I SA/Po 1046/17

WyrokWSA w Poznaniu2018-02-08

Skład orzekający: Małgorzata Bejgerowska, Karol Pawlicki, Barbara Rennert

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-277/14, dotyczący prawa do odliczenia VAT w przypadku faktur wystawionych przez nieistniejący podmiot, stanowi podstawę do wznowienia postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją, jeśli kwestia świadomości podatnika o udziale w oszustwie podatkowym była już badana w postępowaniu zwyczajnym?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-277/14 nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej, jeśli kwestia świadomości podatnika o udziale w transakcjach związanych z przestępstwem VAT była już przedmiotem analizy i rozstrzygnięcia w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie wznowieniowe ma na celu weryfikację, czy orzeczenie TSUE ma wpływ na treść wydanej decyzji, a nie ponowne merytoryczne badanie sprawy.
Stan faktyczny
Podatnik SF wystąpił o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r., która określiła mu zobowiązanie podatkowe w VAT za okres od stycznia do listopada 2006 r. Jako podstawę wznowienia wskazał wyrok TSUE z dnia 22 października 2015 r., C-277/14, uznający za niezgodny z prawem UE ogólny zakaz odliczenia VAT z faktur wystawionych przez nieistniejący podmiot. Organ pierwszej instancji wznowił postępowanie, ale odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji, stwierdził, że przedawnienie nie nastąpiło, ale również odmówił uchylenia decyzji ostatecznej, uznając, że wyrok TSUE nie miał wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż podatnik nie zachował należytej staranności przy wyborze kontrahentów.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant: ref. staż. Karolina Samolczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi SF na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., nr [...], [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji określającej nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące od stycznia do listopada 2006 r. oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. decyzją z dnia [...] r., nr [...], [...], uchylił w całości decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] r., nr UKS [...], i określił S. F. prowadzącemu firmę "Q." (dalej jako: "podatnik", "strona" lub "skarżący") w podatku od towarów i usług: za styczeń 2006 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz zobowiązanie podatkowe za miesiące od lutego do listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 listopada 2011 r., o sygn. akt I SA/Po 590/11, oddalił skargę podatnika na powyższą decyzję. Wyrok jest prawomocny od dnia 9 lutego 2012 r. Wnioskiem z dnia 13 stycznia 2016 r. S. F. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w P. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r. Jako podstawę wznowienia postępowania strona powołała art. 241 § 2 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. - dalej w skrócie: "O.p."). W argumentacji wniosku podatnik podniósł, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 22 października 2015 r., w sprawie C-277/14, (opublikowanym w dniu 14 grudnia 2015 r. w Dz. U. UE Nr 414), uznał, że ogólny zakaz odliczenia VAT z faktur wystawionych przez "podmiot nieistniejący" jest niezgodny z prawem UE. W ocenie TSUE przepisy prawa krajowego, które odmawiają podatnikowi prawa do odliczenia podatku VAT należnego lub zapłaconego od dostarczonych mu towarów z uwagi na to, że faktura została wystawiona przez podmiot, który w świetle kryteriów przewidzianych przez te przepisy należy uważać za podmiot nieistniejący i nie ma możliwości ustalenia tożsamości rzeczywistego dostawcy towarów, należy uznać za sprzeczny z regulacjami unijnymi. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w P., wznowił postępowanie podatkowe zakończone opisaną powyżej decyzją ostateczną, a następnie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r. organy obu instancji nie udowodniły, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że dostawy paliwa wiązały się z przestępstwem. