I SA/Po 1088/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku WR o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września 2005r. do maja 2006r. oraz za październik, listopad i grudzień 2006r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżący WR złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że od dnia [...] jest osobą bezrobotną, nie posiada żadnych dochodów, pozostaje na utrzymaniu rodziców. Skarżący nie wskazał czy pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Oświadczył, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów, nie uzyskuje również dochodów. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy WR pismem z dnia [...] oświadczył, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że matka uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości [...], ojciec również z tytułu emerytury w wysokości [...]. Wskazał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą [...] zł, przy czym: podatek od nieruchomości [...], ogrzewanie [...], energia elektryczna [...], gaz [...], woda i kanalizacja [...], telefon [...], koszty leczenia [...], pożyczka [...] (skarżący nie podał kiedy pożyczka została zaciągnięta, w jakiej wysokości i na jaki cel), utrzymanie dzieci [...]. Oświadczył, że ojciec posiada samochód osobowy marki F, rok prod. [...], wartość rynkowa około [...]. Skarżący podał, że uzyskuje dochody w wysokości około [...] z prac dorywczych, zaś jego rodzice nie posiadają dodatkowych źródeł dochodów. Wnioskodawca nie otrzymuje natomiast zasiłku dla bezrobotnych, działalność gospodarczą wyrejestrował w dniu [...]. Dom, w którym mieszka należy do jego brata. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, nie pozostaje również we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z dziećmi. W miarę swoich możliwości łoży na utrzymanie dzieci bez wyroku orzekającego alimenty kwotę od [...] miesięcznie. Do pisma załączył kserokopie rocznych obliczeń podatku przez organ rentowy za [...], zeznania o wysokości dochodu za [...], z którego wynika, że skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał dochód w wysokości [...] (działalność gospodarczą prowadził do [...]), z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...], wyciąg z rachunku bankowego ojca, potwierdzenie zamknięcia rachunku bankowego wnioskodawcy, decyzję o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej. Wnioskodawca, pomimo wezwania, nie załączył odpisu zeznania rocznego podatkowego za [...]. Na kolejne wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że pomiędzy nim a jego żoną istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska od dnia [...] oraz, że pozostaje z żoną w separacji faktycznej od dnia [...]. Podał, że rodzice jego nie posiadają żadnych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona odmówiła natomiast udostępnienia dokumentów i złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i o dochodach. Do pisma załączył kserokopię wypisu umowy majątkowej małżeńskiej i o podział majątku dorobkowego sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu 6 listopada 2007r. Z § 4 umowy wynika, że w skład majątku W i B R, który był objęty wspólnością ustawową wchodzą: 1. prawo własności zabudowanego gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości P o powierzchni [...] ([...]), 2. samochód osobowy marki M, 3.samochód ciężarowy marki M. Z treści § 6 w.w umowy wynika, że strony umowy dokonały podziału opisanego w § 4 majątku wspólnego w ten sposób, że: 1. WR na wyłączną własność nabył samochód ciężarowy marki M. 2. BR na wyłączną własność nabyła : a).prawo własności zabudowanego gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości P o powierzchni [...], b).samochód osobowy marki M. Wniosek o udzielenie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący wprawdzie nie ma stałej pracy, jednakże – jak oświadczył - z tytułu prac dorywczych uzyskuje kwotę około [...] miesięcznie. Ponadto skarżący nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jednakże z załączonej przez niego do akt sprawy kserokopii aktu notarialnego wynika, że razem z małżonką B R posiadał prawo własności zabudowanego gospodarstwa rolnego o powierzchni [...], samochód osobowy i samochód ciężarowy. Wartość przedmiotu umowy strony określiły na kwotę [...]. Zatem badając aktualną sytuację finansową i majątkową skarżącego nasuwa się wniosek, że wnioskodawca wyzbył się swego udziału w majątku wspólnym znacznej wartości na rzecz majątku żony nieodpłatnie, natomiast gdy chodzi o obowiązek ponoszenia kosztów sądowych związanych z prowadzoną w przeszłości działalnością gospodarczą wskazuje na budżet państwa, jako źródło pokrycia wydatków wchodzących w zakres tej działalności. Zauważyć nadto należy, że skarżący nie wyjaśnił czy żona posiada majątek (nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe i wartościowe przedmioty) oraz w jakiej wysokości uzyskuje miesięczne dochody. Wnioskodawca wskazuje jedynie na fakt, iż nie pozostaje z małżonką we wspólnym gospodarstwie domowym, gdyż są w separacji faktycznej. Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że małżonkowie pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w opłaceniu kosztów sądowych (por. orz. NSA z dnia 31 stycznia 2007r., sygn. akt I FZ 674/06). Ponadto z oświadczeń skarżącego wynika, że otrzymuje pomoc finansową od rodziców, mieszka u brata, a zatem może zwrócić się również i do tych osób o udzielenie choć w części pomocy w poniesieniu kosztów sądowych. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek