I SA/Po 102/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku C. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2011 r. postanawia oddalić wniosek W toku postępowania ze skargi C. L. na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie ma możliwości finansowych na uiszczenie wpisu tytułem skargi, gdyż utrzymuje się jedynie z prac dorywczych i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. W 2012 r. skarżący nie osiągnął dochodu, który podlegałby opodatkowaniu. Oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z tytułu prac dorywczych uzyskuje dochód miesięczny w wysokości [...] zł. W związku z wezwaniem do uzupełnienia wniosku, w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. wyjaśnił, że w latach 2011 oraz 2012 nie osiągnął żadnych dochodów podlegających opodatkowaniu. Posiadał rachunek bankowy w B., który nie wykazuje żadnych obrotów. Wykonywał prace dorywcze przy montażu luster z wynagrodzeniem około [...] zł. Poza dochodami z tytułu prac dorywczych nie osiąga żadnych innych dochodów. Nie korzysta również z pomocy opieki społecznej. Wnioskodawca nie jest w stanie precyzyjnie określić wydatków związanych z utrzymaniem, gdyż korzysta z pomocy rodziny, zamieszkuje w mieszkaniu swojej małżonki, wszelkie dochody jakie otrzymuje (t.j. około ... zł miesięcznie) przeznacza na alimenty na rzecz swoich dzieci oraz na zakup żywności. Skarżący posiada samochód osobowy marki "R." (rok prod. ..., wartość pojazdu ... zł), przy czym pojazd ten jest uszkodzony. Wnioskodawca nie jest właścicielem nieruchomości, oszczędności ani papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Natomiast posiada w "D." spółce z o.o. w W. czterysta udziałów o łącznej wartości [...] zł oraz w "C." spółce z o.o. w P. [...] udziałów o wartości [...] zł. Spółki te są zadłużone i nie przedstawiają żadnej realnej wartości. Skarżący pozostaje w związku małżeńskim. Nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, albowiem poszukuje pracy na własną rękę. Mieszkanie, w którym mieszka należy do jego żony D.L.. Nie posiada środków pieniężnych ze sprzedaży nieruchomości dokonanej w kwietniu 2011 r., gdyż środki te zostały przeznaczone na spłatę kredytów m.in. w "N." oraz spłatę innych zobowiązań. Do pisma załączono kserokopię wyciągu z rachunku bankowego na dzień [...] lipca 2011 r. W rezultacie ponownego wezwania do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, skarżący wskazał, że z uwagi na fakt, iż pozostaje wraz z małżonką w separacji, odmówiła ona podania jakichkolwiek informacji na temat jej dochodów oraz kosztów utrzymania. W załączeniu przedłoży kserokopie wyroków sądowych, którymi sąd rodzinny zasądził od skarżącego C.L. alimenty na rzecz małoletnich dzieci (po .. zł miesięcznie na rzecz córek A.L. i J.L., ... zł miesięcznie na rzecz syna M.L. oraz ... zł miesięcznie na rzecz A.L.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Strony w myśl zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zakres ten określa strona we wniosku o udzielenie prawa pomocy, niemniej ostateczna decyzja w tej kwestii należy do sądu, który powinien kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sad podkreśla, że orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie do ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W jego świetle rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W okolicznościach niniejszej sprawy sąd wskazuje, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, mieszka też w mieszkaniu należącym do jego żony. Według oświadczeń, jedynym źródłem jego utrzymania są dochody uzyskiwane z prac dorywczych w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Jednocześnie wskazał, że ze środków tych płaci alimenty na dzieci (po ... zł miesięcznie na rzecz córek A.L. i J.L., ... zł miesięcznie na rzecz syna M.L. oraz ... zł miesięcznie na rzecz A.L.) i kupuje dla siebie żywność. Sąd zauważa, że skarżący nie wyjaśnił jednak, czy – a jeśli tak, to w jaki sposób pokrywa ze swoich zarobków kwoty z tytułu alimentów i jednocześnie ponosi koszty wyżywania. Skarżący nie wyjaśnił też, w jakiej wysokości jego żona ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, w którym z nią mieszka. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że skarżący zarówno w 2011r., jak i w 2012 r. nie uzyskał – jak oświadczył – dochodów podlegających opodatkowaniu i wobec tego nie złożył zeznań rocznych podatkowych za te okresy, jednocześnie podejmuje się prac dorywczych, z których uzyskuje dochody w wysokości ok. [...] zł, przy czym nie zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Ponadto sąd ma względzie fakt, że skarżący w dniu [...] kwietnia 2011 r. sprzedał nieruchomość za kwotę [...] zł. Z uwagi na wysoką wartość transakcji skarżący został zobowiązany do wyjaśnienia, czy posiada środki pieniężne otrzymane ze sprzedaży nieruchomości, jeżeli tak - to w jakiej wysokości, jeżeli zaś nie - to dlaczego i na co je spożytkował. Wnioskodawca wprawdzie podał, że pozyskane środki i przeznaczył na spłatę kredytów m.in. w N. oraz innych zobowiązań. Sąd podkreśla, że skarżący nie wyjaśnił przy tym, jaką kwotę i kiedy przeznaczył na spłatę kredytów w "N." oraz w jakiej wysokości, kiedy i z jakiego tytułu dokonał spłaty innych zobowiązań. W opinii sądu brak podstaw do uznania za wiarygodne wyjaśnień skarżącego, że nie posiada on aktualnie żadnych środków pieniężnych. Sąd zauważa, że skarżący jednak posiada udziały w spółkach "D." w W., a także "C." w P. w której - jak wynika z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego - pełni funkcję prezesa zarządu. Sąd zwraca uwagę na fakt, że skarżący pomimo wezwania nie wyjaśnił, jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa jego małżonki. Nie wyjaśnił w szczególności , czy małżonkowie pozostają w separacji faktycznej, czy też prawnej; nie wiadomo również, czy istnieje pomiędzy nimi wspólność majątkowa małżeńska, czy też rozdzielność majątkowa. Kwestie te są istotne, bowiem przy badaniu ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 788), oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Obowiązek wzajemnej pomocy między współmałżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy tym okoliczność, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, lub że pozostają w separacji, nie stanowi okoliczności, w której to małżonka skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 395/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd wysokość osiąganych przez małżonkę dochodów i jej ogólna sytuacja majątkowa - wpływają na ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych przez nich wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd przypomina, że skarżący został wezwany do złożenia odpisów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące. Przedłożył kopię wyciągu z rachunku bankowego za dzień [...] lipca 2011 r. Sąd uznał więc, że skarżący nie wykonał zarządzenia w tym względzie. Uchylanie się od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W opinii sądu, skarżący nie wykazał, by konieczność uiszczenia przez niego wpisu sądowego przekraczała jego możliwości finansowe. Skarżący również nie wykazał, by podjął niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z niniejszym postępowaniem sądowym. Z tych powodów sąd , na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.