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 15 listopada 2011 r., o sygn. akt I SA/Po 590/11, oddalającym skargę podatnika na powyższą decyzję ostateczną z dnia [...] r., tylko na marginesie wskazał, że podatnik nie zachował należytej staranności przy wyborze kontrahentów (spółek X. i Y., które miały rzekomo sprzedawać podatnikowi paliwo), mając świadomość, że od tego uzależnione jest prawo do odliczenia podatku naliczonego. W związku z powyższym, organ uznał, że w sprawie ziściła się przesłanka z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Jednocześnie organ stwierdził, że wydanie nowej decyzji rozstrzygającej, co do istoty sprawy nie mogło nastąpić z uwagi na upływ terminu przedawnienia (z dniem 29 lipca 2012 r.) zobowiązań określonych decyzją ostateczną z dnia [...] r. i w związku z tym, na podstawie art. 245 § 1 pkt 3b O.p., odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] r. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie powyższej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu odwołujący się podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. na wniosek podatnika wydał dwie decyzje o rozłożeniu na raty zaległości w podatku od towarów i usług za okres od marca do grudnia 2006 r. i za okres od maja do grudnia 2006 r., a to spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań określonych decyzją ostateczną z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w całości i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności zbadał kwestię przedawnienia zobowiązań określonych decyzją ostateczną z dnia [...] r. i stwierdził, że w wyniku wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. decyzji z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r., mocą których rozłożono podatnikowi na raty zaległości określone w powyższej decyzji ostatecznej (z terminami płatności ostatniej raty na dzień odpowiednio 30 maja 2012 r. i 1 kwietnia 2013 r.), termin przedawnienia, na podstawie art. 70 § 2 pkt 1 O.p., uległ zawieszeniu, a następnie zaczął biec po dacie płatności ostatniej raty zaległości podatkowej. Mając na względzie powyższe, organ II instancji stwierdził, że bieg terminu przedawnienia upływał z dniem 10 maja 2013 r. Przy czym zaznaczono, że zobowiązania określone decyzją z dnia [...] r. wygasły w całości w dniu 16 kwietnia 2013 r. na skutek zapłaty przez podatnika ostatniej raty, a więc przed upływem terminu przedawnienia. W rezultacie poczynionych ustaleń stwierdzono, że organ I instancji błędnie uznał, że wydanie nowej decyzji orzekającej, co do istoty sprawy nie może nastąpić z powodu upływu terminu przedawnienia. Odnosząc się do meritum wniosku z dnia 13 stycznia 2016 r. dotyczącego wznowienia postępowania, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że tezy wskazanego przez stronę wyroku TSUE nie miały wpływu na wydaną decyzję ostateczną, gdyż kwestia świadomości podatnika, co do uczestnictwa w nielegalnym procederze handlu paliwem została zbadana i szeroko opisana w decyzji ostatecznej, wydanej w trybie zwyczajnym. W tym zatem zakresie organ II instancji zmienił stanowisko organu I instancji. W postępowaniu pierwotnym ustalono bowiem, że działalność spółek X. i Y. sprowadzała się do procederu wprowadzania do obiegu "pustych" faktur sprzedaży oleju napędowego. Spółki te nie dokonywały zakupów oleju napędowego, w związku z tym nie dysponowały paliwem, które mogło być przedmiotem rzeczywistej sprzedaży. Organy podatkowe w toku tego postępowania stwierdziły, że podatnik nie zachował staranności przy wyborze kontrahentów. Zaznaczono także, że w sprawie nie kwestionowano, iż podatnik posiadał paliwo, a jedynie okoliczność, że nie nabył go od widniejących na fakturach sprzedaży spółek X. i Y.. