I SA/Po 1045/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. w P o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2004r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca Spółka pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2004r. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka we wniosku podała, że ma zablokowane rachunki bankowe i nie może prowadzić działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wskazała, że nie posiada jakichkolwiek środków pozwalających jej na poniesienie kosztów postępowania. Prowadzone są przeciwko niej liczne postępowania egzekucyjne. Wszelkie środki, które Spółka posiadała na swoich rachunkach i które mogłyby posłużyć do opłacenia skargi zostały zajęte w toku postępowań egzekucyjnych, a tym samym Spółka nie jest w stanie w chwili obecnej pokryć wpisu od skargi. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...], wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy [...], zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] (wstępny rachunek wyników). Do wniosku załączyła wykaz kont bankowych na dzień [...], z którego wynika, że posiada [...] rachunków bankowych, w tym [...] w B, [...] w C, [...] w D, [...] w E, [...] w F, wszystkie konta są zablokowane. Podała, że miała również konto w G, które zostało zamknięte. Na wezwanie z dnia [...] Spółka w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie zatrudnia pracowników. W związku z tym, że nie prowadzi żadnej aktywności gospodarczej jej koszt utrzymania biura wynosi [...] netto na rok. Podała, że adres spółki jest adresem do odbioru korespondencji, zatem nie ma kosztów ogrzewania, wody, energii elektrycznej, telefonów. Skarżąca wyjaśniła, że raporty kasowe sporządzane są jeśli wystąpiła jakaś operacja. Skarżąca podała, że wprawdzie wykazała przychód w kwocie [...], to jednak transakcja odbyła się z wierzycielem spółki, a należność została potrącona z długiem. Spółka nie otrzymała gotówki, gdyż transakcja została przeprowadzona bezgotówkowo. Natomiast w przychodach finansowych kwota [...] zł stanowi różnice kursowe, zatem również nie ma to odzwierciedlenia w faktycznej gotówce. Spółka podała, że jej rachunki bankowe są zablokowane. Wskazała, że przeciw spółce zapadły niekorzystne dla niej rozstrzygnięcia, m.in. wyrok NSA z dnia [...] oddalający skargę kasacyjną (w.p.s. [...]). Do pisma załączyła kserokopie: zestawienia stanów kont, rachunku zysków i strat za okres [...], zestawienia zmian w kapitale własnym za okres [...], bilansu na dzień [...], rachunku zysków i strat (wstępny) za okres [...], deklaracji VAT-7 za miesiące [...], wprowadzenia do sprawozdania finansowego za [...], informacji dodatkowej za rok obrotowy [...], sprawozdania zarządu za [...], raportów kasowych, zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy [...], informacji o odliczeniach od dochodu i od podatku oraz o dochodach wolnych i zwolnionych od podatku za rok podatkowy [...], bilansu (wstępnego) sporządzonego na dzień [...], zestawienia obrotów, tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...] i skierowanych do B, H, E. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba (por. postanowienie NSA z 18.04.2012r., sygn. akt II GZ 131/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na uwadze należy mieć również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15.04.2008r., sygn. akt II OZ 318/08, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego wskazać należy, że przedstawione przez Spółkę informacje oraz przedłożone dokumenty nie dają pełnego obrazu jej możliwości finansowych, a zatem Skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych . Z informacji udzielonych przez Spółkę wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...]. Skarżąca posiada środki trwałe o wartości [...]. Spółka podała, że kwota ta obejmuje wartość środków leasingu. Skarżąca wskazała, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie zatrudnia pracowników. Z załączonego przez Spółkę zeznania rocznego podatkowego (CIT-8) wynika, że w [...] uzyskała przychody w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i odnotowała dochód w wysokości [...], Spółka od dochodu odliczyła kwotę [...], którą wykazała w załączniku CIT-8/O i wykazała podstawę opodatkowania w wysokości [...] zł, podatek należny w wysokości [...] oraz kwotę do zapłaty w wysokości [...]