I SA/Po 114/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dominik Mączyński po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o. o. w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Sp. z o. o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych; postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. A Sp. z o. o. z siedzibą w B., reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Równocześnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] stycznia 2014 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...] zł. Z kolei strata za ostatni rok obrotowy według bilansu to [...] zł. Skarżąca podała, że stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił odpowiednio: - [...] zł na rachunku prowadzonym w Banku [...]; - [...] zł na rachunku bankowym w Banku [...]. Do powyższego wniosku skarżąca załączyła rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. oraz bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2012 r. Postanowieniem referendarza tutejszego Sądu z dnia 18 lutego 2014 r. oddalono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia podniesiono, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie skarżąca, reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] marca 2014 r., złożyła sprzeciw, w którym wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wywołanych wniesieniem skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik podniósł, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w wyniku błędnych ustaleń faktycznych poczynionych w zakresie sytuacji finansowej skarżącej spółki i związanej z tym możliwości uiszczenia opłaty od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie niniejszego wywodu wskazać należy, że zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaakcentowania wymaga, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 468/11 oraz postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 504/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z zasadą określoną w art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być zatem interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób żyjących w ubóstwie, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Oceniając zasadność wniosku, Sąd musi rozważyć z jednej strony - interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej - interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaznaczyć jednak należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W świetle przedstawionych przez stronę okoliczności, Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł. W realiach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie jej od kosztów sądowych. Istotne w sprawie jest, że spółka, pomimo trudności finansowych, nadal prowadzi działalność gospodarczą. Spółka nie wykazała przy tym, aby zachwianiu uległa jej płynność finansowa, ani też nie składała wniosków o ogłoszenie upadłości. Z oświadczeń wnioskodawczyni wynika, że obraca środkami pieniężnymi, a ponadto spółka posiada własne aktywa trwałe. Wysokość kapitału zakładowego spółki, wartość jej środków trwałych oraz stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy uzasadniają w pełni, iż strona jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania w sprawie. Spółka nie wykazała również w złożonym oświadczeniu, by jej płynność finansowa była zagrożona w następstwie poniesienia przez nią wpisu od skargi kasacyjnej. W konkluzji Sąd zważył, że wnioskodawczyni nie wykazała, by konieczność uiszczenia przez nią wpisu od skargi kasacyjnej odbiegała od innych ciężarów finansowych, jakie spółka ponosi w związku z prowadzoną przez nią działalnością. Jednocześnie skarżąca spółka nie wykazała, by podjęła jakikolwiek kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z niniejszym postępowaniem. Należy podkreślić, że ubieganie się przez stronę skarżącą o prawo pomocy nie może prowadzić do redystrybucji jej środków w kierunku wykonywania umów cywilnoprawnych bądź regulowania innych należności, kosztem opłat sądowych należnych względem Skarbu Państwa. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.