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, podatnik miał podstawy aby przypuszczać, że zawierane przez niego transakcje ze spółkami X. i Y. nie są legalne. Z akt sprawy nie wynika, aby strona dokonała weryfikacji swoich kontrahentów, od których rzekomo nabywała olej napędowy. Podatnik nie miał wiedzy o źródle pochodzenia nabywanego paliwa oraz o jego jakości. Nigdy nie był w siedzibach swoich kontrahentów. Nie zawierał żadnej umowy na dostawy. Paliwo zamawiał telefonicznie i płacił za nie gotówką przy odbiorze. Kontaktował się wyłącznie z T. K., który nie posiadał elementarnej wiedzy o firmach, które reprezentował, tj. nie widział czy posiadały bazę paliw, kto im dostarczał paliwo i nie znał innych pracowników. Zdaniem organu odwoławczego, wielokrotność transakcji, znaczna ich wartość oraz specyfika towaru winna skutkować zachowaniem szczególnej ostrożności przy wyborze kontrahenta. Podatnik podjął ryzykowną decyzję o nabyciu oleju napędowego nie bezpośrednio od sprzedawcy i znanego na rynku dostawcy paliw, lecz od osoby, która zaproponowała sprzedaż paliwa w okolicznościach i na warunkach wzbudzających uzasadnione podejrzenie, co do legalności takich transakcji. W ocenie organu II instancji, podatnik chcąc zachować należytą staranność w prowadzonej działalności powinien był podjąć działania weryfikujące sprzedawców paliwa, powinien wystąpić o dokumenty potwierdzające wcześniejsze fazy obrotu paliwem i udać się do siedzib swoich kontrahentów. Wówczas ujawniłby, że X. i Y. rzeczywiście nie prowadziły działalności w miejscach wskazanych jako siedziby, nie posiadały żadnego zaplecza do magazynowania paliwa ani środków transportu. Podkreślono przy tym, że w badanej sprawie nie chodzi o jednostkowe i przypadkowe zdarzenie, lecz o ciągłą i nieprzerwaną, trwającą wiele miesięcy (od stycznia do listopada 2006 r.) teoretyczną współpracę ze spółkami X. i Y.. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w prawomocnym wyroku WSA w Poznaniu z dnia 15 listopada 2011 r., o sygn. akt I SA/Po 590/11, w którym Sąd stwierdził, że podatnik nie zachował należytej staranności przy wyborze kontrahentów. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że decyzja ostateczna z dnia [...] r. nie jest sprzeczna z wyrokiem TSUE z dnia 22 października 2015 r., w sprawie C-277/14. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. F. wniósł o uchylenie powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez zarejestrowane firmy, z powodu fikcyjności dostaw paliwa. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że organy administracji nakładały na podatnika pozaustawowe obowiązki, którymi miał się kierować "sprawdzając" swoich kontrahentów. Takie działanie zostało uznane przez TSUE w wyroku z dnia 22 października 2015 r. za sprzeczne z prawem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, powołując motywy zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Badając zaskarżony akt według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a.") Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu poddana została decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., wydana w trybie wznowienia postępowania, w sprawie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r., mocą której uchylono w całości decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] r. i określono S. F. prowadzącemu firmę "Q." w podatku od towarów i usług: za styczeń 2006 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz zobowiązanie podatkowe za miesiące od lutego do listopada 2006 r. Występując z żądaniem wznowienia postępowania skarżący powołał się na przesłankę wznowienia z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji. W ocenie strony skarżącej wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 22 października 2015 r., w sprawie C-277/14 (publ. pod adresem: https://curia.europa.eu) ma wpływ na treść kwestionowanej decyzji ostatecznej. W sprawie poddanej sądowej kontroli organy przeprowadziły postępowanie w celu ustalenia, czy wystąpiły przesłanki wskazane przez stronę we wniosku z dnia 13 stycznia 2016 r., o których mowa w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Odnosząc się do argumentów skarżącego organ odwoławczy stwierdził, co nie jest podważane w skardze, że na skutek decyzji w przedmiocie rozłożenia podatnikowi na raty zaległości określonych w powyższej decyzji ostatecznej, termin przedawnienia