. Spółka w załączniku CIT-8/O rozliczyła straty z lat ubiegłych podlegające odliczeniu. Z załączonego przez Spółkę rachunku zysków i strat sporządzonego za okres [...] wynika, że odnotowała ona przychody netto ze sprzedaży w wysokości [...]. Z udzielonej przez Spółkę informacji wynika, że w [...] odnotowała przychód w wysokości [...] i we wstępnym rachunku zysków i strat za okres [...] wykazała przychody netto ze sprzedaży w wysokości [...], po rozliczeniu kosztów działalności operacyjnej wykazała zysk z działalności gospodarczej w wysokości [...]. W tym miejscu wskazać należy, że kapitał zakładowy Spółki, wartość majątku trwałego, którym dysponuje Spółka oraz uzyskane przez nią przychody w [...] przewyższają kwotę wpisu od skargi. Z załączonych przez Skarżącą kserokopii deklaracji VAT- 7 wynika, że za miesiąc [...], [...], [...], [...] i [...] nie wykazała podstawy opodatkowania. Jednakże w deklaracji VAT-7 za [...] wykazała podstawę opodatkowania w wysokości [...], wykazała również nabycie towarów i usług o wartości netto [...] i wykazała kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości [...]. Skarżąca podała, że wykazała przychód w kwocie [...], jednak transakcja odbyła się z wierzycielem spółki, a należność została potrącona z długiem, wobec tego nie otrzymała gotówki. Spółka nie podała na rzecz jakiego wierzyciela wykonała czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie wyjaśniła jaką czynność wykonała, nie podała również z jakiego tytułu i na jaką kwotę jest u swojego wierzyciela zadłużona. Jednakże podkreślić należy, że strona skarżąca nie może w priorytetowy sposób traktować innych swoich zobowiązań (zwłaszcza tych o charakterze cywilnoprawnym), co powoduje, że nie będzie miała środków na opłacenie kosztów sądowych. Opłaty sądowe są bowiem rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Natomiast przyznanie prawa pomocy jest szczególnym rodzajem formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Dodatkowo należy zauważyć, że z tytułu wykonanej czynności powstało u skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, z którego spółka powinna rozliczyć się z urzędem skarbowym. Skarżąca nie wyjaśniła z jakich środków pieniężnych ureguluje to zobowiązanie. Zauważyć również należy, że z załączonych przez Spółkę raportów ze stanu kasy wynika, że wpłaciła ona w dniu [...] do kasy kwotę w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...] w wysokości [...]. Nie wiadomo jednak z jakich środków spółka w.w kwoty wpłaciła do kasy. Ponadto w dniu [...] do kasy spółki wpłacono kwotę w wysokości [...]. Z opisu wynika, że kwotę tę wpłacił RW – [...]. W tym samym dniu, t.j. [...], spółka podjęła z kasy w.w kwotę, nie wiadomo na co kwota ta została wydatkowana. Skarżąca w udzielonej odpowiedzi do kwestii wpływu środków pieniężnych do kasy spółki i wypłacenia kwoty [...] w ogóle się nie odniosła. Ponadto wskazać należy, że Skarżąca wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2010r., s.568). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z 12.01.2012r., sygn. akt II FZ 796/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzeczeniu z dnia 12.01.2012r., sygn. akt II FZ 796/11 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej: k.s.h.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko wyrażone w w.w postanowieniu zostało również zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11.04.2012r., sygn. akt II GZ 123/12 (publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedłożonych przez Skarżącą informacji nie wynika jednak, aby zwróciła się do wspólnika z takim żądaniem. Zauważyć również należy, że spółka, pomimo wezwania, nie złożyła wyciągów z rachunków bankowych. Wskazała, że jej rachunki bankowe są zablokowane i przedłożyła zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych w B, H i w E. Skarżąca nie załączyła natomiast żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że zostały zajęte jej rachunki w C, w D oraz w F. Spółka – pomimo wezwania - nie udokumentowała wysokości dochodzonych od niej należności, nie podała również jaka kwota w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została już od niej wyegzekwowana. Wskazać należy, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, iż podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z 5.06.2008r., sygn. akt I FZ 236/08 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Nie zasługuje bowiem na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualne możliwości płatnicze. Wobec powyższego na podstawie art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.