowieniem z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt [...], wyznaczył do rozpoznania wniosku – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II, pismem z dnia 28 października 2005 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, poprzez wskazanie z imienia i nazwiska wszystkich sędziów, których dotyczy wniosek oraz odniesienie się do każdego z nich i uprawdopodobnienie przyczyn wyłączenia – w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie Sądu , skarżąca D. W. w piśmie z dnia 21 listopada 2005 r. wniosła zażalenie na zarządzenie o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz o jego uchylenie i zmianę. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił powyższe zażalenie, które to orzeczenie sprostował postanowieniem z dnia 13 marca 2006 r. Jako przyczynę odrzucenia zażalenia skarżącej, Sąd podał jego niedopuszczalność, gdyż przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przewidują możliwości wniesienia tego środka zaskarżenia na zarządzenie o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziów. D. W., M. W., J. W. i M. W. zaskarżyli postanowienie Sądu z dnia 16 stycznia 2006 r. o odrzuceniu zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziów, które zostało doręczone Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Zarządzeniem z dnia 24 maja 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił akta sprawy tut. Sądowi, w celu uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez wezwanie skarżących do uiszczenia wpisu od zażalenia. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wykonaniu zarządzenia z dnia 14 czerwca 2006 r., wezwał skarżącą D. W. do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, a to pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie tej samej treści zostało skierowane pismami z dnia 4 sierpnia 2006 r. również do pozostałych osób, a to: J. W., M. W. i M. W. W terminie zakreślonym przez Sąd do dokonania czynności, skarżący pismem z dnia 31 sierpnia 2006 r. zaskarżyli wydane zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia. Ponadto, skarżąca D. W. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, a postanowieniem z dnia 6 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił przyznania jej tego prawa. Następnie, postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2007 r. tut. Sąd odrzucił zażalenie D. W. na orzeczenie o odmowie przyznania prawa pomocy z uwagi na nieusunięcie przez skarżącą braków formalnych tego zażalenia, polegających na jednoznacznym określeniu podmiotu wnoszącego zażalenie. Orzeczeniami z dnia 4 lipca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie z dnia 6 listopada 2006 r. w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy ( sygn. akt [...] ) oraz uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 16 kwietnia 2007 r. o odrzuceniu zażalenia ( sygn. akt [...] ). W dniu 14 grudnia 2007 r. z kolei, oddalił zażalenie D. W., M. W., J. W. i M. W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 2 sierpnia 2006 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie Sądu I instancji z dnia 16 stycznia 2006 r. o odrzuceniu zażalenia D. W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 października 2005 r. w sprawie wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie sędziów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziów należało oddalić. Na wstępie zauważyć przyjdzie, iż zgodnie z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy bądź też na wniosek strony. Przyczyny wyłączenia z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 ustawy. W związku z tym, iż tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Zgodnie z art. 18 ustawy przewidującego, że sędzia może być wyłączony z mocy ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Nadto stosownie do § 3 tego artykułu sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Z uzasadnienia wniosku skarżącej D. W. o wyłączenie sędziów i asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu od rozpoznania przedmiotowej sprawy oraz treści oświadczeń złożonych przez asesorów i sędziów tego sądu w związku z tym wnioskiem, nie wynika, aby zaistniały okoliczności uzasadniające wystąpienie, w odniesieniu do któregoś z sędziów lub asesorów przesłanek wyłączenia ich z mocy ustawy. Natomiast w myśl art. 19, sąd może również wyłączyć sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony. Zgodnie z tym przepisem, podstawą uwzględnienia wniosku lub żądania o wyłączenie jest istnienie między sędzią którego wniosek dotyczy, a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, stosunku osobistego tego rodzaju, że mógłby wywoływać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Przyczyny wyłączenia sędziego na wniosek strony zostały zatem przez ustawodawcę jedynie ogólnie scharakteryzowane. W konsekwencji zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego (por. Marta Romańska [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. LexisNexis, Warszawa 2005 r., s. 155). Zaznaczyć przy tym należy, iż zgodnie z art. 20 ustawy, strona składającą wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, nie dającym pełności co do określonych faktów, a stanowiącym jedynie wiarygodność twierdzenia o nich. Wskazać jednak należy, iż różnica pomiędzy udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem ( por. M. Iżykowski, "Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym", NP 1980, nr 3, s. 74-75 i 79 ). Ponieważ instytucja wyłączenia sędziego stanowi gwarancję konstytucyjnego prawa do bezstronnego sądu, rozpatrując wniosek sąd obowiązany jest nie tylko zbadać, czy ów szczególny stosunek osobisty rzeczywiście istnieje i czy występują podstawy wyłączenia, ale także, czy przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego i uzasadniać jego wyłączenie. W tym miejscu zauważyć należy, iż nie wszystkie stosunki osobiste ze stroną lub jej