I SA/Po 1156/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych postanawia: oddalić wniosek. [...] złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że z uwagi na fakt, że prowadzone jest wobec spółki przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne, nie może swobodnie dysponować środkami pieniężnymi i jest zobowiązana realizować dokonane przez ten organ zajęcia. Spółka przedstawiła, że jej sytuacja finansowa od początku 2010 r. znacznie się pogorszyła w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy o grach hazardowych. W konsekwencji wygaśnięcia uzyskanych zezwoleń i braku możliwości ich przedłużenia, spółka zaprzestała urządzania gier na automatach o niskich wygranych. Środki trwałe spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć ani w Polsce (zmiana przepisów, brak zapotrzebowania na automaty) ani za granicą (przystosowanie urządzeń do specyficznych, polskich warunków). Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok [...] zł (za 2013 r.), wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł (za 2013 r.). Spółka nie podała w jakim banku prowadzony jest jej rachunek bankowy, jaki jest numer tego rachunku i stan rachunku na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Spółka podała natomiast, że rachunek został zajęty przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał. Spółka jednak wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełniła. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania spółce prawa pomocy, z uzasadnieniem, że nie wykazała przesłanek do przyznania prawa pomocy. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym wskazała, że przyczyną nieudzielenia w terminie odpowiedzi na wezwanie sądu były zmiany organizacyjne. Podkreśliła, że w związku z nieprzedłużeniem zezwoleń na urządzanie gier na automatach do gier o niskich wygranych spółka była zmuszona zaprzestać prowadzenia działalności operacyjnej i utraciła źródło przychodów. Dodatkowo wskazała, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w [...] prowadzi wobec spółki postępowanie egzekucyjne na łączną kwotę przekraczającą [...] zł, a zatem spółka nie może swobodnie dysponować swoimi aktywami, które są zajęte. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Spółka występując na drogę postępowania sądowego i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku ponoszenia jego kosztów winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (por. postanowienia NSA: z dnia 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10; z dnia 28 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 100/12). Zatem była zobowiązana do wykazania własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonym powyżej przepisie. Wobec tego, to na niej spoczywał ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez spółkę wykazane. Wezwanie do uzupełnienia wniosku zmierzało do umożliwienia jej należytego udokumentowania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozpoznając wniosek uznał, że treść oświadczenia złożonego przez spółkę jest niewystarczająca do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Żądane przez referendarza dokumenty i informacje miały istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku. Spółka winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. Mimo wezwania spółka nie podała m.in. czy prowadzi działalność gospodarczą, czy zatrudnia pracowników, w jakiej wysokości i z jakich środków ponosi koszty związane z utrzymaniem siedziby (np. czynsz, woda, ogrzewanie, gaz, energia elektryczna, telefony stacjonarne i telefony komórkowe, obsługa księgowa, obsługa prawna, inne). Nie złożyła też mimo wezwania odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2013 i 2014 r., raportów kasowych za okres od [...] października 2014 r. do dnia otrzymania wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, odpisu bilansu za 2013 i 2014 r., rachunku zysków i strat za 2013 i 2014 r., informacji dodatkowej – wprowadzenie do sprawozdania finansowego i dodatkowych informacji i objaśnień za 2013 i 2014 r., sprawozdania z działalności zarządu za 2013 i 2014 r., odpisów deklaracji VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy, wyciągów z wszystkich rachunków bankowych, lokat bankowych, rachunków kart kredytowych należących do strony skarżącej za ostatnie sześć miesięcy, zaświadczenia z banku, które będzie obejmowało okres ostatnich sześciu miesięcy, o zajęciu przez organ egzekucyjny rachunków bankowych spółki, pełnego wykazu środków trwałych należących do spółki (budynki, maszyny, urządzenia, pojazdy mechaniczne, komputery, faxy, drukarki, inne), dokumentów świadczących o zajęciu rachunków bankowych i majątku spółki. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10, Lex nr 743829). Wnosząc sprzeciw od kwestionowanego rozstrzygnięcia i znając powody rozstrzygnięcia referendarza spółka powinna dołączyć do sprzeciwu żądane wcześniej przez referendarza wyjaśnienia i dokumenty. W opinii sądu powyższe dokumenty i informacje byłyby przydatne do ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych spółki. W tych okolicznościach w opinii sądu niecelowe było ponowne wzywanie spółki do wykonania żądania referendarza. Dlatego sąd na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.