zobowiązania podatkowego uległ zawieszeniu, a następnie zaczął biec po dacie płatności ostatniej raty zaległości podatkowej. Organ II instancji zasadnie stwierdził, że bieg terminu przedawnienia upływał z dniem 10 maja 2013 r. i trafnie wskazał, że zobowiązania określone decyzją z dnia [...] r. wygasły w całości w dniu 16 kwietnia 2013 r. na skutek zapłaty przez podatnika ostatniej raty, a więc przed upływem terminu przedawnienia. W kontekście orzeczenia TSUE z dnia 22 października 2015 r., w sprawie C-277/14, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i jego ocenę, Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie zostałaby wydana dla podatnika decyzja inaczej rozstrzygająca kwestię odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych na jego rzecz przez spółki X. i Y., niż wynika to z ostatecznej decyzji z dnia [...] r. W tym miejscu należy wyjaśnić, że postępowanie wznowieniowe jako postępowanie nadzwyczajne nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwyczajnego. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 240 O.p. (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2017 r., o sygn. akt II FSK 307/15 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ prowadząc postępowanie na wniosek strony, związany jest podstawami wznowieniowymi zawartymi w jej wniosku i nie może odnosić się do innych podstaw, nie wskazanych przez stronę, natomiast dysponentem postępowania o wznowienie jest tylko w tych postępowaniach, które wszczął z urzędu (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2017 r., o sygn. akt I FSK 2231/15). Przepis art. 240 § 1 pkt 11 O.p., w świetle wykładni funkcjonalnej i systemowo-wewnętrznej, należy rozumieć w ten sposób, że jego przedmiotem jest to orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które jako precedensowe wskazuje na wykładnię określonych norm prawa unijnego, rzutujących na praktykę stosowania przepisów krajowych, stanowiących podstawę wydania decyzji, będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2016 r., o sygn. akt I FSK 477/15). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy oraz mając na uwadze, że skarżący we wniosku o wznowienie powołał się na przesłankę wznowienia z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. należy stwierdzić, że zakres postępowania wznowieniowego w niniejszej sprawie ograniczał się jedynie do ustalenia, czy wyrok TSUE z dnia 22 października 2015 r., w sprawie C-277/14, ma wpływ na treść zapadłej uprzednio ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r. W powołanym wyroku z dnia 22 października 2015 r., w sprawie C- 277/14, TSUE orzekł, między innymi, że: "47. (...) zwalczanie oszustw, unikanie opodatkowania i ewentualnych, nadużyć, jest celem uznanym i wspieranym przez szóstą dyrektywę. W związku z tym krajowe organy administracyjne i sądowe powinny odmówić prawa do odliczenia, jeżeli zostanie udowodnione na podstawie obiektywnych przesłanek, że skorzystanie z tego prawa wiązałoby się z przestępstwem lub nadużyciem (...). 48. Jeżeli, jest tak w wypadku, gdy przestępstwo podatkowe jest popełnione przez samego podatnika, to ma to również miejsce, gdy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że poprzez nabycie towaru uczestniczył w transakcji związanej z przestępstwem w zakresie podatku VAT. W takich okolicznościach dany podatnik powinien w świetle szóstej dyrektywy zostać uznany za uczestniczącego w tym przestępstwie, i to niezależnie od tego, czy osiąga on korzyść z odsprzedaży towarów lub wykorzystania usług, w ramach opodatkowanych, transakcji dokonywanych przez niego na późniejszym etapie obrotu (...). 49. Natomiast jeżeli określone w szóstej dyrektywie materialne i formalne przesłanki powstania prawa do odliczenia zostały spełnione, niezgodne z zasadami funkcjonowania prawa do odliczenia przewidzianymi przez tę dyrektywę jest sankcjonowanie odmową możliwości skorzystania z tego prawa podatnika, który nie wiedział i nie mógł wiedzieć, że w ramach danej transakcji dostawca dopuścił się przestępstwa lub że inna transakcja wchodząca w skład łańcucha dostaw, wcześniejsza lub późniejsza w stosunku do tej, której dokonał ów podatnik, została zrealizowana z naruszeniem przepisów o podatku VAT (...). 