przedstawicielem ( lub też zależności służbowe ) mogą uzasadniać wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy, lecz tylko takie, które na podstawie obiektywnych okoliczności mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności ( por. Marta Romańska, op. cit. s. 155 ). Zgodnie ze stanowiskiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w przypadku gdy w danej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie braku bezstronności sędziego, stanowisko strony w tej kwestii jest ważne, ale nie decydujące. Istotne w tej mierze jest natomiast to, czy przypuszczenie jest obiektywnie zasadne ( por. decyzja ETPC z dnia 11 maja 1999 r., sygn. 33642/96, System Informacji Prawnej LEX, nr 41089 ). Pomimo bowiem, iż co do rozstrzygnięcia kwestii "bezstronności" pewne znaczenie mogą mieć nawet pozory, to jednak na podstawie kryterium obiektywnego trzeba rozstrzygać, czy, obok zachowania samych sędziów, istnieją dające się ustalić okoliczności mogące poddawać w wątpliwość ich bezstronność ( por. wyrok ETPC z dnia 6 maja 2003 r., sygn. 39343/98, System Informacji Prawnej LEX, nr 78239 ). Zaznaczyć również należy, iż w celu wyjaśnienia charakteru stosunków osobistych łączących sędziego ze stroną, w myśl art. 22 § 2 ustawy, ustawodawca nałożył na sędziego, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, obowiązek złożenia w tym zakresie stosownych wyjaśnień. W przypadku gdy strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości wyjaśnienia sędziego, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego ( por. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 212/71, OSNC 1972/3/55 ). Przechodząc do rozważań w niniejszej sprawie, zaakceptować przyjdzie pogląd, iż żaden przepis nie wymaga, aby przyczyny wyłączenia były zindywidualizowane w stosunku do każdego sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie. Może się bowiem okazać, że wszystkich sędziów dotyczy jedna przyczyna wyłączenia. Ponadto, brak uzasadnienia, a tym bardziej przekonywującego uzasadnienia wniosku, nie jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 ustawy, lecz skutkuje tylko odmową jego uwzględnienia. Strona nie musi znać z imienia i nazwiska sędziów, których dotyczy wniosek i może określić ich w sposób możliwy do zindywidualizowania ( por. postanowienie NSA z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 490/06, niepub., wydane w jednej ze spraw toczących się ze skargi D. W. ). Uwzględniając przedstawione stanowisko, należało zatem dokonać oceny, czy w niniejszej sprawie istnieją podstawy do wyłączenia sędziów i asesorów WSA we Wrocławiu, bez żądania od wnioskodawcy uzupełnienia braków formalnych wniosku o wyłączenie z orzekania sędziów, przez wskazanie z imienia i nazwiska wszystkich sędziów, których dotyczy wniosek oraz odniesienia się do każdego z nich i uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia. Zdaniem Sądu, nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziów i asesorów WSA we Wrocławiu od orzekania. Nie stwierdzono bowiem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 18 ustawy, stanowiących podstawę do wyłączenia z mocy ustawy. Również strona skarżąca nie uprawdopodobniła, aby pomiędzy którąkolwiek ze stron lub jej przedstawicielem, a sędziami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość bezstronność sędziów. Jak stanowi natomiast art. 19 ustawy tylko istnienie takiego stosunku może stanowić podstawę wyłączenia sędziego na wniosek strony. Odnosząc się do argumentów podnoszonych przez skarżącą, zauważyć należy, iż nie stanowią one przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziów. Fakt, iż orzeczenia wydawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, nie odpowiadają interesom prawnym skarżącej i nie są zgodne z jej oczekiwaniami, bądź też w jej odczuciu naruszają przepisy prawa, nie stanowi podstawy do uznania braku bezstronności sędziów. Podstawą wyłączenia sędziego nie może być powołana przez stronę wadliwość oceny prawnej sprawy, bowiem kwestia ta może być badana jedynie w drodze zaskarżenia ewentualnego niekorzystnego rozstrzygnięcia do Sądu II instancji. Nawet wadliwości o charakterze proceduralno- porządkowym nie stanowią podstawy wyłączenia, jeżeli nie są wyrazem stronniczości ze strony sędziów ( por. post. SN z dnia 8 marca 1972 r., I PZ 9/72, niepubl.). Ponieważ skarżąca niczym nie wykazała aby taka stronniczość, która winna wynikać z określonych faktów, zachodziła, a tym samym nie uprawdopodobniła przyczyn wyłączenia, uznać należało, iż w tym zakresie, w niniejszej sprawie, nie występują okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziów stanowiące przyczyny wyłączenia. Dotyczy to także asesora D. D. Zauważyć bowiem należy, iż w aktach sprawy znajduje się oświadczenie asesora D. D., z którego wynika, iż z jej strony nie występują przesłanki wyłączenia, o których mowa w art. 18 jak i art. 19 ustawy. Skoro zatem strona zaprzeczając treści oświadczenia, nie przedstawiła oraz nie udowodniła żadnych okoliczność podważających jego wiarygodność, nie można przyjąć iż co do D. D. zachodzi przyczyna wyłączenia. Jednocześnie uznać należało, iż także ogólne twierdzenie skarżącej, jakoby sędziowie byli stronniczy i z zawodowej solidarności ukrywali nieetyczne zachowanie swoich kolegów, sędziów przy orzekaniu, nie stanowi wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie. Skarżąca nie podniosła żadnych okoliczności mogących uprawdopodobnić zarzut, a tym samym uprawdopodobnić wątpliwości co do bezstronności sędziów, jak również nie przedstawiła na ich poparcie żadnych dowodów. Skoro skarżąca nie wskazała stosunku osobistego mogącego stanowić podstawę wyłączenia na mocy art. 19 ustawy, jak również w żaden sposób nie uprawdopodobniła wskazanych we wniosku przyczyn wyłączenia, w świetle oświadczeń złożonych przez asesora i sędziów uznać należało, iż wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.