50. Właściwe organy podatkowe, które stwierdziły przestępstwa lub nieprawidłowości, jakich dopuścił się wystawca faktury, są zobowiązane wykazać, w świetle obiektywnych przesłanek i bez wymagania od odbiorcy faktury, aby dokonał ustaleń, do których nie jest on zobowiązany, że ów odbiorca wiedział lub powinien był wiedzieć, iż transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem w zakresie podatku VAT, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego (...). 51. Określenie działań, jakich w konkretnym wypadku można w sposób uzasadniony oczekiwać od podatnika, który zamierza skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT, w celu upewnienia się, że dokonywane przez niego transakcje nie wiążą się z popełnieniem przestępstwa przez podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu, zależy przede wszystkim od okoliczności rozpatrywanej sprawy (...). 52. Nawet jeśli taki podatnik, gdy posiada informacje pozwalające podejrzewać istnienie nieprawidłowości lub przestępstwa, może być zobowiązany do uzyskania informacji o podmiocie, od którego zamierza nabyć towary lub usługi, aby upewnić się co do jego wiarygodności, to jednak organy podatkowe nie mogą w sposób generalny wymagać, żeby podatnik ten badał, czy wystawca faktury za towary lub usługi, których odliczenie ma dotyczyć, dysponuje danymi towarami i jest w stanie je dostarczyć oraz czy wywiązuje się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku VAT, w celu upewnienia się, że podmioty działające na wcześniejszych etapach obrotu nie dopuszczają się nieprawidłowości lub przestępstwa, albo żeby podatnik ten posiadał potwierdzające to dokumenty (...). 53. (...) przepisy szóstej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom krajowym, takim jak w postępowaniu głównym, które odmawiają podatnikowi prawa, do odliczenia podatku VAT należnego lub zapłaconego od dostarczonych mu towarów z uwagi na to, iż faktura została wystawiona przez podmiot, który w świetle kryteriów przewidzianych przez te przepisy należy uważać za podmiot nieistniejący i nie ma możliwości ustalenia tożsamości rzeczywistego dostawcy towarów, chyba że zostanie wykazane, w świetle obiektywnych przesłanek i bez wymagania od podatnika ustaleń, do których nie jest on zobowiązany, że ów podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, iż rzeczona dostawa wiązała: się z przestępstwem w zakresie podatku VAT (...)". Na tle powyższych tez wyroku TSUE z dnia 22 października 2015 r., w sprawie C-277/14, Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonej decyzji dokonał prawidłowej wykładni okoliczności, w jakich odbywały się transakcje zakupu paliwa przez skarżącego od spółek X. i Y.. Z ostatecznej decyzji, którą strona kwestionuje w trybie nadzwyczajnym, wynika ponad wszelką wątpliwość, że działalność powyższych spółek - kontrahentów skarżącego sprowadzała się do procederu wprowadzania do obiegu "pustych" faktur sprzedaży oleju napędowego. Spółki te nie dokonywały bowiem zakupów oleju napędowego, w związku z tym nie mogły dysponować paliwem, które mogłoby być przedmiotem rzeczywistej sprzedaży. Organy podatkowe w toku postępowania zwykłego zbadały i potwierdziły, że podatnik nie zachował staranności przy wyborze kontrahentów, a pogląd ten został potwierdzony przez WSA w Poznaniu w prawomocnym wyroku z dnia 15 listopada 2011 r., o sygn. akt I SA/Po 590/11. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym prawidłowo Dyrektor Izby Skarbowej odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] r. przyjmując, że podatnik miał podstawy aby przypuszczać, iż zawierane przez niego w 2006 r. transakcje ze spółkami X. i Y. nie są legalne. Z akt sprawy nie wynika, aby strona dokonała weryfikacji swoich kontrahentów, od których rzekomo nabywała olej napędowy. Skarżący nie miał wiedzy o źródle pochodzenia nabywanego paliwa oraz o jego jakości. Nigdy nie był w siedzibach swoich kontrahentów i nie zawierał żadnej umowy na dostawy. Paliwo zamawiał telefonicznie i płacił za nie gotówką przy odbiorze. Kontaktował się wyłącznie z T. K., który nie posiadał elementarnej wiedzy o firmach, które reprezentował. Trafnie przyjęto, że podatnik winien zachować szczególną ostrożność przy wyborze kontrahentów. Tymczasem podjął ryzykowną decyzję o nabyciu oleju napędowego nie bezpośrednio od sprzedawcy i znanego na rynku dostawcy paliw, lecz od osoby, która zaproponowała sprzedaż paliwa w okolicznościach i na warunkach wzbudzających uzasadnione podejrzenie, co do legalności takich transakcji. Zasadnie w niniejszej sprawie przyjęto, że w interesie skarżącego było podjęcie działań weryfikujących sprzedawców paliwa oraz ich siedzib, czy uzyskanie dokumentów potwierdzających wcześniejsze fazy obrotu paliwem. Z akt sprawy wynika bezspornie, że X. i Y. rzeczywiście nie prowadziły działalności w miejscach wskazanych jako siedziby, nie posiadały żadnego zaplecza do magazynowania paliwa ani środków transportu. Co istotne w badanej sprawie nie chodziło o jednostkowe i przypadkowe zdarzenie, lecz o ciągłą, trwającą niemal cały rok 2006 współpracę z tymi spółkami. Zgromadzony przez organy podatkowe materiał dowodowy potwierdza, że skarżący w rozliczeniach z tytułu podatku od towarów i usług w 2006 r., uwzględnił faktury VAT, wystawione przez spółki X. i Y., które w istocie nie dokumentowały transakcji nabycia oleju napędowego faktycznie dokonanych przez tych kontrahentów. Znamienne jest, że strona skarżąca płaciła za dostawy gotówką, nie żądała dokumentów w postaci listów przewozowych i nie sprawdzała jakości paliwa. Mając na uwadze całokształt powyższych okoliczności, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, prawidłowo organy zbadały i stwierdziły, że skarżący wiedział lub co najmniej powinien mieć świadomość uczestnictwa w przestępstwie podatkowym lub nadużyciu popełnionym przez spółki X. i Y., czyli wystawców spornych faktur. W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom autora skargi, w przedmiotowej sprawie nie zachodziła przesłanka wynikająca z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Wskazany przez stronę we wniosku o wznowienie wyrok TSUE z dnia 22 października 2015 r., w sprawie C-277/14, nie ma bowiem wpływu na treść wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. ostatecznej decyzji z dnia [...] r. Powołany wyrok TSUE nie dokonał zmiany kryteriów oceny zachowań podatnika, który zamierza skorzystać z prawa odliczenia podatku VAT z otrzymanej faktury. TSUE dostrzegł, że głównym celem uznanym i wspieranym przez VI Dyrektywę jest przeciwdziałanie oszustwom podatkowym, unikania opodatkowania i zwalczanie ewentualnych nadużyć w zakresie podatku od towarów i usług. TSUE podkreślił bowiem, iż "przepisy szóstej dyrektywy 77/388 w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, zmienionej dyrektywą 2002/38, należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom krajowym, takim jak w postępowaniu głównym, które odmawiają podatnikowi prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej należnego lub zapłaconego od dostarczonych mu towarów z uwagi na to, iż faktura została wystawiona przez podmiot, który w świetle kryteriów przewidzianych przez te przepisy należy uważać za podmiot nieistniejący i nie ma możliwości ustalenia tożsamości rzeczywistego dostawcy towarów, chyba że zostanie wykazane, w świetle obiektywnych przesłanek i bez wymagania od podatnika, aby dokonał ustaleń, do których nie jest on zobowiązany, że ów podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, iż rzeczona dostawa wiązała się z przestępstwem w zakresie podatku od wartości dodanej, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego". Z przywołanego orzeczenia TSUE wynika wprawdzie, że nie ma generalnego wymogu badania kontrahenta z punktu widzenia podejmowanej transakcji co do jej charakteru, w celu upewnienia się, iż nie dopuszcza się on nieprawidłowości lub przestępstwa, zarówno od strony podmiotowej jak i przedmiotowej. Jednakże jeżeli podatnik zauważy nieprawidłowości dotyczące kontrahenta oraz że dostawy od tego kontrahenta mogą wiązać się z przestępstwem lub nadużyciem, to powinien upewnić się co do wiarygodności owego kontrahenta. W związku z tym naturalna powinna być dbałość podatnika o przebieg takich transakcji, aby nie rodziły wątpliwości co do ich legalności. Jeżeli bowiem podatnik nie podejmuje starań, ku temu właściwych, to sam niejako pozbawia się prawa odliczenia z uwagi na brak zgodności faktury z rzeczywistością, a zakres i rodzaj starań każdorazowo wyznaczają okoliczności towarzyszące transakcjom. Wobec powyższego nieuprawnione są wywody skargi jakoby organy administracji nakładały na podatnika pozaustawowe obowiązki, którymi miał się kierować "sprawdzając" swoich kontrahentów. Nie można zaakceptować sytuacji, w której samo otrzymanie towaru, czy zapłata za ten towar gotówką oraz samo posiadanie faktury są wystarczającymi przesłankami do uzyskania nieograniczonego prawa odliczenia podatku VAT z tej faktury bez wykazania, iż dokumentuje ona rzeczywiste zdarzenie gospodarcze między wystawcą faktury a jej odbiorcą. Mając na względzie okoliczności rozpatrywanej sprawy należy uznać, że organy podatkowe dokonały niezbędnych ustaleń stanu faktycznego i trafnie uznały, iż skarżący mógł przypuszczać, że po stronie rzekomych dostawców paliwa istnieją nieprawidłowości, które mógł bez nadmiernego wysiłku ujawnić, żądając i weryfikując stosowne dokumenty (dot. jakości paliwa, czy koncesji). Co istotne strona w toku prowadzonego postępowania nie podważyła ustaleń dokonanych przez organy podatkowe, iż zakwestionowane faktury nie dokumentują faktycznego nabycia paliwa od spółek X. i Y.. Wbrew twierdzeniom strony kwestia tego, czy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, iż dostawy paliwa od powyższych spółek wiązały się z przestępstwem, było przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu, zakończonym ostateczną decyzją wydaną przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. w dniu [...] r. Wobec powyższego przesłanka wznowienia, wynikająca z art. 240 § 1 pkt 11 O.p., w postaci powołanego przez stronę wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 22 października 2015 r. (w sprawie C- 277/14) w sprawie PPUH Stehcemp sp.j. Florian Stefanek, Janina Stefanek, Jarosław Stefanek, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy skarżącego zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r. Z treści art. 240 § 1 pkt 11 O.p. wynika, że o spełnieniu przesłanki zawartej w tym przepisie można mówić, jeżeli orzeczenie TSUE "ma wpływ na treść wydanej decyzji", tzn. pomiędzy decyzją ostateczną a wyrokiem Trybunału istnieje związek tego rodzaju, że w świetle orzeczenia TSUE winna zapaść decyzja o treści innej niż decyzja rzeczywiście wydana. Sąd stwierdza, że wyrok TSUE z dnia 22 października 2015 r., który zwraca uwagę na kwestię świadomości podatnika w przypadku jego uczestnictwa w transakcjach będących elementem oszustwa podatkowego nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy strony skarżącej, gdyż kwestia ta została wzięta pod uwagę w postępowaniu zwykłym, zakończonym ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] r. Jak wykazały organy S. F. wiedział lub co najmniej powinien był wiedzieć, że faktury pochodzące od spółek X. i Y. wiązały się z przestępstwem w zakresie podatku VAT. W tym stanie rzeczy orzeczenie TSUE z dnia 22 października 2015 r., w sprawie C- 277/14, nie mogło wpłynąć na wydanie wobec skarżącego decyzji innej niż ta, która istnieje w obrocie prawnym, a mianowicie ostatecznej decyzji z dnia [...] r. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że wydając zaskarżoną decyzję nie naruszono postanowień art. 240 § 1 pkt 11 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organy zgromadziły w sprawie wyczerpujący materiał dowodowy, który należycie oceniły, dokonując prawidłowych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji właściwie zastosowały przepisy prawa, dokonując ich prawidłowej wykładni. Wobec braku podstaw prawnych do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło